|
شناسه خبر: 5574

چرا مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آستانه نشست شورای حکام و از سرگیری مذاکرات وین به ایران آمد؟

لابی گری گروسی در تهران

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس که از مدتی پیش تمایلش برای سفر به ایران را ابراز کرده بود، دوشنبه‌شب وارد تهران شد. این دومین سفر او در دولت جدید در فاصله کمتر از سه‌ماه از سفر قبلی‌اش است؛ سفری که می‌گویند حساس است و در آستانه نشست شورای حکام آژانس و آغاز مذاکرات وین صورت می‌گیرد.

 محمد اسلامی پس از پایان دیدارش با گروسی به خبرنگاران گفت که «آقای گروسی تاکید کرد که فعالیت صلح‌آمیز ایران انحرافی نداشته و همه فعالیت‌ها طبق ضوابط بوده است.» رییس‌ سازمان انرژی اتمی تاکید کرد که «نکته حائزاهمیتی که برای ما و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مطرح است. این است که مسائل فیمابین ایران و آژانس فنی است و آژانس مسائل سیاسی و نفوذهای توطئه‌آمیزی را که دشمنان ایران در مسیر پیشبرد برنامه هسته‌ای ایران اعمال می‌کنند، مدنظر ندارد و از آن تاثیر نخواهد پذیرفت.» وی همچنین با حضور در محل وزارت امور خارجه با حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ملاقات کرد. این نخستین دیدار گروسی با امیرعبداللهیان بود. وزیر امور خارجه دراین دیدار بر اهمیت کار فنی، حرفه‌ای و بی‌طرفانه آژانس و ضرورت بی اعتنایی به فشارهای سیاسی خارجی تاکید کرد.

«رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که دوشنبه‌شب در رأس هیاتی به‌منظور دیدار و گفت‌وگو با محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی و همچنین حسین امیرعبداللهیان، وزیر امورخارجه وارد تهران شد، روز گذشته (سه‌شنبه) پس از دیدار و گفت‌وگو با اسلامی که حدود دو ساعت به طول انجامید، در نشست خبری مشترک شرکت کرد و به تشریح گفت‌وگوهایش با رییس سازمان انرژی اتمی پرداخت. گروسی در نشست خبری مشترک با اسلامی عنوان کرد: صحبت‌ها و گفت‌وگوهای امروز فشرده بود و دنبال این هستیم که مذاکرات را ادامه دهیم با این نگاه که بتوانیم زمینه‌های مشترکی را پیدا کنیم. موضوعاتی است که با آقای اسلامی بررسی می‌کنیم ولی هدف‌مان این بوده که چشم‌انداز برنامه هسته‌ای را به نحوی تعریف کنیم که با توجه به تغییرات اقلیمی بتوانیم به تولید انرژی‌های پاک کمک کنیم و آن را در اختیار همه بگذاریم. این موضوعی بود که چندی پیش در نشست گلاسکو به‌صورت مفصل درباره آن صحبت شد. تلاش‌مان این است که نتیجه نشست امروز مثبت باشد.
 
اسلامی: گروسی گفت که هیچ انحرافی در برنامه‌های هسته‌ای ایران مشاهده نکرده‌اند
 رییس سازمان انرژی اتمی هم در این نشست خاطرنشان کرد: آقای گروسی امروز چندین بار گفت که هیچ انحرافی در برنامه‌های هسته‌ای ایران مشاهده نکرده‌اند و ایران طبق معاهدات و ضوابط، فعالیت‌های هسته‌ای‌اش در حال انجام است. اسلامی تصریح کرد: ایران در برنامه هسته‌ای خودش مصمم است و تاثیرات برنامه هسته‌ای ایران که در زندگی مردم می‌توانیم همه ابعاد فناوری هسته‌ای را در بخش‌های گوناگون مورد بهره‌برداری قرار دهیم، در دستورکار ماست که آژانس به ایران در این راستا کمک خواهد کرد. وی ادامه داد: همچنین در مورد ابلاغی که حداقل ۱۰هزار مگاوات برق هسته‌ای را باید در ایران ایجاد کنیم، به‌ویژه با نیروگاه‌های کوچک که ظرفیت آن حداکثر ۳۰۰مگاوات است، نیز آژانس با تشویق کشورهای دارای این صنعت که با استفاده از ظرفیت صنعتی صنایع ایران بتوانند در راستای توسعه و گسترش ظرفیت برق هسته‌ای به کشور ما کمک کنند، با ایران همکاری می‌کند. معاون رییس‌جمهور با بیان اینکه درباره مواردی که ازسوی دشمنان درخصوص برنامه هسته‌ای ایران منتشر شده و در اختیار آژانس قرار گرفته است، سوالاتی را مطرح کرده بودند که به آن‌ها پاسخ داده شده است، تاکید کرد: بخش‌هایی از آن‌ها باقی‌مانده که مربوط به مسائل گذشته است و در برجام به آن‌ها پرداخته و بسته شده است. امروز تفاهم کردیم این موارد را خاتمه بدهیم و با رویه‌ای که اتخاذ خواهیم کرد مذاکرات آن هنوز ادامه دارد، آن‌ها تداوم پیدا نکنند.
 
