|
شناسه خبر: 4575

حاصل حضور درازمدت آمریکا در افغانستان بازگشت طالبان به قدرت بود؛

طالبان در چند قدمی کابل

افغانستان، کشوری که چندین دهه، روی آرامش و ثبات را به خود ندیده، این روزها ناآرام‌تر از گذشته است و می‌رود که برگ دیگری از تاریخ این کشور در حال ورق خوردن باشد.

روزنامه «صبح نو» نوشت: افغانستان، کشوری که چندین دهه، روی آرامش و ثبات را به خود ندیده، این روزها ناآرام‌تر از گذشته است و می‌رود که برگ دیگری از تاریخ این کشور در حال ورق خوردن باشد، با شایعاتی که درباره استعفای اشرف غنی از قدرت شکل گرفته تا اخباری که از ورود خودروهای زرهی غنیمت‌شده آمریکایی در راه کابل ازسوی طالبان منتشر شده است، چیزی تا سقوط کابل باقی نمانده، هر چند ارگ بر ایجاد صلح و آتش‌بس تاکید دارد اما از شکل‌گیری دولت ائتلافی یا آتش‌بس و صلح خبری نیست و طالبان می‌روند تا با تصرف کابل، اشراف کاملی بر این کشور جنگ‌زده داشته باشند. هرچند لحظاتی کوتاه یا چند ساعتی تا احاطه کامل طالبان بر افغانستان باقی‌مانده اما اخباری هم از وقوع کودتا یا اقدامات نظامی و غیرقابل ‌پیش‌بینی شده ازسوی نیروهای غربی در کابل به گوش می‌رسد.

افغانستان ساعات و لحظات حساسی را سپری می‌کند، به‌خصوص پس‌ازآنکه جو بایدن، از اشرف غنی خواسته است که استعفا دهد. سیاست و چه‌بسا توطئه‌ای که آمریکایی‌ها با خروج هدفمند نیروهای‌شان پس از 20سال از خاک افغانستان آن را دنبال کردند و اکنون به بهانه حفاظت از کارمندان سفارت‌شان در کابل، بیش از سه‌هزار نیروی نظامی وارد خاک این کشور کردند. گویا آمریکایی‌ها در چندین نشستی که با گروه‌های طالبان در دوحه قطر داشتند با ایجاد توافقی محرمانه، اقدام به خروج نیروهای‌شان از این کشور کردند تا به‌نوعی هم دولت کابل را تحت‌الشعاع اهداف خود قرار دهند و هم این نکته را بهانه‌ای ابزاری در رسانه‌های خودشان کنند که با ترک این کشور، بی‌ثباتی و ناامنی رخ داده است.

خودروهای غنیمتی زرهی آمریکایی در راه کابل

رخدادهای افغانستان تا آنجا پیش می‌رود که روز گذشته طالبان با خودروهای نظامی زرهی آمریکایی که به غنیمت گرفته بود به‌سوی کابل به راه افتادند تا با تصرف پایتخت، احاطه کامل سرزمینی بر این کشور جنگ‌زده را اعلام کند. اخیرا سخنگوی طالبان مدعی شد که سقوط شهرهای بزرگ نشانه استقبال افغان‌ها از طالبان است و افزود که آن‌ها درهای مسیر سیاسی را نمی‌بندند. پیش‌ازاین نیز «ضمیر کابلوف» نماینده ویژه ریاست‌جمهوری روسیه در امور افغانستان گفته بود که طالبان کنترل قندهار را نه در پی جنگ، بلکه به‌دلیل فرار ارتش افغانستان که ازسوی ناتو و ایالات‌متحده آموزش دیده، به دست گرفتند. اظهارات این دیپلمات روس در حالی است که پیش‌ازاین روزنامه آمریکایی «واشنگتن‌پست» به نقل از مقام‌های آگاه کنونی و پیشین آمریکا گزارش داد دولت بایدن خود را برای سقوط کابل، پایتخت افغانستان بسیار زودتر از آنچه چند هفته پیش بیم آن می‌رفت، آماده می‌کند. پیشروی نیروهای طالبان با خودروهای زرهی غنیمت گرفته‌شده درحالی به‌سوی کابل ادامه دارد که ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان عصر دیروز اعلام کرد که افراد این گروه شهر شرنه، مرکز استان پکتیکا را به‌طور کامل تصرف کرده و استانداری، فرماندهی پلیس و شهر در کنترل آن‌ها قرار دارد. گروه طالبان تاکنون مراکز استان‌های نیمروز، هرات، فراه، بادغیس، بدخشان، تخار، سمنگان، غور، بغلان، جوزجان، قندوز، سرپل، اورزگان، هلنمد، قندهار، لوگر، غزنی و زابل را تصرف کرده است.

