|
شناسه خبر: 5646

علی باقری پیش از آغاز دور جدید مذاکرات هسته ای:

برای تفاهم، اراده جدی داریم

نشست کمیسیون مشترک برجام ساعت۱۶:۳۰ به وقت تهران (۱۴ به وقت وین) روز گذشته هشتم آذرماه (۲۹نوامبر) در محل هتل پله‌کوبورگ وین با حضور هیات‌های اصلی عضو برجام (ایران و گروه ۱+۴) (آلمان، فرانسه، روسیه، چین و انگلیس) و هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا برگزار شد.

مذاکراتی که صورت‌مساله آن بسیار روشن است: «رفع موثر و قابل راستی‌آزمایی همه تحریم‌ها همراه با ارائه تضمین در مورد عدم تکرار وضعیت گذشته در قبال اجرای زمان‌دار تعهدات باقی‌مانده ایران در برجام.» همچنان که حسین امیرعبداللهیان، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران در گزارشی ویدیویی درباره یکصد روز حضورش در این سمت و در آستانه مذاکرات وین اعلام کرد که جمهوری اسلامی در این مذاکرات، دست‌بسته نخواهد بود و گزینه‌های مختلفی در مقابل ما قرار دارد و در رسیدن به توافق جدی است.

 دور هفتم مذاکرات وین با وقفه‌ای چندماهه روز گذشته به ریاست انریکه مورا، معاون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و با حضور نمایندگان ایران، چین، فرانسه، آلمان، روسیه و انگلیس در سطح معاونان وزرای امورخارجه و مدیران سیاسی برگزار شد. «علی باقری‌کنی»، مذاکره‌کننده ارشد ایران در گفت‌وگو با «سی‌ان‌ان»، موضوع اصلی در گفت‌وگوهای پیش‌رو در وین را موضوع رفع تحریم‌های غیرقانونی عنوان کرد که به‌خاطر خروج آمریکا از برجام و نقض تعهداتش علیه ملت ایران تحمیل شده است. گفتنی است که هیات ایرانی با هدف تمرکز جدی بر مساله رفع تحریم‌ها علیه ملت ایران، با ترکیبی حقوقی-اقتصادی در این جلسه حضور دارد. دو معاون دیپلماسی اقتصادی و امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امورخارجه و همچنین معاون امور ارزی و بین‌الملل بانک مرکزی، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی، معاون بین‌الملل و بازرگانی وزارت نفت و مشاور اقتصادی معاون اول رییس‌جمهور و رییس‌کل اسبق بانک مرکزی ازجمله اعضای هیات ایرانی حاضر در نشست وین هستند.تاکنون 6دور مذاکره در شهر وین میان آمریکا و سایر طرف‌های برجام غیر از ایران برای تسهیل بازگشت آمریکا به برجام انجام شده است. طرف‌ها می‌گویند پیشرفت‌های ملموسی در این مذاکرات حاصل شده اما پاره‌ای اختلافات کماکان باقی است. یکی از زمینه‌های اختلاف در این مذاکرات اصرار آمریکا بر حفظ برخی تحریم‌هایی است که دولت «دونالد ترامپ» بعد از خروج از برجام علیه ایران اعمال کرده است. مضاف بر این، دولت بایدن اعلام کرده هیچ‌گونه ضمانتی نمی‌تواند درباره عدم خروج دوباره دولت‌های بعدی آمریکا از برجام بدهد.
 
نشست غیررسمی بدون حضور ایران و آمریکا
 پیش از برگزاری نشست رسمی مذاکرات هسته‌ای وین با محور رفع تحریم‌ها علیه ایران، نشستی غیررسمی با حضور طرف‌های برجام بدون حضور ایران و آمریکا برگزار شد. «میخاییل اولیانوف»، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین در پیامی توییتری درباره این نشست نوشت: «نشست هماهنگی غیررسمی مرسوم طرف‌های برجام (بدون ایران و آمریکا) برگزار شد.» این دیپلمات ارشد روس، هدف  از برگزاری این جلسه را «آمادگی برای نشست رسمی کمیسیون مشترک و افتتاح دور هفتم مذاکرات وین» توصیف کرد.
 
