|
شناسه خبر: 4578

بررسی تیم اقتصاد سیاسی دولت سیزدهم؛

آغاز مبارزه با غول نقدینگی

با توجه به شرایط کشور، وزاری اقتصادی کابینه بیشتر مورد توجه رسانه ها قرار گرفتند تا به جواب این سوال برسند که «آیا این وزرای جوان می توانند از پس مشکلات اقتصادی کشور برآیند؟»

روزنامه «صبح‌ نو» تیم اقتصاد سیاسی دولت سیزدهم را بررسی کرده است: در آخرین روز کاری هفته گذشته از فهرست وزرای پیشنهادی دولت سیزدهم از طریق مکاتبه رئیس جمهور با رئیس مجلس شورای اسلامی  رونمایی و روز گذشته نیز کابینه سیزدهم در صحن علنی مجلس اعلام وصول شد. کابینه ای که مهمترین ویژگی آن جوانگرایی و دمیده شدن روح تازه به مدیریت کشور بعد از هشت سال ژنرال پروری است. کابینه ای که در آن تفوق کارآمدی، بر اسم و رسم ارجحیت دارد و با اراده ای راسخ و نفس تازه قصد دارد به جنگ مشکلات کشور برود. برهمین اساس، با توجه به شرایط کشور، وزاری اقتصادی کابینه بیشتر مورد توجه رسانه ها قرار گرفتند تا به جواب این سوال برسند که «آیا این وزرای جوان می توانند از پس مشکلات اقتصادی کشور برآیند؟»

 در کابینه سیزدهم سیداحسان خاندوزی 41 ساله به عنوان وزیر اقتصاد و امور دارایی، اوجی به عنوان وزیر نفت به مجلس معرفی شدند و همچنین در حکمی سیدمسعود میرکاظمی به عنوان رئیس جدید سازمان برنامه و بودجه منصوب و جایگزین محمد باقر نوبخت در این سازمان شد. یکی از پربحث ترین انتخابهای دولت سیزدهم مربوط به وزارت اقتصاد است. تا قبل از این افرادی از جمله دکتر فرزین و همچنین دکتر زاهدی وفا برای سکان داری این وزارت خانه عریض و طویل مطرح شده بودند که در نهایت سیداحسان خاندوزی به عنوان وزیر پیشنهادی به مجلس معرفی شد. نماینده دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی، نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۹۹، رئیس فراکسیون تولید و کسب و کار مجلس از سال ۱۳۹۹، عضو هیئت مقررات‌زدایی و تسهیل محیط کسب و کار وزارت اقتصاد و دارایی ۱۳۹۹،  دبیر شورای اقتصادی صدا و سیما ۱۳۹۸، ‌عضو هیئت اندیشه ورز با حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی سال ۱۳۹۸،‌ عضو شورای پژوهشی سازمان امور مالیاتی سال ۱۳۹۷، استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی از سال ۱۳۹۳، مدیر گروه اقتصاد اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی سال ۱۳۹۷، نماینده مرکز پژوهشهای مجلس در کمیسیون تلفیق قانون برنامه ششم توسعه ۱۳۹۵، مدیرکل اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس از سال ۱۳۹۲ ، معاون دفتر اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس از سال 1۳۸۶ ، ده سال حضور در کمیسیون تلفیق بودجه مجلس شورای اسلامی به عنوان کارشناس، عضو دوره برنامه ریزی اقتصادی FP صندوق بین المللی پول 1395، کارشناس اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام از سال ۱۳۸۲، مدیر شرکت دانش بنیان حسنا، پژوهشکده دانشگاه صنعتی شریف از سال ۱۳۹۶،‌ عضو هیئت مدیره دیدبان شفافیت و عدالت از جمله سوابق وزیر پیشنهادی اقتصاد و امور دارایی است.

رونمایی خاندوزی از سند تحول اقتصادی دولت

وزیر پیشنهادی اقتصاد بعد از معرفی از سوی آیت الله رئیسی به مجلس شورای اسلامی اعلام کرد، که «سند تحول اقتصادی دولت را تدوین کرده و چنانچه مجلس محترم به بنده رای دهد به‌سرعت و با ترکیبی از متخصصان با تجربه و جوانان با انگیزه کار را آغاز خواهیم کرد. دیگر مجال فرصت سوزی نیست.» لازم به ذکر است، وزارت اقتصاد علاوه بر مسوولیت خزانه داری کل کشور، به صورت مستقیم بر سازمان امور مالیاتی کشور، گمرک جمهوری اسلامی، سازمان بورس، برخی بانکها، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی،‌ دبیرخانه مناطق آزاد، سازمان سرمایه گذاری و... نظارت دارد. خاندوزی در برخی طرحهای مهم اقتصادی مجلس یازدهم نقش موثر داشته است، از جمله می‌توان به طرحهایی مثل طرح بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران،‌ طرح مالیات برعایدی سرمایه،‌ طرح مالیات بر خانه خالی، طرح اصلاح قانون سازمان حسابرسی،‌ طرح اصلاح ساختار بودجه،‌ طرح تسهیل مجوزهای کسب ‌وکار وطرح اصلاح قانون مناطق آزاد تجاری صنعتی اشاره کرد.