احتمال سقوط پایتخت

در عین‌ حال، شبکه CNN به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد ارزیابی اطلاعاتی جدید نشان می‌دهد کابل طی یک هفته و به‌احتمال‌زیاد ۷۲ساعت آینده به‌وسیله طالبان محاصره شود؛ البته این به معنای ورود طالبان به پایتخت افغانستان نیست. با این‌ حال، حملات گسترده طالبان باعث به‌زانو درآمدن دولت افغانستان شده است و پنتاگون در حال برنامه‌ریزی برای خروج کامل هیات آمریکایی از کابل است. دو منبع نیز گفته‌اند که فرماندهی مرکزی آمریکا معتقد است که تخلیه کامل سفارت اجتناب‌ناپذیر است. از سوی دیگر، همزمان با پیشروی‌های سریع طالبان در افغانستان، دانمارک روز جمعه خبر داد که سفارت خود در کابل را تعطیل خواهد کرد.

حکومت مشارکتی شکل می‌گیرد؟

هر چند رسانه‌های افغانستانی از ادامه مذاکرات گروه‌های افغان و طالبان در دوحه خبر می‌دهند، این در حالی است که روز گذشته یک رسانه افغانستانی مدعی شد آمریکا به‌دنبال ایجاد کودتا در افغانستان است. به گزارش آریانا نیوز، طبق این برنامه، نظامیان آمریکایی، اشرف غنی، امرالله صالح و تعداد دیگری از اعضای حلقه ارگ را از ارگ ریاست‌جمهوری خارج کرده و به سفارت آمریکا منتقل خواهند کرد و از آنان خواهند خواست که به بی‌کفایتی خود در اداره کشور اعتراف و کناره‌گیری داوطلبانه‌شان را با هدف توقف جنگ اعلام کنند. 

این در حالی است که عبدالله عبدالله، رییس شورای مصالحه ملی افغانستان، روز جمعه بعد از نشست دوحه گفت که او طرحی را در زمینه تشکیل حکومت موقت با رییس‌جمهور غنی به اشتراک گذاشته است. هرچند جزئیات این طرح اعلام‌نشده اما گفته می‌شود که طبق آن، قرار است غنی از سمتش کنار برود، آتش‌بس 6 ماهه اعلام شود و حکومت مشارکتی تشکیل شود تا زمینه را برای انتخابات زودهنگام فراهم کند. این درحالی است که با توجه به در دست گرفتن اکثر ایالت‌های افغانستان ازسوی طالبان بعید است که حاضر باشد قدرت را با دیگر گروه‌ها تقسیم کند.

طالبان جدید

 با سقوط حکومت طالبان در سال۲۰۰۱ میلادی، این گروه نه‌تنها از عرصه قدرت افغانستان حذف نشد، بلکه ضمن تقویت مواضع خود، به‌عنوان نیرومندترین بازیگر اپوزیسیون در کشور افغانستان طی سال‌های اخیر، اقدام به قدرت‌نمایی و نمایش توانایی خود، هم در عرصه نظامی و هم در عرصه سیاسی کرده است. تعلق این گروه به قومیت پشتون، ضعف دولت کابل، عدم اتحاد سایر رقبا و دشمنان داخلی طالبان، وجود فقر و فساد در جامعه، به همراه سیاست‌های اشتباه آمریکا موجب شد که امروزه طالبان از جایگاه و موضع برتر، همزمان با انجام عملیات‌های نظامی، در مذاکرات مستقیم با آمریکا و سایر قدرت‌های منطقه‌ای در افغانستان حاضر شود.