انتشار اطلاعات محرمانه در آخرین گزارش آژانس!
 گروسی درحالی به ایران سفر کرده است که چند روزی از آخرین گزارش آژانس درباره فعالیت هسته‌ای ایران می‌گذرد؛ گزارشی که حاوی برخی اطلاعات محرمانه هم هست. از تخمین آژانس درباره 17کیلو اورانیوم غنی‌شده با خلوص 60درصد تا تعداد سانتریفیوژهای فعال. حتی اشاره‌ای مستقیم به برخی سایت‌های هسته‌ای ایران دارد ازجمله سایت «تسا»ی کرج؛ سایتی که در سکوت کامل مقامات غربی و آژانس هدف یک حمله خرابکاری قرار گرفت.

 در طول گفت‌وگوها در تهران و اخیرا در وین نیز به‌طور واضح خاطرنشان شد ازآنجاکه تحقیقات امنیتی و قضایی درمورد مجتمع تسای کرج همچنان ادامه دارد، تجهیزات نظارتی این مجتمع در زمره تجهیزات تحت سرویس فنی قرار نمی‌گیرند. این تحقیقات درپی حادثه انفجار و تخریب این مرکز در تیرماه گذشته صورت می‌گیرد. بدیهی است که به‌دلیل انجام تحقیقات امنیتی، امکان دسترسی بازرسان آژانس به مجتمع تسا وجود ندارد. به‌روزرسانی تجهیزات آژانس در این محل (که یک‌بار آسیب دیده است)، ریسک آسیب‌پذیری آن در آینده را نیز افزایش خواهد داد.
اما رافائل گروسی با وجود آگاهی نسبت‌به این موضوع، مهرماه سال جاری خواستار دسترسی بازرسان آژانس به مجتمع «تسا» شده بود؛ موضوعی که به نبرد سیاسی و تبلیغاتی جدید تروییکای اروپایی و آمریکا در تقابل با کشورمان تبدیل شد و آمریکا در اجلاس شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نسبت‌به رفتار ایران در جلوگیری از دسترسی بازرسان این آژانس به مجتمع «تسا» در کرج هشدار داد و خواستار احترام به توافق امضاشده در ۱۲سپتامبر گذشته شد. اتحادیه اروپا نیز با ابراز «نگرانی عمیق خود در این زمینه» از ایران خواست در مرکز کرج را به‌روی بازرسان آژانس بگشاید. درحالی‌که آژانس خواسته دوربین‌های جایگزین هرچه سریع‌تر نصب شوند ایران می‌گوید دوربین‌ها همچنان تحت بررسی‌های امنیتی است.
براساس روال کار آژانس، گزارش مدیرکل آژانس یک هفته تا ۱۰روز پیش از برگزاری نشست فصلی شورای حکام آماده می‌شود و برای مطالعه در اختیار کشور‌های عضو قرار می‌گیرد. آژانس از زمان اجرای برجام به‌طور مرتب هر سه‌ماه یک‌بار از روند اجرای برجام و تعهدات مرتبط با فعالیت‌ها و تاسیسات هسته‌ای ایران، گزارشی ارائه می‌کند. نشست آتی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار است امروز چهارشنبه به مدت سه‌روز در وین برگزار شود. محمدرضا غایبی، سرپرست نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل در وین پس از انتشار گزارش جدید مدیرکل آژانس درباره ایران گفت: 
با وجود اختلاف‌نظر‌های فنی ما با آژانس، تعاملات در این زمینه میان دو طرف با هدف حل‌وفصل نهایی موضوعات فیمابین همچنان ادامه دارد و کشور‌های عضو آژانس باید از هرگونه اظهارنظر عجولانه یا با اهداف سیاسی در این زمینه پرهیز کنند. وی افزود: در گزارش جدید فصلی آژانس درمورد اجرای برجام اعلام‌شده آژانس به فعالیت‌های راستی‌آزمایی و نظارتی خود درخصوص تعهدات مرتبط ایران ادامه داده است. سرپرست نمایندگی اظهار داشت با وجود تفاوت نظر‌های فنی ما با آژانس، تعاملات در این زمینه میان دو طرف با هدف حل‌وفصل نهایی موضوعات فیمابین همچنان ادامه دارد و کشور‌های عضو آژانس باید از هرگونه اظهارنظر عجولانه یا با اهداف سیاسی در این زمینه پرهیز کنند. بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی هم پیش‌ازاین با بیان اینکه انتشار اطلاعات و نامه‌های محرمانه ایران به یک رویه در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تبدیل شده است، گفت: این روند باید هرچه زودتر متوقف شود و ایران قطعا اقداماتی را در این زمینه انجام خواهد داد.ایران می‌گوید طبق قوانین، آژانس نباید به جزئیات فعالیت کشورهای عضو ورود پیدا کند. هم طبق موافقت‌نامه پادمان و هم مصوباتی که کنفرانس عمومی داشته اعضا تاکید داشتند اطلاعات باید محرمانه بماند. ایران اعتقاد دارد، آژانسی که درمورد ترور شهدای هسته‌ای موضع‌گیری نمی‌کند، درمورد خرابکاری‌ها و اقدامات تروریستی در تاسیسات هسته‌ای ما موضع‌گیری نمی‌کند، آژانسی که درمورد برنامه سلاح‌های هسته‌ای رژیم‌صهیونیستی و بیرون ماندن این رژیم از معاهده عدم اشاعه هسته‌ای سکوت می‌کند و موضع‌گیری نمی‌کند این آژانس یک آژانس سیاسی است. کمالوندی می‌گوید: در اساسنامه آژانس در پاراگراف D ماده۳ بر ضرورت حفظ محرمانگی اطلاعات کشورها اشاره و تاکید شده است یا پاراگراف F  ماده7 مدیرکل و اعضای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به رعایت محرمانگی اطلاعات موظف می‌کند. در انتشار اطلاعات نیز در موافقت‌نامه پادمان اشاره شده که آژانس قبل از انتشار اطلاعات، موظف‌به کسب رضایت کشور عضو است. کمالوندی تاکید کرد: با توجه به ‌اتفاق پی‌درپی انتشار اسناد ایران 
به نظر می‌رسد که این رویه‌ای است که تحت نفوذ کشورهای خاص با هدف خاصی در حال انجام است که بخشی از آن ایجاد جنگ روانی است چون این اطلاعات لزومی بر انتشار ندارد. ازآنجایی‌که برنامه ایران برای غنی‌سازی به‌طور کامل شفاف و بدون هیچ نکته انحرافی است، به نظر می‌رسد در جهت خدشه‌دار کردن این برنامه چنین گزارش‌هایی منتشر می‌شود.
 