استقبال بورسی‌ها از خاندوزی

 همچنانکه حسین سلاح‌ورزی، عضو شورای عالی بورس درباره انتخاب «احسان خاندوزی» به‌عنوان وزیر پیشنهادی اقتصاد و دارایی گفت: اعلام نام «خاندوزی» به‌عنوان وزیر پیشنهادی اقتصاد و دارایی به چند دلیل از انتخاب‌های خوب «آیت‌الله رئیسی» برای معرفی کابینه دولت سیزدهم تلقی می‌شود. سلاح‌ورزی با بیان اینکه «خاندوزی» از اقتصاددان‌های خوب و مطرح کشور محسوب می‌شود که از سابقه علمی و پژوهشی زیادی برخوردار است، گفت: این موضوع می‌تواند به‌طور حتم در تصمیم‌گیری‌های وی برای حوزه‌های مهم اقتصادی کشور ازجمله بازار سرمایه که اکنون جایگاه ویژه‌ای را در کشور نسبت‌به سال‌های گذشته پیدا کرده است، تاثیرگذار باشد. سلاح‌ورزی ادامه داد: همچنین وزیر پیشنهادی اقتصاد و دارایی در کنار حوزه بازار سرمایه از اطلاعات خوبی در زمینه دیگر مسائل مهم کشور مانند بازار پول، مباحث مالیاتی و نیز از تسلط کافی در حوزه کسب‌وکار برخوردار است. عضو شورای عالی بورس ادامه داد: «خاندوزی» در طول یک‌سال گذشته که به‌عنوان نماینده مردم در مجلس و نایب‌رییس کمیسیون اقتصادی مجلس برگزیده شد، فعالیت و عملکرد معقولی را در کشور از خود بر جای گذاشت و تاکنون بارها اظهارنظرهای کارسازی را در جهت رفع مسائل پیش‌آمده در حوزه‌های مختلف اقتصادی ارائه کرده است. وی ادامه داد: یکی از اقدامات مهمی که وزیر پیشنهادی اقتصاد و دارایی در چند وقت گذشته پیگیری کرد و توانست اقدامات موثری را در این زمینه به اجرا برساند، تشکیل فراکسیون بهبود فضای کسب وکار در مجلس بود. سلاح‌ورزی ادامه داد: این اقدام و تصمیم‌گیری خاندوزی نشان‌دهنده آن است که وجود مقررات زایدی را به‌عنوان ایراد اساسی در فضای کسب‌وکار کشور تشخیص داد؛ بنابراین باید بر این مساله تمرکز کرد و بسیاری از مسائل موجود بر سر راه حوزه کسب‌وکار را که به‌عنوان سدی، مانع از پیشرفت این حوزه شده بود، برداشت. عضو شورای عالی بورس تاکید کرد: با توجه به قرار دادن این مسائل در کنار یکدیگر، به نظر می‌رسد که انتخاب او به‌عنوان وزیر اقتصاد و دارایی در وضعیت فعلی اقتصاد کشور، انتخابی بسیار معقول و شایسته است و می‌توان حضور وی را در حوزه اقتصادی کشور به فال نیک گرفت. حمیدرضا ترقی ،عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی نیز درباره تیم اقتصادی گفته است: البته چهره‌های شناخته شده نیز حضور دارند، بعضی از کسانی که در تیم اقتصادی و تیم اجرایی هستند را می شناسیم که سوابق کاملا مشخصی دارند؛ بنابراین به نظر می رسد تیم اقتصادی تیم خوب و اهل نظری پیشنهاد شده است.

