|
شناسه خبر: 9071

بررسی روند افزایش قیمت موادغذایی و نقش کشورهای مختلف در آن

جهان، نگران از «فاجعه غذایی»

رضا رزاقی

افزایش قیمت گندم، روغن و دیگر مواد غذایی در کشورهای دنیا، نگرانی‌های زیادی را در چند ماه اخیر ایجاد کرده بود اما نگران‌کننده‌ترین عبارت را مجله اکونومیست با تیتر «فاجعه غذایی» عنوان کرد؛ تیتری که باعث یادآوری بسیاری از نگرانی‌ها در رابطه با اوج گرفتن قیمت مواد‌غذایی و پیش‌بینی آمارهای گرسنگی در دنیا شد. به همین بهانه به بررسی دلایل افزایش بهای مواد غذایی و همچنین رویکرد کشورهای مختلف در مقابل آن پرداخته‌ایم.
 
جنگ دو تولیدکننده بزرگ
دومینوی افزایش قیمت‌های مواد غذایی در دنیا، با شروع جنگ میان روسیه و اوکراین جدی شد. روسیه، سومین تولیدکننده و اوکراین، هفتمین تولیدکننده بزرگ گندم در دنیا به حساب می‌آیند. این دو کشور روی‌هم‌رفته، 14درصد از گندم دنیا را تامین می‌کنند. از طرفی، روسیه و اوکراین به ترتیب اولین و دومین تولیدکننده جو در سطح دنیا هستند و در تامین دانه‌های روغنی نیز نقش مهمی در سطح دنیا دارند. شروع جنگ بین این دو کشور، باعث شده تا حمل‌ونقل امنی برای صادرات موادغذایی وجود نداشته باشد و بسیاری از کشورهای دنیا، چند ماهی است با چالش‌های زیادی در تامین موادغذایی روبه‌رو هستند.
 
توقف صادرات و ذخیره مواد غذایی
حالا در چند روز گذشته هند، دومین تولیدکننده بزرگ دنیا، خبر از توقف و محدودیت صادرات گندمش به علت گرمای بیش از اندازه هوا داد. خبری که باز هم بهای جهانی گندم در دنیا را افزایش داد. براساس گزارش چندماه قبل خبرگزاری راشاتودی، چین هم به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده گندم جهان، دست به ذخیره گسترده غلات زده است. این گزارش نشان می‌دهد این کشور تا ابتدای سال جاری میلادی توانست بیشتر از نیمی از غلات دنیا را ذخیره کند. طبق داده‌های وزارت کشاورزی آمریکا، چین سرمایه‌گذاری خود در زمینه خرید غلات را نسبت به دهه قبل، 4.6دهم برابر بیشتر کرده و توانسته در 69درصد از ذرت، 60درصد از برنج و 51درصد از گندم جهان را ذخیره کند.
 
سهمیه‌بندی روغن در اروپا
درحال‌حاضر، تورم جهانی غذا به بالاترین سطح خود در سال‌های اخیر رسیده و میزان آن، حتی از تورم غذایی بحران مالی سال‌2008 هم بالاتر رفته است. تغییرات اقلیمی و گرم‌شدن زمین، مشکلات زیادی را تامین زنجیره موادغذایی ایجاد کرده بود اما حالا و با طولانی‌تر شدن جنگ میان روسیه و اوکراین، کشورهای زیادی احساس خطر کرده‌اند. کشورهای اروپایی که حالا درگیر چالش‌های افزایش بهای انرژی هم هستند، سیاست‌های متفاوتی را نسبت‌به افزایش قیمت موادغذایی اتخاذ کرده‌اند. در کشوری مانند ایتالیا روغن مایع سهمیه‌بندی شد و هر مشتری فقط می‌تواند دو بطری روغن خوراکی خریداری کند. انگلستان هم خرید روغن را برای هر فرد سهمیه‌بندی کرده است.
 
بیشترین ضربه به کشورهای فقیر
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد احتمال داده با ادامه یافتن شرایط فعلی، تا سال۲۰۲۳، گرسنگان جهان بین 8 تا ۱۳میلیون نفر را شامل شوند. این سازمان تخمین‌زده که قیمت‌های موادغذایی نیز تا ۲۲درصد از قیمت فعلی خود بالاتر روند. آمارها نشان می‌دهد حدود 70درصد از صادرات موادغذایی روسیه، به بازارهای خاورمیانه اختصاص داشت و حالا با ممنوعیت یا محدودیت صادرات این کشور، بسیاری از کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا، دچار مشکل خواهند شد؛ برای مثال مصر، پرجمعیت‌ترین کشور عربی، به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده گندم دنیا شناخته می‌شود و در 10سال گذشته، بیش از 80درصد از گندم خود را از روسیه و اوکراین وارد می‌کرد اما حالا مجبور است گندم خود را از هند وارد ‌کند. بااین‌حال مصر با رشد مثبت قیمت‌های جهانی و همچنین افزایش گرمای زمین، مشکلات زیادی برای تامین گندم خواهد داشت؛ البته هند اعلام کرده است صادرات گندم به مصر را ادامه می‌دهد.
 
تورم ناشی از شوک اقتصادی
محدودیت‌های غذایی فقط به گندم ختم نمی‌شود. آرژانتین و اندونزی به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان سویا و دانه‌های روغنی نیز با محدودیت صادرات و همچنین افزایش نرخ مالیات بر صادرات، کشورهای فقیرتر و وابسته را به بحران غذایی نزدیک‌تر کرده‌اند. گفته می‌شود روسیه، جزو بزرگ‌ترین تولیدکنندگان کود و اوره در دنیا به حساب می‌آید و قیمت اوره در یک‌ سال گذشته، بیش از سه برابر افزایش داشته است. این افزایش قیمت‌ها در کنار بالارفتن بهای حامل‌های انرژی، از دلایل بیشتر شدن قیمت مواد غذایی به حساب می‌آیند. افزایش قیمت گندم و غلات در ماه‌های اخیر، به‌عنوان شوک اقتصادی شناخته می‌شود؛ چراکه موادغذایی تولید و بارگیری شدند اما به‌علت محاصره جنگی و عدم امنیت در مسیرهای ارتباطی، به کشورهای مقصد منتقل نشد. اما حالا با افزایش قیمت بذر، سم، سوخت و دستمزد در دنیا، به‌زودی با تورم واقعی قیمت موادغذایی مواجه خواهیم شد. تورمی که این روزها بسیاری از کشورهای دنیا، به‌دنبال پیشگیری و پیدا کردن راه‌حلی برای آن هستند.

 

ارسال نظر