طالبان در مذاکرات مستقیم صلح با آمریکا در دوحه نیز ضمن عدم به رسمیت شناختن دولت فعلی افغانستان، خواستار تشکیل دولت جدیدی براساس الگوی پیشنهادی خود شده بودند و آمریکا نیز که در آن زمان دونالد ترامپ رییس‌جمهور بود، با امضای این توافق با سربرگ امارات اسلامی افغانستان درواقع حکومت طالبان بر این کشور را به رسمیت شناخت.

هر چند دولت کابل امیدوار به نیروهای خارجی برای استقرار صلح و امنیت در کشورش بود اما این امید واهی بود و اشرف غنی به‌جای اتکا بر نیروهای داخلی و ساختن افغانستان به فکر اجرای دیکته آمریکایی‌ها بود و امروز نیز مجبور به اطاعت استعفا! درواقع، حاصل جنگ بیست‌ساله طالبان و آمریکا منجر به پیروزی قطعی و سراسری طالبان شد و حال این شکست آمریکا ازسوی طالبان محبوبیتی نیز برای این قوم در بین افغان‌ها آورده است. مجموعه‌ای از علل و عوامل درونی و بیرونی در افغانستان موجب شده است تا طالبان از یک جریان زوال یافته به نیرویی قدرتمند تبدیل شود؛ به‌طوری‌که با گذشت نزدیک به دو دهه از سقوط طالبان، این گروه شبه‌نظامی، با رموز مناسبات سیاسی آشنا شده است که یکی از آن‌ها مذاکرات صلح بود. امروز نیز طالبان فهمیده است اگر با جنایت گسترده و تعرض به مرز همسایگان یا اماکن دیپلماتیک آن‌ها پیش رود، نمی‌تواند به آرزوی دیرینه خود یعنی حکومت برسد و برای استمرار حکمرانی‌اش باید با به‌کارگیری دیپلماسی به قواعد بین‌المللی نیز احترام بگذارد. طالبان یک واقعیت تلخ در افغانستان است.

اکثریت جمعیت افغانستان پشتون و اکثریت پشتون‌ها طرفدار فکری طالبان هستند. از سوی دیگر مردم افغانستان از حکومت ضعیف حکومت اشرف غنی ناراضی هستند و دل‌خوشی از حکومت کابل ندارند حال که شرایط برای حکمرانی طالبان فراهم است این قوم باید از گذشته درس گرفته و برای بقای خویش به اقوام و مذاهب دیگر این کشور احترام بگذارد.

ایران و طالبان

 البته، «سعید خطیب‌زاده» سخنگوی وزارت امورخارجه با اعلام نگرانی جمهوری اسلامی ایران از تشدید خشونت‌ها در افغانستان و وضعیت مردم و بی‌جا شدگان، خواستار توجه به حفظ جان مردم و غیرنظامیان در بحبوحه شرایط جاری شده است. 

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین با توجه به تسلط طالبان بر شهر هرات، توجه جدی آن‌ها در تأمین امنیت و سلامت کامل دیپلمات‌ها و اماکن دیپلماتیک را مورد تاکید قرار داد. خطیب‌زاده در پایان از ارتباط مستمر وزارت امورخارجه با سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات و پیگیری وضعیت سلامت همکاران مستقر در آن نمایندگی خبر داد.

