|
شناسه خبر: 5387

«صبح‌نو» از مجادله سازمان سینمایی و ساترا برای مالکیت بر شبکه نمایش خانگی گزارش می‌دهد

مچ‌اندازی سازمان سینمایی و ساترا

چند هفته‌ای از معرفی رسمی محمد خزاعی به‌عنوان رییس سازمان سینمایی دولت جدید می‌گذرد. خزاعی سال‌هاست که هم مدیریت در این عرصه را تجربه کرده و هم تولید را. او دبیر جشنواره‌های فجر و مقاومت بوده و چند فیلم را در مقام تهیه‌کننده تولید کرده است.

پس او لااقل به نسبت بسیاری از مدیران پیشین سینمای ایران از جمله آدم‌هایی به حساب می‌آید که با میزش غریبه نیست، اما آیا این‌هایی که گفتیم چک سفیدامضایی برای موفقیت خزاعی است؟ ریاست بر سازمان سینمایی کشور از آن دسته مسوولیت‌هایی است که اگر متولی‌اش بخواهد به دور از مدیریت ویترینی بر این مجموعه، فعالیتی ششدانگ و جدی داشته باشد، مسیری بسیار سخت و پرحادثه خواهد داشت. سینما از آن حوزه‌هایی است که تقریبا از هر قشر و سلیقه‌ای و با هرسطح دانشی مدعی اظهارنظر تخصصی در آن هستند. از سوی دیگر، به‌دلیل اهمیت این هنر و همینطور تنوع سلیقه‌ای که در آن وجود دارد، رییس سازمان سینمایی در یک وضعیت بسیار دشوار و حساس قرار دارد؛ هم باید بدنه سینما را راضی کند و هم قشر مقابل را، هم باید به رشد کمی و کیفی سینما بیندیشد و هم مراجع فکری بیرون سینما را راضی نگه دارد. درواقع ورژنی کوچک از وضعیت رسانه ملی است.

در روزهای بحث مالکیت بر شبکه نمایش خانگی دوباره نقل محافل سینمایی شده است. محمد خزاعی از لزوم بازگشت کامل مسوولیت نظارت بر شبکه نمایش خانگی به سازمان سینمایی می‌گوید و از سوی دیگر مسوولان صداوسیما نظر دیگری دارند. در این گزارش به‌اتفاقات اخیر اشاره می‌کنیم.
 