برنامه مفصل اوجی برای وزارت نفت

از سوی دیگر جواد اوجی، مدیرعامل اسبق شرکت ملی گاز ایران، به عنوان وزیر پیشنهادی نفت در دولت سیزدهم به مجلس شورای اسلامی معرفی شده و برنامه وی  برای اداره این وزارتخانه مهم منتشر شد.در مقدمه برنامه اوجی برای وزارت نفت آمده است، برنامه مذکور در راستای راهبردهای مرتبط در اسناد بالادستی و در پاسخ به چالشهای اساسی صنعت نفت ایران و با بهره‌مندی از دانش و تجربیات مدیران، کارشناســان و نخبگان در بخشهای مختلف صنعت نفت در یازده بند به شرح ذیل تهیه و تدوین شده است.این برنامه شامل چند سرفصل از جمله توسعه متوازن و پایدار زنجیره ارزش نفت و گاز در جهت جلوگیری از خامفروشی، ارتقاء بهره وری و بهینه سازی زنجیره تولید تا مصرف انرژی،  تأمین منابع مالی و جذب سرمایه در صنعت نفت از مسیر طراحی مشوقهای لازم، تأمین پایدار نفت، گاز، سوخت و خوراک مورد نیاز کشور، ارتقای فناوری و حمایت از شرکتهای دانشبنیان با هدف افزایش ساخت داخل، دیپلماسی قوی و تنظیم روابط بین الملل در حوزه انرژی، اشتغال، اکتشاف، توسعه، حفظ و نگهداشت تولید (نفت، گاز و میعانات) با اولویت میادین مشترک مسوولیت اجتماعی و محرومیت زدایی، حکمرانی و تجدید ساختار صنعت نفت و گاز و شرکتهای تابعه و... می‌باشد که در ادامه به برخی جزئیات آنها پرداخته شده است.

بازاریابی و فروش نفت، گاز، میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی در برنامه اصلی اوجی در خصوص زیر محورهای این هدف به این موارد اشاره شده است،  ایجاد تنوع در روشهای فروش نفت و فرآورده‌های نفت و گاز،‌  استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی داخلی و سایر دستگاههای اجرایی در فروش نفت خام، به کارگیری روش تهاتر نفت با کالا و انتخاب مشتریان راهبردی در آسیا از جمله هند و چین،  سیاستگذاری یکپارچه فروش نفت خام و فرآورده در شرکتهای تابعه وزارت نفت،  اخذ مجوزهـای لازم و اختیــارات کافــی از ســایر ارکان نظــام بــه وزارت نفــت جهت فــروش نفت با رعایت صرفه و صالح کشور، ظرفیت‌ســازی و مدیریــت مصــرف جهــت افزایش صادرات گاز و توجه ویژه بــه تجارت گاز بالاخص سواپ و واردات ، تعیین تکلیف قرارداد واردات گاز از کشور ترکمنستان و پیگیری تمدید قراردادهای گازی که در ۴ سال آتی منقضی می‌شوند.

 افزایش صادرات محصولات پتروشیمی و شناسایی بازارهای جدید 

در اهم محورهای این بخش به این موارد اشاره شده است؛ اکتشاف، توسعه، حفظ و نگهداشت تولید (نفت، گاز و میعانات) با اولویت میادین مشترک ، تعیین تکلیف اکتشــاف، توســعه، تولید و نگهداشــت توان تولید از میادین مشــترک نفتی و گازی اعم از توسعه نیافته و قدیمی در نواحی خشکی و دریا ، ایجاد بســتر مناســب و ارائه مشــوقهای لازم جهت جذب ســرمایه و تأمین مالی توسعه و تولید از میادین مشترک، رفع و اصلاح رویه‌های موجود مانند اصلاح نوع قراردادها و شیوه مناقصات جهت بهبود وضعیت توسعه و افزایش و نگهداشت توان تولید با اولویت میادین مشترک، تکمیل توسعه میدان گازی پارس جنوبی،پیگیــری جهــت صیانــت و ارتقــای ضریــب بازیافــت میادین نفتی کشــور مبتنی بــر اجرای پروژههای تحقیقاتی و طرحهای بهینه‌سازی تولید و استفاده از روشهای نوین ازدیاد برداشت ، تعییــن تکلیــف گازهــای مشــعل و کاهش و حذف گازســوزی بــا به کارگیری روشهــای جدید فنی، مالی و قراردادی، اجرای گسترده برنامه‌های نگهداشت توان تولید میادین گازی ، تجهیز مبادی مبادلات مواد نفتی و گازی به تجهیزات اندازه گیری دقیق (میترینگ تجاری).