 ایران نیز که تاکنون در قبال حوادث افغانستان سکوت پیشه کرده واقعیت‌های این کشور را درک کرده است و تا زمانی که طالبان از خط قرمزهایش عبور نکند و مانند یک همسایه دولت و برادر رفتار کند، ایران نیز همین سیاست را در قبال طالبان در پیش خواهد گرفت. ایران در قبال حاکمیت طالبان اول خواهان امنیت مرزها و اماکن دیپلماتیک خود است، دوم احترام طالبان به توافقات و معاهدات قبلی ایران با دولت افغانستان و دیگر احترام به مذاهب و اقوام دیگر به‌ویژه شیعیان است که حامی دیگری غیر از ایران ندارند. با رعایت این سه اصل، تعامل با طالبان امکان‌پذیر است. از سویی دیگر تا زمانی که طالبان، اقدام به برپایی خلافت اسلامی یا امارت اسلامی خود نماید که با سیاست‌های منطقه‌ای در تضاد باشد، این احتمال می‌رود که ایران با آن زاویه پیدا کند چراکه هر نوع افراطی‌گری در منطقه قابل‌قبول نیست. البته طالبان هم متوجه شده است اگر با جنایت گسترده و تعرض به مرز همسایگان یا اماکن دیپلماتیک آن‌ها پیش رود، فردای شروع حاکمیتش در کابل مشکلات بزرگی خواهد داشت؛برای همین همزمان با پیشروی در میدان نظامی، میدان دیپلماسی را هم رها نکرده است و نمایندگان آن‌ها در کشورهای همجوار مذاکرات و گفتمان را در پیش گرفتند.

 جعفریان: اشرف غنی تلاشی برای بسیج مردم و توانمندی آن‌ها انجام نداد

 «محمدحسین جعفریان» با اشاره به اینکه در دولت اشرف غنی یک‌ دوگانگی وجود داشت، به صبح نو گفت: دولت اشرف غنی وقت و زمان خود را به‌جای اینکه برای مبارزه با تروریست یا مقابله با طالبان داشته باشد، صرف جنگ با اپوزیسیون در ساختمان ارگ کرد، اشرف غنی و عبدالله عبدالله در سرگردانی بودند و وقت خودشان را به‌جای اینکه صرف مسائل مهم کشور کنند، صرف موضوعات حاشیه‌ای قرار دادند. مسائلی که امروز نتیجه آن را می‌بینیم که صدای مقاومت چندان شنیده نشد.

 این کارشناس مسائل افغانستان با اشاره به اینکه اشرف غنی، تلاشی برای بسیج مردم نشان نداد، تصریح کرد: اگر حاکمیت افغانستان نامی، پایگاهی و جایگاهی بین مردم داشتند امروز جایگاه خودشان را از دست نمی‌دادند، توانمندی ژنرال دوستم، اسماعیل‌خان و... همچنین توانمندی پایگاه مردمی دیده نشد و آن را از دست دادند. ارتباط دولت کابل، با مقاومت قطع شد و صدا چندان شنیده نشد.

 کابل انگیزه‌ای برای مقاومت ندارد

وی ادامه داد: آنگونه که در برخی مناطق مشخص بود،  معاملاتی پشت پرده انجام می‌شد  و برخی مقامات این کشور با طالبان بده و بستانی داشتند به این خاطر بود که مقاومت چندانی در برابر طالبان صورت نگرفت. اینگونه که پیش می‌رود در کابل انگیزه‌ای برای مقاومت نیست و سقوط آن پیش‌بینی می‌شود. ظرف یک روز غزنه، هرات و قندهار سقوط کرد. شهرهایی که بالای یک‌میلیون جمعیت دارد، این یعنی چیزی جدای از موضوعات نظامی، طالبان را پیروز کرد. این کارشناس امور افغانستان با اشاره به اینکه از این به بعد طالبان جغرافیای بیشتری را تصرف خواهند کرد، افزود: بعید نیست که طالبان بر کل افغانستان مسلط شوند. این احتمال وجود دارد که افغانستان طالبانی از سوی کشورهای پاکستان، عربستان و امارات به رسمیت شناخته شوند. هر چه هست برای مردم افغانستان خبر خوبی نیست، باید منتظر ماند و دید روزهای آتی کابل چه حوادثی را سپری می‌کند.

ارسال نظر