جدال  ارشاد و سیما
محمد خزاعی با اشاره به مغایرت ماموریت ساترا با سایر ماموریت‌های سازمان صداوسیما اعلام کرد که صفر تا صد جریان «وی‌اودی‌»ها باید به وزارت ارشاد برگردد. محمد خزاعی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رییس سازمان سینمایی چند روز پیش گفت: مصوبه واگذاری نمایش‌های خانگی و پلتفرم‌ها به سازمان صداوسیما نیازمند بازنگری است و درحال‌حاضر، موضوع از طریق مجاری و مراجع ذیصلاح در حال پیگیری است. با این مصوبه با توجه به تکنولوژی‌های پیشرفته و همچنین، بستر «وی‌اودی‌»ها و توسعه فضاهای مجازی، مهم‌ترین بازوی اجرایی، نظارتی و هدایتی سازمان سینمایی در این عرصه سلب شده است.
رییس سازمان سینمایی کشور با بیان اینکه سازمان صداوسیما به‌عنوان رسانه ملی وظایف خطیری دارد افزود: رسانه ملی ماموریت‌های گسترده‌ای دارد و نیاز دارد به فکر ایجاد بسترهایی برای توسعه، پویایی و ارتقای گستره مخاطبانش باشد. با بازنگری این مصوبه مسوولیت نمایش خانگی که به مسوولیت‌های تلویزیون اضافه شده، به‌جای اصلی‌اش برمی‌گردد. جایگاه نظارتی و شأن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان سینمایی باید حفظ شود؛ البته، تجربه چندساله هم نشان داده است علاوه بر نارضایتی سینماگران و صنوف؛ تناقضات و چندگانگی در نظارت‌های کیفی و محتوایی تولیدات این حوزه ایجاد شده است.
معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به پیگیری جدی این وزارتخانه و سازمان سینمایی در رابطه با موضوع پلتفرم‌ها تصریح کرد: این مطالبه جامعه سینمایی کشور است. در حال پیمودن مسیرها و برگزاری جلسات با مراکز ذی‌ربط هستیم و امیدواریم در مراکز قانونی تصمیم‌گیری این کار به جریان بیفتد.
به گفته وی، موضوع نمایش خانگی و پلتفرم‌ها به تصمیم‌های جدید نیاز دارد و جامعه سینمایی امیدوار شده با نگاه ریاست جدید سازمان صداوسیما و تعامل و احترام آقای جبلی برای سینماگران و هنرمندان، این مطالبه محقق می‌شود.
خزاعی با بیان اینکه تولیدات پلتفرم‌ها و شبکه نمایش خانگی مخاطبان بسیاری را به‌سمت تولیدات داخلی سوق داده است. اضافه کرد: رونق و پویایی شبکه نمایش خانگی و و«وی‌اودی‌»‌ها می‌تواند ضمن ایجاد امید و نشاط اجتماعی، به امنیت شغلی و معیشتی اهالی سینما منجر شود.
رییس سازمان سینمایی با نقد وضعیت فعلی تصریح کرد: معتقدیم باید صفر تا صد جریان و«وی‌اودی‌»‌ها به ارشاد برگردد. ماموریت ساترا، اساسا، با سایر ماموریت‌های سازمان صداوسیما مغایرت دارد. ماموریت‌های بزرگ و متعدد صداوسیما، باعث می‌شود تا این ماموریت مضاعف به‌درستی پیگیری نشود و تناقضات نظارتی صداوسیما در پلتفرم‌ها و تلویزیون گواه این موضوع است. 


ضمن اینکه تلویزیون در حالی می‌خواهد در این زمینه نظارت و سیاستگذاری کند که خودش یکی از رقبای این پلتفرم‌هاست و به‌خاطر این رقابت و تضاد منافعی که دارد نمی‌تواند کار ارزیابی، نظارت و ارزشیابی محتوایی این بخش را بر عهده داشته باشد.
رییس سازمان سینمایی یادآور شد: معتقدیم مصوبه‌ مجلس در این زمینه نیازمند بازنگری و اصلاح است. از نمایندگان محترم مجلس و کمیسیون فرهنگی انتظار داریم به بررسی و بازنگری این موضوع بپردازند و نظارت بر شبکه‌های نمایش خانگی را به وزارت ارشاد بازگردانند. بسیاری از هنرمندان، صنوف و جامعه سینمایی نسبت‌به ورود صداوسیما در این حوزه انتقاد دارند و این توقع را دارند از طریق مجاری قانونی و در بستر تعامل و گفت‌وگوهای سازنده این موضوع موردبازنگری قرار گیرد.
وی خبر داد: خوشبختانه گفت‌وگوهایی جدی در سطح وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی و برخی مسوولان و متولیان ارشد در حال انجام است که امیدواریم با حسن نظر و درایت ریاست محترم سازمان صداوسیما این معضل هر چه زودتر حل‌وفصل شود.
خزاعی با بیان اینکه با این اقدام به‌دلیل نزدیکی مخاطبان سینما و پلتفرم‌ها ضمن کمک به گسترش و تشویق تولیدکنندگان و سینماگران، شرایط مناسب برای چرخه کامل تولید و پخش و توزیع و ایجاد فرصت‌های جدید بهتر شکل می‌گیرد، خاطرنشان ساخت: نزدیکی سامانه‌های فروش و سازمان تولید و پخش این حوزه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باعث بالندگی و پویایی و همراهی بیشتر آن‌ها می‌شود و برای ارتقای محتوای محصولات و بهره‌گیری از این ظرفیت در جهت تقویت فرهنگ عمومی ضمن اعمال نظارت‌های دقیق‌تر باید جلوی تولید آثار نازل، سطحی و مبتذل گرفته شود.
وی ضمن قدردانی و تمجید از پیگیری‌ها و تلاش‌های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و حسن نظر ریاست سازمان صداوسیما اظهار امیدواری کرد با بازنگری در این مصوبه هرچه زودتر شبکه نمایش خانگی و پلتفرم‌ها به سازمان سینمایی برگردد.
 
