|
شناسه خبر: 5437

نشست هم اندیشی وزارت امور خارجه با حضور امیر عبداللهیان، علی باقری، سیدعباس عراقچی و علی اکبر صالحی برگزار شد

وحدت در تهران قبل از وین

بنابر آنچه از کلام و مواضع مقامات جدید وزارت امورخارجه به‌خصوص سرتیم مذاکرات برمی‌آید، سیاست خارجی دولت سیزدهم بر مبنای بهره‌گیری از نظرات کارشناسی و فنی همه طیف‌های فکری است.

دیدار چندی پیش وزیر امورخارجه و معاون سیاسی وزیر امورخارجه کشورمان با تعدادی از تحلیلگران، اساتید دانشگاه، فعالان حوزه رسانه و سفرای ایرانی که در میان آن‌ها مقامات بلندپایه وزارت خارجه در دولت قبل هم حضور داشتند، نشان از روحیه تعاملی تیم جدید وزارت خارجه دارد؛ رویه‌ای که در دولت قبل مغفول بود و از مذاکرات برای ایجاد دوقطبی در داخل و پیروزی در رقابت‌های انتخاباتی استفاده می‌شد. اما در دیدار مهم اخیر در خیابان سی‌تیر تهران، چه گذشت؟ روز شنبه سپری‌شده، نشست هم‌اندیشی میان حسین امیرعبداللهیان، وزیر امورخارجه و علی باقری، معاون سیاسی وزیر امورخارجه با تنی چند از کارشناسان روابط بین‌الملل و سیاست‌خارجی برگزار شد و در آن، راه‌های کسب نتیجه بهتر از مذاکرات آتی با گروه 1+4 که قرار است روز 8 آذر از سرگرفته شود، مورد بحث و بررسی قرار گرفت. عمده‌ترین موضوع طرح‌شده در این نشست، استفاده هرچه بیشتر از ظرفیت «دیپلماسی عمومی» مشخصا گره‌نزدن تمام ساحات اقتصاد کشور به نتیجه مذاکرات و ارتباط بیشتر تیم مذاکره‌کننده با جامعه و دادن گزارش‌های مستمر جهت تنویر افکارعمومی بود.

 عواید برجام برای ایران از زبان عراقچی
 نکته بسیار مهم و قابل‌تامل در این دیدار، حضور سیدعباس عراقچی، معاون سیاسی پیشین وزارت امورخارجه و دبیر فعلی شورای راهبردی روابط خارجی و علی‌اکبر صالحی، رییس پیشین سازمان انرژی اتمی بود. این دو نفر که از چهره‌های اصلی مذاکرات هسته‌ای منتهی به برجام به حساب می‌آمدند، با حضور در این نشست هم‌اندیشی به ابراز نظرات فنی و کارشناسی خود پرداختند. عراقچی در این نشست، نکاتی درباره کلیت برجام و آینده آن در صورت استمرار وضعیت فعلی گفت. معاون سیاسی پیشین وزیر امورخارجه در دولت تدبیروامید ضمن ارائه تجربیات خود از مذاکرات، تصریح داشت که متن توافق برجام غیرقابل بازگشت است. عراقچی درعین‌حال تلویحا خواستار شروع مذاکرات جدید وین از دور ششم مذاکرات قبلی شد.عراقچی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود به امتیازات و عوایدی که با برجام قرار بود تماما در اختیار ایران قرار بگیرد هم پرداخت. او از رفع تحریم‌ها، رفع قطعنامه‌های شورای امنیت و رسمیت‌یافتن حق غنی‌سازی برای ایران به‌عنوان امتیازهای برجام برای کشورمان یاد کرد و درعین‌حال تصریح داشت که موارد دوم و سوم برای ایران تماما حاصل شد اما در مورد اول یعنی رفع تحریم‌ها عایدی چندانی تاکنون نصیب تهران نشده است. نکته مهم در کلام عراقچی اشاره به آینده برجام بود که به زعم او، چنانچه وضعیت فعلی تداوم یابد، ممکن است برجام اهمیت خود را از دست بدهد.

