|
شناسه خبر: 5283

ارتش سودان، دولت انتقالی را منحل و حالت فوق‌العاده اعلام کرد

کودتا در کودتا

نظامیان سودان که از دوسال پیش با عزل عمرالبشیر قدرت را در دست گرفتند و اداره امور دولت را علی‌الحساب به غیرنظامیان داده بودند روز گذشته کار را یکسره کردند و با کودتایی دیگر کل امور این کشور را در دستان خود قبضه کردند.

بازداشت نخست‌وزیر و مسوولان اجرایی
 یک روز پس از دیدار فرستاده ویژه آمریکا با عبدالفتاح البرهان، رییس شورای حاکمیتی، ژنرال برهان در سودان اعلام کودتا کرد. یکی از فرماندهان ارتش سودان ظهر دوشنبه، اعلام کرد دولت این کشور منحل شده و نظامیان به‌زودی یک کابینه از افراد با صلاحیت تشکیل می‌دهند. روز گذشته نظامیان سودان شماری از مسوولان امور اجرایی دولت موقت را بازداشت و عبدالله حمدوک نخست‌وزیر (‌رییس دولت موقت) را در بازداشت خانگی قرار دادند. حمدوک از محل اقامت اجباری خود در پیامی از مردم خواسته است به‌صورت مسالمت‌آمیز اعتراضات خیابانی برپا کنند. اکنون رسانه‌ها در دست نظامیان افتاده و اینترنت در سراسر سودان قطع یا مختل شده است. شهروندان معترض به دعوت انجمن‌ کاری سودان، بزرگ‌ترین نهاد حامی دموکراسی در این کشور در خیابان‌های خارطوم، پایتخت، تجمع کرده‌اند. سخنگوی این نهاد از شهروندان خواسته با تمرد از فرمان نظامیان با کودتا در این کشور مقابله کنند.
 
چالش قدرت میان نظامیان و غیرنظامیان سودان
 کودتای دیروز، پس از هفته‌ها تنش میان دولت‌های انتقالی نظامی و مدنی روی می‌دهد. در هفته‌های گذشته، شهروندان هوادار دولت غیرنظامی بارها علیه تلاش‌های نظامیان برای «کودتا» تظاهرات کرده بودند.  همچنان که ماه گذشته نیز یک کودتای ناموفق در این کشور رخ داد. زمینه‌های آن هم از چندی قبل و با شدت گرفتن اختلاف نظامیان با احزاب سیاسی شریک در قدرت مهیا شده بود که هریک دیگری را ناکارامد و عامل ناآرامی‌ها در این کشور معرفی می‌کردند؛ تا جایی که رییس شورای نظامی حاکمیتی سودان خواستار منحل شدن دولت انتقالی و پارلمان شده بود و پارلمان هم گفته بود نظامیان کنار بروند.
  
کودتا پس از یک دیدار!
 حالا با افزایش اختلاف بین نظامیان و غیرنظامیان حاکم، جفری فلتمن، نماینده ویژه آمریکا در سودان آمده بود تا اختلاف طرفین را برطرف کند اما نتیجه این سفر کودتایی بود که روز گذشته رخ داد. منابع سودانی اعلام کردند شاید عبدالفتاح البرهان، رییس شورای حاکمیتی سودان در سخنرانی خود از به‌حالت تعلیق درآوردن عمل به سند قانون اساسی خبر دهد. خبرگزاری رویترز نیز از بسته‌شدن فرودگاه خارطوم پایتخت سودان در جریان کودتا در این کشور خبر داد. از طرفی نیز پس از دستگیری سران این کشور تظاهرکنندگان سودانی خیابان‌های خارطوم را مسدود کردند. همچنین اتحادیه اصناف سودان از مردم سودان و نیروهای انقلابی خواست به خیابان بریزند و با هرگونه کودتای نظامی مقابله کنند. حزب ملی امت سودان اعلام کرد موج بازداشت‌ها و کودتاها را به‌شدت محکوم و تاکید می‌کنیم این اقدامات به‌منزله نقض سند قانون اساسی کشور است. اتحادیه بانک‌های سودان اعلام کردند کارمندان این اتحادیه در اعتراض به موج بازداشت مسوولان‌ اعتصاب و نافرمانی مدنی گسترده را آغاز کردند.
 
عادی‌سازی با رژیم‌صهیونیستی  و   اعتراضات مردمی
 فروردین سال پیش بود که پس از تظاهرات گسترده مردمی، ارتش «عمرالبشیر» را از قدرت عزل کرد و سودان به مرحله انتقالی وارد شد و قدرت میان ارتش و ائتلاف موسوم به آزادی تقسیم شد. حاکمان جدید تصمیم گرفته بودند که در اوایل 2024میلادی انتخابات برگزار شود ولی استمرار مشکلات به‌علاوه زمزمه واگرایی در شرق سودان کار را به جاهای باریک رساند .
 در سودان ناآرامی‌ها زیاد است و مردم از فساد و ناکارآمدی دل خوشی ندارند. نمونه اخیر آن که منجر به تحصن‌ها و اعتراضات خیابانی گسترده و طولانی در خرطوم شده بود، دولتمردان این کشور وعده داده بودند که در صورت رابطه با رژیم‌صهیونیستی مشکلات حل و بدهی‌ها به صندوق بین‌المللی بخشیده و در اداره امور دیگر کشور رونق ایجاد می‌شود اما هیچ‌یک از این وعده‌ها عملی نشد. مردم سودان اکثرا گرایش ضد وهابیت و ضدرژیم‌صهیونیستی دارند و این عادی‌سازی را برنمی‌تابیدند. خارطوم به امید آنکه به‌دنبال انعقاد توافق عادی‌سازی مناسبات با تل‌آویو، آمریکا همان‌گونه که قول داده بود اقدام به سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف اقتصاد سودان کند اما تاکنون علی‌رغم گذشت چند ماه از امضای توافق سازش با اسراییل به‌اندازه کافی اقدام به سرمایه‌گذاری نکرده و به وعده‌های خود در زمینه سرمایه‌گذاری در طرح‌های کشاورزی و فناوری در سودان عمل نکرده است. درواقع می‌توان گفت که حذف نام سودان از فهرست کشورهای حامی تروریسم آمریکا در دسامبر سال گذشته میلادی عامل و انگیزه اصلی دولت خارطوم در بهبود روابط با اسراییل به شمار می‌رفت. اقتصاد سودان طی چند دهه گذشته در نتیجه  تحریم‌های آمریکا با مشکلات فزاینده‌ای دست‌وپنجه کرد.حال مردم بر این باور هستند که دولت با این وعده‌ها مردم را بازی داده است. هرچند کودتاچیان دولت را منحل کردند اما کارشناسان عقیده دارند هدف اصلی کودتا، جلوگیری از تظاهرات مردمی در اعتراض به سیاست‌های دولت انتقالی (نظامیان و سیاتمداران غیرنظامی) و امنیتی کردن فضا بود.