پشت ماجرا کاسبان هستند
اما پس از صحبت‌های صریح خزاعی، این‌بار پورمحمدی، رییس شورای انتشار محتوای حرفه‌ای ساترا طی مصاحبه‌ای تفصیلی به‌طور غیرمستقیم به این مساله واکنش نشان داد. بخش‌هایی از این گفت‌وگوی پورمحمدی با «فرهیختگان» را می‌خوانیم. گزاره پرتکراری بین اهالی سینما مطرح می‌شود مبنی بر اینکه شبکه نمایش خانگی را نمی‌توان جزو رسانه‌های فراگیر قلمداد کرد و با تکیه بر این ادعا مسوولیت نظارت بر محتوای آن را خارج از اختیارات صداوسیما می‌دانند. علی‌اصغر پورمحمدی در پاسخ به این موضوع بیان کرد: درمورد سوال شما مبنی بر اینکه برخی سینماگران و هنرمندان صداوسیما را دارای صلاحیت نظارت به شبکه خانگی نمی‌دانند، ابتدا مطلبی را عرض ‌کنم و آن اینکه به نظر من این مساله عمدتا چالش مدیران و سرمایه‌گذاران پلتفرم‌هاست نه هنرمندان! اصحاب هنر همواره دنبال منطق و اقناع و گفت‌وگو‌های فنی و تخصصی هستند و اصل نظارت و ساماندهی را هم قبول دارند و مهم نیست کدام نهاد بر عملکرد آن‌ها نظارت کند، بلکه مهم این است کم و کیف نظارت و ممیزی دارای منطق و مطابق با اصول روشن و مشخصی باشند .
اکثر هنرمندانی که در عرصه نمایش خانگی فعال‌اند، سال‌های سال با صداوسیما کار کرده‌اند و می‌کنند. منطقی نیست هنرمند تضاد و دشمنی بالقوه‌ای با رادیو و تلویزیون داشته باشد چون صداوسیما متعلق به آن‌هاست ولی برخی نقدهای جدی نسبت‌به موضوعات دارند که ممکن است صحیح باشد؛ لذا باید عرض کنم اکثر قریب‌به‌اتفاق هنرمندان از ایجاد شکاف و دوقطبی بین سازمان صداوسیما و شبکه نمایش خانگی سودی نمی‌بردند. چون این عزیزان افراد حرفه‌ای هستند و می‌دانند که این دو رسانه ویژگی‌های خاص خود را دارند و با هر دو همکاری می‌کنند اما ممکن است کاسبان و سرمایه‌گذارانی که تازه‌وارد حوزه هنر و سینما و سریال‌سازی شده‌اند، دنبال ایجاد این دوقطبی باشند و به‌نوعی از وجود هنرمندان هم بهره‌برداری کنند، چراکه با ایجاد تضاد بین تلویزیون و شبکه نمایش خانگی سود تجاری بیشتری نصیب آن‌ها می‌شود. این مقدمه را عرض کردم تا حساب اصحاب هنر را از دیگران جدا کنم اما پاسخ سوال شما را در دو بخش عرض می‌کنم: بخش اول مربوط به قرائت‌های رسمی و قانونی است که موضوع رسانه‌های فراگیر را برای ما تفسیر می‌کند. عده‌ای معتقدند که مطابق قانون اساسی فقط رسانه ملی در دسترس همگان قرار دارد و مصداق رسانه فراگیر است که ما هم معتقدیم زمانی فقط صداوسیما مصداق این مساله بود ولی درحال‌حاضر، فضای مجازی، پیام‌رسان‌ها و خبرگزاری‌ها هم این ویژگی‌ها را دارند و چه بسا فراگیری آن‌ها در برخی موارد بیشتر است .
در همین راستا می‌دانیم که اصل175 قانون اساسی حدود و اختیارات سازمان صداوسیما را تعیین کرده و شورای محترم نگهبان هم به‌عنوان مفسر قانون اساسی، در نظریه تفسیری خود، انتشار و پخش صوت و تصویر از طریق سیستم‌های فراگیر را جزو مسوولیت‌های صداوسیما برشمرده است. همچنین رییس محترم قوه قضاییه وقت که درحال‌حاضر ریاست محترم جمهوری هستند طی بخشنامه‌ای در سال98 به‌استناد نظریه شورای نگهبان و مهم‌تر از آن ابلاغیه شورای عالی فضای مجازی، مسوولیت صدور مجوز و تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی را از تکالیف صداوسیما دانسته‌اند .
علاوه بر این‌ها مجلس محترم شورای اسلامی براساس مصوبه اسفندماه99 هوشمندانه در قانون بودجه 1400 مسوولیت نظارت بر تولید و انتشار محتوای حرفه‌ای در فضای مجازی را برعهده سازمان صداوسیما گذاشته است؛ لذا باوجوداین همه مصوبه و ابلاغ قانونی کـه هریک پس از ماه‌ها بحث کارشناسی به تایید مراجع قانونی رسیده، جای تعجب است عده‌ای سعی می‌کنند مشروعیت و مسوولیت صداوسیما را در این حوزه زیر سوال ببرند .
اما بخش دوم پاسخ من، فراتر از مصوبات قانونی است. درحال‌حاضر استفاده از عنوان «شبکه نمایش خانگی» برای محتوا و سریال‌هایی که از طریق پلتفرم‌های فضای مجازی وVOD ها پخش می‌شوند، بی‌معناست. حتی آن زمانی که سریال‌ها روی DVD در سوپرمارکت‌ها فروخته می‌شد نیز صداوسیما اعتقاد داشت نمی‌تواند نسبت‌به سریال‌سازی که مدیوم تعریف‌شده برای تلویزیون است بی‌تفاوت باشد، چه برسد الان که شبکه نمایش خانگی در هر زمان و هرکجا در دسترس مردم است. 
 