تمجید صالحی از قانون لغو تحریم‌ها
 چهره مطرح دیگری که در این جلسه حضور داشت، علی‌اکبر صالحی، معاون پیشین رییس‌جمهوری و رییس پیشین سازمان انرژی اتمی در دولت قبل بود. صالحی در این نشست عمدتا از منظر فنی به توضیح برجام و نتایج آن پرداخت. بنابر شنیده‌ها، صالحی در این نشست هم‌اندیشی تاکید داشته که ایران در برجام به نقطه‌ای رسیده که می‌تواند در ازای میزان تعهدپذیری غربی‌ها، در تعهدات خود بازگشت داشته باشد. تمجید از قانون لغو تحریم‌ها که آذرماه سال گذشته به تصویب مجلس یازدهم رسید، بخش دیگر اظهارات صالحی بود. او دراین‌باره تاکید کرد که قانون مجلس به ایران کمک کرد تا بتواند در شرایط فعلی از منظر فنی به پیشرفت‌های خوبی دست یابد.
 
تیم مذاکره‌کننده سخنگو داشته باشد 
 یکی از موضوعات محوری در جلسه هم‌اندیشی اخیر در وزارت امورخارجه، تاکید بر استفاده از ظرفیت دیپلماسی عمومی برای تامین منافع ملی در دور جدید مذاکرات در وین بود. یکی از مولفه‌های دیپلماسی عمومی که اجماع همه طرف‌های حاضر در این نشست هم‌اندیشی را داشت، تلاش برای گره نخوردن مسائل اقتصادی به نتایج مذاکرات آتی بود؛ درعین‌حال تصریح شد که دستیابی به این هدف بسیار مشکل و نیازمند کار حساب‌شده رسانه‌ای است. یکی از پیشنهادات مهم مرتبط با بحث دیپلماسی عمومی در این نشست، لزوم انتخاب سخنگو برای تیم مذاکره‌کننده کشورمان جدای از سخنگوی وزارت امورخارجه بود تا از  این طریق، گزارش‌ها با سرعت و شفافیت بیشتری در اختیار عموم قرار بگیرد تا بسیج افکارعمومی برای ارتقای سطح کارکرد تیم مذاکره‌کننده، شکل بگیرد.

یکی از موارد موردتاکید ازسوی کارشناسان در این نشست، انتقاد از بها ندادن به ظرفیت‌های دیپلماسی عمومی در روندهای دیپلماتیک کشور بود. درعین‌حال این انتقاد نیز مطرح شد که همفکری‌ها در وزارت امورخارجه با تاخیر مواجه بوده و نظیر نشست‌هایی ازاین‌دست، باید بسیار پیشتر میان نخبگان و مقامات وزارت خارجه انجام می‌شد. بااین‌حال، حضور عراقچی و صالحی در این جلسه بسیار مورد استقبال و تفقد هم کارشناسان حاضر و هم وزیر امورخارجه و معاون سیاسی او قرار گرفت.
 
امیدواری باقری و امیرعبداللهیان به آینده مذاکرات
 حسین امیرعبداللهیان و علی باقری نیز در ابتدای این نشست، به بیان نقطه‌نظرات خود پرداختند. امیرعبداللهیان مانند گذشته تصریح داشت که هدف سیاست خارجی دولت جدید، دستیابی به «توافق خوب» است و از حاضران در جلسه تقاضا کرد وزارت خارجه را در دیپلماسی عمومی کمک کنند. وزیر امورخارجه کشورمان همچنین با تاکید بر حسن‌نیت جمهوری اسلامی ایران در ورود به گفت‌وگوهای وین به‌رغم نقض تعهدات برجامی و خروج از آن و همچنین نقض قطعنامه2231 ازسوی آمریکا و همچنین بی‌عملی کشورهای اروپایی عضو برجام در انجام تعهدات خود، سیاست کشورمان در ازسرگیری گفت‌وگوها به‌منظور رفع تحریم‌های ظالمانه، غیرقانونی و یکجانبه آمریکا را تشریح کرد.علی باقری نیز در ابتدای سخنان خود گزارشی اجمالی از دیدارهای اخیرش با برخی مقامات اروپایی، ارائه کرد. باقری در سخنان خود به موضوعی اشاره کرد که این روزها موردمناقشه کارشناسان است؛ اینکه مذاکرات آتی در وین باید از نقطه اکنون باشد یا امتداد دور ششم مذاکرات؟ در همین باره، باقری تصریح داشت که ایران نمی‌تواند مذاکرات پیشین در وین را نادیده بگیرد اما دولت جدید بابت ادامه مذاکرات از نقطه ناتمام قبلی در وین، ملاحظاتی دارد. باقری در این نشست تصریح داشت که ایران به‌دنبال آغاز مذاکرات جدید با هدف صرفا «لغو تحریم‌ها»ست و می‌خواهد که طرف غربی نیز بابت تعهدات خود به تهران، تضمین عملی بدهد. بنابر شنیده‌ها، باقری در این نشست تاکید کرده که مذاکره تصمیمی حاکمیتی است و بنابراین خودش نیز به‌عنوان مجری سیاست‌های کلان، طرفدار مذاکره است. باقری در این نشست هم‌اندیشی، حصول نتیجه مثبت برای ایران از مذاکرات آتی را امری بسیار مشکل اما درعین‌حال ممکن و شدنی ارزیابی کرد. این مقام ارشد وزارت امورخارجه درعین‌حال از حاضران تقاضا کرد که در راستای دیپلماسی عمومی، از عبارت «احیای برجام» استفاده نشود؛ چراکه ایران درحال‌حاضر هم عضوی از برجام است و حتی کاهش تعهداتش ازجمله افزایش سطح فعالیت‌های هسته‌ای، در چارچوب این توافق بوده است.
 