همکاری ایران با آژانس برمبنای ملاحظات سیاسی است، نه حقوقی
از سوی دیگر، گروسی کاملا فراموش کرده است هر تصمیم ایران درمورد تجهیزات نظارتی آژانس صرفا بر مبنای ملاحظات سیاسی بوده و نه حقوقی. اکنون توافق هسته‌ای به‌صورت رسمی ازسوی آمریکا و تروییکای اروپای نقض شده و مذاکرات بر سر احیای آن نیز به‌دلیل زیاده‌خواهی واشنگتن و تروییکای اروپایی به نقطه شفافی نرسیده است. در چنین شرایطی، ایران اعلام کرده است که ‌مانند گذشته(زمان اجرای برجام) خود را ملزم به تبعیت از نظارت‌های فراپادمانی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نمی‌داند؛ بنابراین آژانس نیز نمی‌تواند و نباید حقی برای خودش در این زمینه قائل شود.ایران یک‌سال پس از خروج آمریکا از برجام و بی‌عملی اروپا پس از طی پنج گام راهبردی بخشی از فعالیت‌های هسته‌ای را از سر گرفت. همچنین براساس مصوبه نمایندگان دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات هسته‌ای را محدود و از اسفند99 هم اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را متوقف کرد.
بازرسی‌های محدود که مدیرکل آژانس گفته پرواز در بین ابرهای متراکم است و با لیستی بلندبالا از خواسته‌ها راهی ایران شده که خطیب‌زاده در واکنش به این خواسته‌ها گفته است: هیچ سفر دیپلماتیکی انجام نمی‌شود مگر آنکه دستورکار مشخصی دارد و حالا بخواهیم لیست کوتاه، متوسط یا بلندبالا بگوییم خیلی تفاوتی نمی‌کند.
حالا امروز قرار است نشست شورای حکام برگزار شود. ایران انتظار دارد گزارش این سفر منجر به ارائه ارزیابی‌های مثبت شود تا بهانه‌های سیاسی ازسوی طرف‌های غربی در نشست شورای حکام گرفته شود؛ بنابراین اگر آژانس بخواهد همچنان به رفتار سیاسی خود ادامه دهد قطعا نتیجه این بازی به سود مثلث آژانس، واشنگتن و تروییکای اروپایی نخواهد بود.هرچند که اصرار گروسی در سفر به تهران آن‌هم در آستانه نشست شورای حکام و مذاکرات وین موموضع دیگری جز لابیگری و گرفتن امتیاز بیشتر از تهران متبادر نمی کند.

ارسال نظر