خواسته ایران، رفع همه تحریم‌ها
 ایران می‌گوید با اراده جدی وارد مذاکرات شده و تمرکز آن بر رفع کامل تحریم‌هاست. همچنان که مقام ایرانی مطلع از مذاکرات وین در گفت‌و‌گو با رویترز اعلام کرد که شرط احیای برجام رفع تحریم‌های آمریکاست. رویترز به نقل از «دیپلمات‌های غربی» در گزارشی نوشت: «تیم مذاکره جدید تهران درخواست‌هایی را مطرح کرده است که دیپلمات‌های ایالات‌متحده و اروپایی آن‌ها را غیرواقعی می‌دانند.» در ادامه این گزارش، نقل‌قولی از یک «مقام ایرانی نزدیک به مذاکرات» مطرح ‌شده اما به نام و هویت وی اشاره‌ای نشده است. این «مقام ایرانی» به رویترز گفت: «خواسته‌های ما روشن است. طرف‌های دیگر و به‌ویژه آمریکایی‌ها باید تصمیم بگیرند که آیا می‌خواهند این توافق احیا شود یا نه. آن‌ها این توافق را ترک کردند پس باید به آن برگردند و همه تحریم‌ها را رفع کنند.»پکن هم که یکی از طرف‌های مذاکره‌کننده 1+4 است ،ضمن استقبال از شروع مجدد مذاکرات وین، تاکید کرد که ایالات‌متحده باید تمامی تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی علیه ایران را رفع کند. «وانگ ونبین»، سخنگوی وزارت امورخارجه چین روز گذشته (دوشنبه) در کنفرانس خبری خود ضمن استقبال از ازسرگیری مذاکرات «وین» برای احیای برجام تاکید کرد که ایالات‌متحده باید به‌طور کامل تمامی تحریم‌های غیرقانونی و یکجانبه علیه کشورهای ثالث همچون ایران و چین را رفع کند. وی تاکید کرد: مساله اول، حفظ منطق صحیح مذاکرات است. 

ایالات‌متحده آمریکا به‌عنوان آغازگر بحران هسته‌ای ایران، باید به‌طور کامل تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی علیه طرف‌های ثالث همچون ایران و چین را لغو کند. بر این اساس، ایران اجرای تعهدات خود را ازسرمی‌گیرد. تمامی طرف‌ها باید انصاف و عدالت را به‌منظور دستیابی به اهداف بالا رعایت کنند و شرایط خوبی را به وجود آورند.»قبل از مذاکرات نیز رایزنی‌های سه‌جانبه‌ای بین هیات ایران با هیات‌های چین و روسیه برگزار شد. چراکه حساب دوستان ایران با کشورهای اروپایی عضو برجام جداست و چین و روسیه همواره در برابر فشارهای طرف‌های غربی بر ایران مقاومت کرده و طرف ایران را گرفته‌اند. تروییکای اروپا هم امروز شرایط مناسبی ندارد و با جدایی انگلیس از اتحادیه اروپا دیگر شاهد اتحاد قوی بین انگلیس، فرانسه و آلمان نیستیم. آمریکا نیز کشور یاغی و خارج‌شده از برجام است که امروز باید برای بازگشت به برجام نه‌تنها به ایران، بلکه به افکار عمومی جهان تضمین دهد تا دیگر یک توافق بین‌المللی را زیر پا نگذارد.
 
