|
شناسه خبر: 5345

گفت‌وگوی «صبح‌نو» با کارگردان فیلم «پوست» درباره احیای یک ژانر جذاب

فیلم‌سـاز بـاید کـار بُـرنده بســازد

ژانر وحشت جزو یکی از محبوب‌ترین گونه‌های سینمایی است. تاکنون صدها فیلم و سریال در این فضا ساخته شده که برخی از آن‌ها جزو آثار ماندگار سینمای جهان هستند. این گونه از فیلم‌ها ممکن است در فضایی رئال یا فانتزی باشند. به دلایل مختلف ژانر وحشت -یا فضاهای نزدیک به آن- در سینمای ایران بسیار مهجور و کمرنگ‌اند. به‌سختی ممکن است یک فیلم یا سریال در ژانر وحشت محصول کشورمان را به یاد بیاورید.

اما حالا بهمن و بهرام ارک در اولین تجریه فیلم بلندشان سراغ ساخت «پوست» رفته‌اند. «پوست» پس از درخشش در جشنواره سی‌وهشتم فجر، حالا چند‌وقتی است که به سالن‌های سینما آمده و توانسته با استقبال مخاطبان روبه‌رو شود. «پوست» فیلمی است که ظرفیتی فراتر از ادعاهایش دارد. خوش‌ساخت و جذاب است و از طرفی مولفه‌هایی از ژانر وحشت، متافیزیک، افسانه‌های محلی و درام را دارد. دیدن «پوست» را در سینماها از دست ندهید.

«پوست»،  فیلمی به کارگردانی و نویسندگی بهمن و بهرام ارک و تهیه‌کنندگی محمدرضا مصباح محصول سال۱۳۹۷ است. پس از چند فیلم ویدیویی، این نخستین فیلم  سینمای ایران به زبان آذری است که به‌صورت حرفه‌ای تولید و اکران می‌شود. فیلم پوست نخستین اثر بلند سینمایی برادران ارک است. تمام بازیگران «پوست» بومی منطقه‌اند اما بااین‌حال به‌خوبی از پس کار 
برآمده‌اند. 
تصمیم سازندگان فیلم برای انتخاب بازیگران ناشناخته در وسعت ملی باعث ایجاد یک فضای واقعی در فیلم شده است. از طرفی، استفاده درست از موسیقی و تلفیقش با افسانه‌های محلی، مسائل متافیزیکی و همین‌طور نقاشی‌های ایرانی موجب یک تصویر دیدنی شده است که شما را با خود همراه می‌سازد. همه این‌ها باعث شده که مخاطب در تجربه‌ای جدید، به تماشای یک نمونه از سینمای ملی بنشیند. «پوست» در ضمن حال و هوایی نزدیک به سینمای وسترن هم دارد. همین باعث جذابیت دوچندان فیلم برادران ارک شده است. همزمان با اکران این فیلم و نظرات مثبت حول آن، با بهمن ارک یکی از برادران نویسنده و کارگردان «پوست» گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه
 می‌خوانید.
 
در مسیر سینمای ملی
 
شما تلاش جسورانه‌ای در حوزه ژانر وحشت انجام داده‌اید. در سینمای ایران این ژانر مهجور است و فیلمسازها کمتر سراغش می‌روند، شاید هم حق داشته باشند اما شما در اولین فیلم سینمایی خود سراغ این ژانر رفتید که علاوه‌بر ژانر وحشت در بحث سینمای ملی هم جا می‌گیرد. چه شد که سراغ این ژانر رفتید؟
ژانر این اثر بیشتر درام عاشقانه است اما کمی وارد فضای وحشت شده. البته خیلی وارد ژانر وحشت نشدیم ولی حالت‌هایی از این ژانر دارد.
 
اما مولفه‌هایی از ژانر وحشت را دارد!
بله اما این فیلم ژانر وحشت نیست. برخی حوزه‌ها، زیرژانر محسوب می‌شوند مانند ملودارم یا همان درام عاشقانه. فیلم «پوست» زیرژانر درام عاشقانه است با فضایی وسترن. یعنی حالت‌هایی از وسترن را دارد.
 
معمولا فیلمسازهای جوان وقتی می‌خواهند اولین فیلم بلندشان را بسازند سعی می‌کنند خیلی ریسک نکنند اما شما و برادرتان این ریسک را کردید. چرا؟
زیرا سینما این ریسک را می‌طلبد. معمولا وقتی فیلمسازها فیلم کوتاه می‌سازند دست‌شان بازتر است و بیشتر می‌توانند جواب بگیرند. معمولا فیلمسازهای جوان بیشتر به راه‌های رفته علاقه‌مندند تا به راه‌های نرفته. ما نیز دوست داشتیم تجربه‌های جدیدی در فیلمسازی کسب کنیم.
 
این تجربه‌های جدید بی‌شک با ریسک بالایی همراه است!
دقیقا. زیرا ممکن جواب ندهد.