 
سودان، کشور کودتاها
 اما کودتای روز گذشته سودان در نوع خود اولین نیست و سودان از ژوئن ۱۹۵۶ که توانست استقلال خود را از انگلیس به دست آورد تا به امروز شاهد ناآرامی‌های سیاسی مختلف و چندین کودتای نظامی بوده است.
اولین کودتای نظامی ناموفق در سودان را «اسماعیل کبیذه» انجام داد، وی تلاش کرد که اولین دولت ملی دموکراتیک پس از استقلال در سال۱۹۵۶ به ریاست «اسماعیل الازهری» را برکنار کند اما اولین کودتای موفق در سال۱۹۵۸ به رهبری «ابراهیم عبود» انجام شد و وی در نوامبر۱۹۵۸ این کودتا را علیه دولت منتخب الازهری انجام داد.این کودتا هفت‌سال طول کشید و در طول این هفت‌سال، تلاش‌هایی برای کودتای مجدد شد اما تلاش‌های مذکور ناکام ماند.اما کودتای مشهور در تاریخ سودان در می۱۹۶۹ به ریاست «جعفر النمیری» و تعدادی از افسران کمونیست و ناسیونالیست انجام شد و ۱۶سال طول کشید.دوره حکومت النمیری با چندین کودتا همراه بود که اولین آن در تاریخ۱۹۷۱ به رهبری «هاشم العطا» انجام شد، کودتاچیان دو روز کنترل خارطوم را به دست گرفتند اما النمیری دوباره موفق شد زمام امور را به دست گیرد.
همچنین در سال۱۹۷۵ النمیری موفق شد کودتای دیگری را به رهبری «حسن حسین» شکست دهد. وی پس از آن کودتاچیان را اعدام کرد.تلاش‌های برای کودتا علیه النمیری ادامه یافت و در ژوئیه۱۹۷۶ یک کودتای خشن با مشارکت عناصری که از لیبی آمده بودند، انجام شد. نبردها میان نیروهای دولتی و کودتاچیان در خارطوم ادامه یافت اما در پایان این تلاش هم شکست خورد و رهبر کودتا «محمد نور سعد» اعدام شد.سرانجام دولت النمیری در برابر انتفاضه مردمی دوام نیاورد و النمیری در آوریل۱۹۸۵ کنار زده شد. «عبدالرحمن سوار الذهب» که در آن زمان وزیر‌دفاع بود، ریاست شورای انتقالی نظامی را برعهده گرفت. وی تنها کسی در تاریخ سودان بود که به وعده خود عمل کرد و یک‌سال بعد زمام امور را به دولت منتخب «صادق المهدی» تحویل داد.در ۳۰ژوئیه ۱۹۸۹ «عمر حسن البشیر» با یک کودتای نظامی به حکومت رسید و دولت وی مورد چند کودتا قرار گرفت اما وی توانست بر همه آن‌ها فائق آید و تا سال۲۰۱۹ حکومت کند. در این سال پس از چند ماه اعتراض مردمی، عمر البشیر به‌وسیله «عوض‌بن‌عوف» وزیر دفاع کنار زده شد و عوض‌بن‌عوف رییس شورای انتقالی نظامی شد. وی در سوم آوریل ۲۰۱۹ استعفا داد و «عبدالفتاح البرهان» جای او را گرفت. البرهان اکنون رییس شورای حاکمیتی سودان است.اما کودتای نظامیان در سودان با واکنش گسترده بین‌المللی همراه شده است، همچنانکه جیوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از کودتا نظامی در سودان ابراز نگرانی کرد و از عوامل درگیر در این ماجرا و شرکای منطقه‌ای خواست روند گذار سیاسی و انتقال قدرت در این کشور را در مسیر هموار قرار دهند. بورل در صفحه کاربری خود در شبکه اجتماعی توییتر نوشت: اتحادیه اروپا از وضعی که در سودان به وجود آمده عمیقا نگران است. کمیسیون اروپا و‌ نهاد اجرایی اتحادیه اروپا نیز از آنچه در سودان رخ داده است، چیزی که به نظر می‌رسد کودتا باشد، محکوم کرده است.اتحادیه آفریقا نیز وقوع کودتای نظامی در سودان را محکوم کرد و خواستار گفت‌وگوی فوری میان نظامیان و غیرنظامیان شد. وزارت امورخارجه آلمان هم با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد این کشور وقوع کودتا در سودان را محکوم می‌کند.

 

ارسال نظر