انحصار یا رقابت؟
انگار هر دوطرف ماجرا هم خودشان را محق می‌دانند و هم در این زمینه دلایل خودشان را دارند. بااین‌حال و با قبول حساسیت‌های کار برای ساترا باید قبول کرد که اشراق کامل شبکه نمایش خانگی در سیطره سازمان صداوسیما لااقل روی کاغذ اتفاق بی‌نقصی نیست. این ماجرا حتی ممکن است روی تولیدات خود سیما هم تاثیر منفی بگذارد. از سوی دیگر، اگر به‌دنبال ایجاد فضای رقابتی در سرگرمی‌سازی هستیم و می‌خواهیم با این تولیدات درمقابل تولیدات نامناسب خارج از کشور قرار بگیریم باید از فضای انحصار دوری کنیم. سیطره صداوسیما بر نمایش خانگی می‌تواند به مهندسی آن و نوعی آسیب به رقیب منجر شود. این شرایط هم تولیدات سیما را برای رشد کیفی کمک نخواهد کرد و هم ممکن است به تولیدات نمایش خانگی آسیب بزند. خصوصا امروز که ذائقه ارشاد و سیما به هم نزدیک شده است و مدیران از نظر فیزیکی نزدیک هستند، می‌توان از شرایط استفاده کرد.

 

ارسال نظر