و این جواب ندادن برای فیلم اول خیلی گران تمام می‌شود. این‌طور نیست؟
در سینما همیشه احتمال این موضوع وجود دارد. همیشه باید پیه این قضیه را به تن مالید که ممکن است فیلم جواب ندهد. اما مهم این است که بعد از آن فیلمساز بلند شود و بایستد. باید راه را ادامه داد. برای ما نیز رفتن سراغ این موضوع یک پیشامد بود. هیچ وقت فکر نمی‌کردم اولین فیلم بلندم را در رابطه با موضوعی افسانه‌ای بسازم.
 
آیا این موضوع عقبه‌ای هم دارد؟ شما خودتان به این فضاها علاقه‌مند هستید یا اتفاقی سراغ آن رفته‌اید؟
من شخصا علاقه‌ای به سینمای رئالیستی ندارم. بیشتر به فیلم‌هایی درمورد اسطوره‌ها، آیین‌ها و مسائل فرهنگی و انسانی علاقه دارم. فیلم بعدی ما نیز احتمالا در رابطه با همین موضوعات باشد. نه اینکه شبیه فیلم «پوست» شود اما فضایی تاریخی، افسانه‌ای خواهد داشت. بیشتر سعی می‌کنیم دنبال موضوعات جدید برویم.
 
دنبال تجربه‌های تازه هستید همیشه!
نه صرفا تجربه. همیشه دنبال آشنایی‌زدایی هستیم، دنبال موضوعات آشنایی که قصه‌ای در آن اتفاق افتاده باشد. فیلم جدید آقای فرهادی، «قهرمان»، یک فیلم خوب است به این دلیل که ساده اما برنده است. فیلمساز باید مانند آقای فرهادی بتواند ساده و برنده کار کند.
 
حالا که صحبت آقای فرهادی شد، آیا شما الگویی هم در فیلمسازی دارید؟
معمولا الگوی من فیلمسازها نیستند اما خود فیلم‌ها را مستقل از سازنده‌اش می‌پسندم و مرا تحت‌تاثیر قرار می‌دهند؛ مثلا برادران کوئن را دوست دارم اما نه همه فیلم‌های‌شان را.
 
پس اثر را مستقل از فیلمساز دوست دارید؟
بله. همین‌طور است.
 
چه شد که سراغ فیلم «پوست» رفتید؟ آیا موضوع آن، داستانی از منطقه تبریز است؟
این داستان در ابتدا یک داستان اجتماعی است. من نقاشی‌های «محمد سیاه‌قلم» را مطالعه کرده‌م و آن‌ها را با مسائل متافیزیکی ترکیب کردم. علاوه‌بر آن این موضوعات را در فرهنگ عامه نیز داریم و ما آن‌ها را با فولکلورها و افسانه‌های محلی ترکیب کردیم. وقتی فیلم ترسناک می‌سازید باید بضاعت سینما را بدانید. ما فکر کردیم این اتفاق اگر با آیین و فرهنگ رقم بخورد، بیشتر ضمیر ناخودآگاه مخاطب را درگیر خواهد کرد.
 
و بدین شکل او راحت‌تر ماجرا را می‌پذیرد. درست است؟
دقیقا. زیرا برخی از ماجراهای این فیلم را شاید در کودکی شنیده یا دیده باشیم و در فرهنگ عامه‌مان جا داشته است. به همین خاطر وقتی این موضوعات را تصویر می‌کنید مخاطب را با آن‌ها قلقلک می‌دهید؛ گویی اتفاقی در درونش می‌افتد که شاید خودش خبر نداشته باشد. ممکن است بعد از دیدن این فیلم فضا برای مخاطب تصویرسازی شده باشد. ما این فضا را با فرهنگ و آیین ادغام کردیم.
 
و به این شکل به‌نوعی کار را هم ایرانیزه کرده‌اید. این‌طور نیست؟
من این‌طور فکر می‌کنم که وقتی فیلمسازی فیلمی را در یک خاک و سرزمین می‌سازد، باید متناسب با آن فضا رفتار کند. مثلا در فیلم‌های وحشت می‌بینیم که دری باز می‌شود و این موضوع همراه است با مکث و تعلیق، اما ما از این دست ترفندها در فیلم «پوست» استفاده نکردیم، زیرا این ترفندها مربوط به فضای فیلم ما نیست و به فیلم‌های هالیوودی و غربی ارتباط دارد.
 
چه تلاشی کردید تا این فضا را برای مخاطب ملموس کنید؟ زیرا شما از صفر این فضا را ساخته‌اید؛ فضایی که خیلی در سینمای ما عقبه‌ای ندارد.
عقبه خیلی کمی دارد. فیلمساز وقتی می‌خواهد وارد فضایی جدید شود یا باید الگوبرداری کند یا باید الگوهای خودش را طراحی کند. این سختی کار در این فضاست، زیرا ممکن است با دقت ناکافی فضای فیلم به جای ترسناک، خنده‌دار به نظر برسد.
 
