|
شناسه خبر: 10025

مرگ تدریجی یک دریاچه

دیروز منتشرشدن یک عکس در فضای‌مجازی، بدجور حال همه را گرفت؛ عکسی که نشان می‌داد دریاچه ارومیه کلا از نقشه حذف شده و به خاطرات پیوسته است.

این همان دریاچه‌ای بود که در اسناد تاریخی آمده است که روزگارانی پیش از حمله مغول در آن کشتی‌رانی رواج داشته است. 
نخستین گزارش‌هایی که از قرن نوزدهم درباره کشتی‌رانی در دریاچه در دست است، نشان می‌دهد که شناورهایی هرچند تکامل‌نیافته و با خدمه‌هایی بدون ‌مهارت‌های دریانوردی در دریاچه وجود داشته و در دوره‌های مختلف امتیاز یا انحصار کشتی‌رانی به افراد مختلفی داده می‌شده است. 
حالا اما این دریاچه بعد از گذر روزهای متفاوت پرآب‌شدن و بی‌آب‌شدن و قرمزشدن و مورد توجه قرارگرفتن، به خاک نشسته است. 
از سال1380 بود که دریاچه ارومیه شروع به خشک‌شدن کرد. 
بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌داد که در سال۲۰۱۵ دریاچه ۸۸درصد مساحتش را از دست داده است. 
همان زمان هم دلایل بسیاری برای خشک‌شدن دریاچه ذکر شد، اما مهم‌ترین آن‌ها سدسازی بی‌رویه، احداث بزرگ‌راه روی دریاچه و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آب‌ریز دریاچه و همچنین کاهش بارش برف و باران در سال‌های آخر بیان شد. 
بااین‌حال، همان زمان هم گفته شد که خشکسالی فقط باعث کاهش ۵درصدی بارش در حوضه آب‌ریز دریاچه شده و عوامل انسانی وضعیت دریاچه را به بحران کشانده ‌است. 
از همان موقع که خشک‌شدن دریاچه ارومیه بر سر زبان‌ها افتاد و داد محیط‌زیستی‌ها درآمد، مسوولان مختلفی وعده‌های زیادی برای احیای دوباره آن دادند. 
از آنجا که این دریاچه اهمیت بسیاری داشت، وعده‌های احیای آن هم بیش تر برای جلب توجه به‌نظر می‌رسید. 
روزهای آخر سال1392 بود که پروفسور پرویز کردوانی، پدر کویرشناسی ایران، هشدار داد که دیگر نباید امیدی به احیای دریاچه داشته باشیم:« دریاچه ارومیه زمانی خیلی زیبا بود،‌ خیلی ارزشمند بود. 
اما الان نیست. 
بیمار است. 
مداوا هم نمی‌شود. 
باید ازش دل بکنیم و به جایش پارک انرژی، گیاهی، حیوانی درست کنیم. 
می‌شود اگر بخواهند.» او در ادامه گفته بود: «در اطراف دریاچه ارومیه فقط ۴هزار چاه باید وجود داشته باشد نه ۲۴هزار چاه. 
بعد از این گفتند دست‌کم یک‌سال در چاه‌ها را ببندیم تا آب دریاچه از زیر کشیده نشود. 
فکر نمی‌کنند ۲۴هزار حلقه چاه را اگر ببندند، چه بلایی سر کشاورزی می آید. 
تازه اگر در این چاه‌ها را ببندید، دریاچه احیا نمی‌شود. 
از حوضه آب‌ریز دیگر آبی به دریاچه نمی‌ریزد و از دریاچه آب به‌سمت اطراف می‌رود. 
از بس چاه زده‌اند، آب زیرزمینی برعکس می‌رود. 
زیر دریاچه سوراخ است. 
به همین دلیل آب‌بستن به دریاچه ارومیه خیانت است.» حالا رسیده‌ایم به اینجا؛ جایی که هزاران میلیارد تومان برای احیای دریاچه هزینه شده است، اما آن‌طور که شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی گزارش داده، حجم آب دریاچه ارومیه نسبت به ۱۷.۲۸میلیارد مترمکعب در زمان اکولوژیک، بیش از ۱۵.۷۶میلیارد مترمکعب یعنی حدود ۹۱درصد کمتر شده است. 
این موقعیت بدترین وضعیت تاریخ دریاچه ارومیه است و باتوجه‌به بی‌بارشی‌های اخیر و پیش‌بینی هواشناسی از نبود بارندگی مناسب تا آذرماه و پایان‌نیافتن پروژه‌های احیای دریاچه ارومیه، احتمال وخیم‌ترشدن وضع نگین فیروزه‌ای کشور بیش از پیش محتمل است. 
حالا نه‌تنها جان دریاچه گرفته شده است، بلکه جان بیش از سیصد گونه‌ گیاهی و پرند در خطر هستند. 
تاکنون 47فسیل موجودات مختلف در این دریاچه پیدا شده است و این یعنی دریاچه ارومیه از گذشته‌های دور محل مهاجرت و اسکان حیوانات و پرندگان مختلفی بوده است که حالا باید دید چه بلایی بر سر آنان می‌آید.
 

ارسال نظر