بهره‌گیری از همه ظرفیت‌های نخبگانی برای
 توافق خوب
 برخلاف الگوی سیاست خارجی دولت‌های یازدهم و دوازدهم که از مذاکرات هسته‌ای اهرمی نیرومند برای تفوق یک جریان سیاسی خاص در مناسبات سیاست داخلی ساخته بود، به نظر می‌رسد که سیاست خارجی دولت جدید قصد دارد از همه ظرفیت‌های نخبگانی فارغ از خط‌وربط سیاسی آن‌ها برای گرفتن نتیجه مثبت از مذاکرات آینده بهره بگیرد. نشست هم‌اندیشی اخیر امیرعبداللهیان و باقری با کارشناسان و صاحب‌نظران که با حضور دو مقام ارشد سیاست خارجی دولت پیشین برگزار شد، در نوع خود نشان می‌دهد که وحدت قبل از مذاکره، در دستورکار دولت جدید قرار دارد.
 در مذاکرات وین چه گذشت و چه در پیش است؟
 از میانه فروردین‌ماه امسال تا آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم، 6دور مذاکره هسته‌ای میان ایران و امضاکنندگان توافق هسته‌ای سال۲۰۱۵ انجام شد که هدف از این مذاکرات، احیای توافق یادشده است. سال2018 آمریکا از این توافق خارج شد و ترامپ تحریم‌های فراگیر علیه ایران اعمال کرد تا این کشور را به مذاکره بر سر توافقی جدید که از دید او توافقی بهتر و فراگیر است، وادار کند. سیاست اعمال فشار حداکثری بر ایران شکست خورد و ایران در واکنش به تحریم‌های یادشده مطابق قانون لغو تحریم‌ها بر سطح فعالیت‌های هسته‌ای خود افزود. انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران و روند معمول انتقال قدرت در پاستور و پس از آن روند شکل‌گیری تیم جدید مذاکره‌کننده، باعث شد تا هفته‌ها مذاکرات وین متوقف بماند.
بااین‌حال، چندی پیش علی باقری در توییتی از آغاز دور جدید مذاکرات برای لغو تحریم‌ها از تاریخ 8آذرماه پیش‌رو سخن گفت. در همین راستا، باقری چندی پیش سفری به چند کشور اروپایی داشت تا زمینه لازم برای آغاز مذاکرات و فهم طرف مقابل از خواسته‌ها و مطالبات فراهم شود. باقری دراین‌باره طی توییتی تصریح کرد: «در جریان سفر به فرانسه، آلمان، انگلیس و اسپانیا گفت‌وگوهای جدی و سازنده‌ای درمورد موضوعات دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی ازجمله مذاکرات پیش رو داشتم. لغو موثر تحریم‌های غیرقانونی و اهمیت تضمین به عدم تکرار مورد تاکید قرار گرفت».
آنطورکه از ادبیات مقامات وزارت خارجه خاصه امیرعبداللهیان و باقری معلوم است، هدف اصلی تیم جدید مذاکره‌کننده صرفا حصول توافق خوب با تاکید بر الغای تحریم‌ها و گرفتن تضمین‌های لازم از غربی‌ها مشخصا از آمریکا برای خارج نشدن مجدد از برجام است. در همین باره، امیرعبداللهیان طی یک یادداشت اینستاگرامی تاکید کرد: «ایران با رویکردی عملگرایانه و نتیجه‌محور وارد گفت‌وگوها می‌شود و مصمم به دستیابی به یک توافق خوب است اما این امر مستلزم لغو موثر و قابل راستی‌آزمایی تحریم‌ها و بازگشت طرف‌های مقابل به تعهدات کامل است».

 

ارسال نظر