و این بی‌شک خیلی خطرناک است!
ترس ما نیز همین بود و می‌خواستیم فیلم به‌سمت آن فضا نرود.
 
شما برای ورود به این فضا بی‌شک تحقیقات زیادی داشتید. کمی از منابعی که از آن‌ها برای تحقیق در این فضا استفاده کرده‌اید بگویید.
من به‌شخصه بسیار درگیر این فضا شدم و در دل این ماجرا قدم گذاشتم. ما تحقیقات میدانی زیادی داشتیم. در کنار آن با چند تن از استادهای معنوی کار کردیم و آن‌ها ما را راهنمایی کردند. خودم هم تحقیقات زیادی در زمینه هیولا و جن داشتم. ما همچنین برای اجنه‌نگاری کار از نقاشی‌های محمد سیاه‌قلم که یک نقاش ایرانی است استفاده کردیم.
 
کمی بیشتر درمورد بازیگرهای کار بگویید. آیا همه بازیگرها تبریزی هستند؟
بله. بازیگران همه بومی‌اند. ابتدا می‌خواستم از بازیگر حرفه‌ای استفاده کنم. تهیه‌کننده هم همین نظر را داشت. در این راستا، با آقای هادی حجازی‌فر و بابک حمیدیان نیز تلفنی حرف زده بودیم. خودم اما دوست داشتم از بازیگر بومی استفاده کنم. می‌خواستم فضای فیلم مستندگونه باشد، زیرا وقتی مخاطب بازیگر را می‌شناسد دیگر فضا را باور نمی‌کند.
 
شاید این موضوع در فروش فیلم به شما کمک می‌کرد اما از طرفی هم بحث رئالیستی کار ضربه می‌خورد. بازیگرهای این کار بسیار خوب هستند به‌خصوص بازیگر نقش اصلی آقای قامتی. آیا از خروجی کار راضی هستید؟
از بازی بازیگران و آقای قامتی بسیار راضی‌ام. این بازیگر همکاری بسیار خوبی با ما داشت. او بازیگری حرفه‌ای و جزء بهترین‌های بازیگری است.
 
اگر قرار باشد به مخاطبی که «پوست» را می‌بیند فضا را توضیح دهید چه تعریفی برای او خواهید داشت؟
این فیلم یک عاشقانه است و به افسانه شاه‌پریان می‌ماند.

هرچند شما مقاومت کردید که فیلم را در حوزه ژانر وحشت قرار ندهید اما اگر ما با تخفیف از این ژانر برای آن فیلم استفاده کنیم، به نظر شما آیا ژانر وحشت در ایران پتانسیل ساخته شدن به‌لحاظ نرم‌افزاری و سخت‌افزاری را دارد؟
ما استعداد غریبی داریم که به مسائل اجتماعی‌مان به شکل ژونالیستی‌اش بپردازیم. به این ژانر ازسوی فیلمساز‌ها علاقه‌ای وجود ندارد. برای اینکه ژانر وحشت به سینمای ما وارد شود باید دراین‌باره تمرکز کرد.
 
به عبارتی اول باید اراده کار کردن در این ژانر به وجود بیاید!
دقیقا. من خودم به‌شخصه به ژانر وحشت خیلی علاقه ندارم. دوست دارم در فضای خاصی فیلم بسازم که این حالت‌ها را تقویت کند.
 
حتی ممکن است روزی فیلمی با فضای فانتزی و کمدی هم بسازید!
همین‌طور است. در فیلم‌های کوتاه‌مان این فضاها را تجربه کردیم. کار کردن در این ژانر برای بسیاری از فیلمسازان ممکن است اتفاق بیفتد؛ به شکلی خوب هم اتفاق بیفتد. باید دنبال فضاسازی و قصه خوب بود.
 
برگ برنده فیلم «پوست» این است که به سمت فضای فیلم‌های خارجی نرفتید و همین باعث می‌شود مخاطب اثر را پس نزند. این‌طور نیست؟
بله. ما معمولا گرته‌برداری می‌کنیم. مثلا قبل از فیلم 
«ارباب حلقه‌ها» فیلمی با این خصوصیات ساخته نشده بود. اول این فیلم ساخته شد و بعد فیلمسازهای دیگر از آن گرته‌برداری کردند و مانند آن فیلم را ساختند.
 
کمی بیشتر درباره فیلم جدیدتان بگویید. در چه فضایی می‌گذرد و آیا باز هم از بازیگرهای بومی در آن استفاده می‌کنید؟
درباره بازیگرها هنوز تصمیمی گرفته نشده است. فعلا در مرحله نگارش کار هستیم. این فیلم، تاریخی و درباره نقاشی ایران در دوران صفویه است.

 

اخبار مرتبط

ارسال نظر