تأمین پایدار نفت، گاز، سوخت و خوراک موردنیاز  کشور

در محورهای ذیل این برنامه می‌خوانیم؛ تأمین پایدار سوخت موردنیاز عمده نیروگاههای کشور ، افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی نفت و میعانات گازی ، افزایش ذخیره سازی گاز طبیعی در مخازن طبیعی در نقاط استراتژیک کشور، استفاده از بخش خصوصی توانمند جهت انجام سواپ گاز از جمله گاز ترکمنستان. اما با این وجود تیم اقتصادی کابینه پیشنهادی رئیسی انتقاداتی را هم در پی داشته و برخی از کارشناسان نسبت به آن واکنش نشان داده اند. همچنانکه احمد توکلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص ترکیب معرفی شده کابینه دولت سیزدهم به مجلس گفت: «به‌طور کلی باید بگویم که در ترکییب کابینه متخصص و غیرمتخصص، خوب و بد و با تجربه و بی‌تجربه با  درهم تنیده هستند. یعنی از بخشی از وزرای پیشنهادی می‌توان دفاع کرد، اما افراد و چهره‌هایی هم وجود دارند که نمی‌توان از آنها دفاع کرد. در واقع میزان تجربه و همسویی عناصر اقتصادی معرفی شده (حداقل برای من) روشن نیست. به عبارت روشن‌تر اگر قرار باشد، دو انتقاد کلی را به لیست وزرای معرفی شده داشته باشیم، می‌توان گفت که در مجموع تجربه کابینه اندک است و از سوی دیگر اعضای مختلف کابینه نیز با هم همسویی ندارند. یعنی این چهره‌ها قادر نیستند همدیگر را کامل کنند. یکدستی فکری یک تیم تصمیم‌ساز از جمله مهم‌ترین گزاره‌هایی است که باید وجود داشته باشد تا امکان اجرای برنامه‌ها وجود داشته باشد. از این منظر کابینه با هم همسو نیستند. این تنوع در دیدگاه‌ها ممکن است در ادامه باعث عدم توزان و تعادل کابینه شود.»جعفر قادری، اقتصاددان و نماینده مجلس نیز درباره معرفی برخی جوانان به عنوان وزیر گفت: «بدون اینکه بخواهم از فرد یا افراد خاصی نام ببرم، واقع آن است که برخی گزینه های پیشنهادی، افرادی توانمند و صاحب صلاحیت هستند که مبتنی بر تجربه، دانش و تخصص خود به عنوان وزیر معرفی شده اند. این افراد در حوزه معرفی شده دارای تحلیل هستند و صلاحیت لازم برای به دست گرفتن سکان هدایت وزارتخانه مربوطه را دارند. در نقطه مقابل اما افرادی نیز معرفی شده اند که یا تخصص لازم را ندارند و یا اینکه برای حوزه ای معرفی شده اند که چندان به دانش، تحصیلات و تجربیات گذشته آنها ارتباطی ندارد. طبیعی است که مجلس در برابر این انتخاب ها واکنش نشان خواهد داد و اجازه نخواهد داد تا وزارتخانه های کلیدی کشور در اختیار افراد و جریاناتی قرار بگیرد که اشرافی به حوزه های مورد بحث ندارند.»

 نسخه میرکاظمی برای  بودجه بحران زده چیست؟

اما در خاتمه باید به یکی از اضلاع مهم تیم اقتصادی دولت سیزدهم یعنی رئیس سازمان برنامه و بودجه اشاره کرد. در هشت سال گذشته محمد باقر نوبخت سکان دار این سازمان مهم اقتصادی بوده و به هر ترتیب بسیاری از اقتصاددانان تاکید دارند بخش مهمی از چالشهای اقتصادی ایران امروز مربوط به ناترازی بودجه ای به خصوص در سه سال اخیر است. بودجه سال جاری بالغ بر 1270 هزار میلیارد تومان است که بنا بر اعلام بانک مرکزی در سه ماه نخست امسال از محل پایه پولی 55 هزار میلیارد تومان بابت تنخواه به خزانه داری بابت پرداختهای دولت ارائه شده است. همچنین بنا بر اعلام مراکز پژوهشی بودجه امسال با حداقل 250 هزار میلیارد تومان کسری رو به رو خواهد شد که این موضوع از همین جا زنگ خطر بازگشت تورم را به صدا درآورده است. حالا مسعود میرکاظمی با تجربه وزارت بازرگانی و وزارت نفت  با حکم آیت الله رئیسی سکان دار جدید سازمان برنامه و بودجه شده است.سید مسعود میرکاظمی، متولد ۱۳۳۹ تهران دارای مدرک تحصیلی دکتری مهندسی صنایع است و پیش از این  مسوولیت‌هایی همچون وزیر نفت در دولت نهم و رئیس سازمان اپک(۲۰۱۱)، وزیر بازرگانی در دولت دهم، نماینده تهران در مجلس نهم و رئیس کمیسیون انرژی مجلس، عضو هیات امنای بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی، عضو و رئیس هیات مدیره سازمان اقتصادی رضوی، رئیس مرکز مطالعات بنیادی انقلاب اسلامی، رئیس دانشگاه شاهد، رئیس مرکز مطالعات لجستیک و مدیرعامل سازمان اتکا را برعهده داشته است. فعلا برنامه و اظهارنظر مشخصی از وی برای مدیریت بودجه امسال و رویکرد بودجه 1401 مطرح نشده است اما به نظر می‌رسد بایستی هرچه سریع معاون رئیس جمهور و   تیم جدید دولت سیزدهم در سازمان برنامه و بودجه یک سری تغییرات اساسی را در هزینه‌های جاری دولت و ایجاد منابع پایدار درآمدی اعمال کنند و از همه مهتر تغییر ساختار بودجه که مطالبه چندساله رهبرانقلاب است را در دستورکار این سازمان قرار دهند.

ارسال نظر