بیانیه ضدایرانی انگلیس یک روز قبل از شروع مذاکرات!
 اما یکی از چالش‌های این دور از مذاکرات عدم اراده در اعضای غربی1+4 است. قبل از شروع مذاکرات اراده‌ای جدی ازسوی طرف‌های اروپایی برجام برای بازگشت به تعهدات دیده نمی‌شود، همچنان‌که تنها یک شب قبل از شروع مذاکرات، وزیرخارجه انگلیس با وزیرخارجه رژیم‌صهیونیستی دیدار می‌کند و پس‌ازاین دیدار در یک یادداشت مشترک در روزنامه تلگراف بر عزم دو طرف برای مقابله با ایران تاکید می‌کنند.این رفتار بیانگر آن است که نه‌تنها طرف‌های غربی جدی نیستند، بلکه به‌دنبال ایجاد زمینه‌هایی هستند که این مذاکرات هم تطویل یابد و هم اینکه اجرای برجام به‌صورت موثر اتفاق نیفتد. این بیانیه ضدایرانی نشانه آن است که اروپایی‌ها نه‌تنها حسن‌نیت ندارند، بلکه در رسیدن به توافق جدی نبوده و مایل به حصول توافق نیستند. لاپید همچنین قرار است بعد از انگلیس به فرانسه سفر کند. سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به یادداشت مشترک وزیر خارجه انگلیس با وزیر خارجه رژیم‌صهیونیستی گفت: اینکه وزیر خارجه انگلیس در شب گفت‌وگوهای وین با طرفی که پنهان نکرده و از روز اول تمامی تلاشش را کرده که برجام امضا نشود و از بین برود و بخشی از اقدامات سرکشانه دولت قبلی آمریکا در خروج از برجام بوده و امروز هم به‌عنوان مخالف اصلی گفت‌وگوها در وین و احیای برجام است، صحبت می‌کند، وقتی این آرایش را می‌بینید متوجه می‌شوید برخی کشورهای اروپایی با اراده لازم برای رفع تحریم‌ها به وین نمی‌آیند. این نشان می‌دهد برخی از این کشورها نه‌تنها جدی نیستند، بلکه به‌دنبال زمینه‌هایی هستند که این مذاکرات تطویل یابد و اجرای برجام به‌صورت موثر اتفاق نیفتد.
 
ایران: تجربه تلخ گذشته تکرار نخواهد شد
 از عدم اراده اعضای مذاکره‌کننده وین بگذریم، درحال‌حاضر چالش اصلی مذاکرات براساس آنچه غربی‌ها اشاره می‌کنند و رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در مصاحبه اخیرش به آن اشاره کرده، بحث تضمین و برداشته شدن همه تحریم‌هاست. رابرت مالی به‌صراحت گفته که آمریکا چنین نمی‌کند. اروپایی‌هایی که بعد از خروج آمریکا از برجام هیچ گام موثری برای اجرای تعهدات‌شان برنداشتند و خودشان نیز به این مساله اعتراف کردند، چگونه از ایران انتظار دارند مجددا به قراردادی پایبند باشد که طرف‌های مقابل حاضر به ارائه تضمین نیستند که دوباره آن را به هم نزنند؟همچنان که وزیرخارجه ایران درباره ضرورت تضمین در برجام، روز گذشته در یادداشتی تاکید کرد: «بازگشت احتمالی آمریکا به برجام موردتوجه ما نخواهد بود، مگر اینکه تضمین‌هایی ارائه شود که تجربه تلخ گذشته تکرار نخواهد شد و شرکای اقتصادی ایران بتوانند با اطمینان‌خاطر وارد تعاملات اقتصادی پایدار و بدون نگرانی با ایران شوند. وی تاکید کرد: تداوم رویکرد تخریبی دولت ترامپ در دولت فعلی آمریکا، این سوال جدی را ایجاد کرده است که آیا دولت آمریکا واقعا اراده‌ای برای اجرای تعهدات خود دارد و آیا آماده است تا از سیاست‌های شکست‌خورده قبلی دست بردارد؟ پاسخ به این سوال با توجه به رویکرد و اقدامات ایالات‌متحده در ماه‌های گذشته، دشوار به نظر نمی‌رسد. »
 
بایدن همچنان بر کاشته ترامپ
دولت بایدن که از زمان کارزار انتخاباتی خود برای ورود به 
کاخ سفید از تصمیمش برای بازگرداندن آمریکا به برجام گفته بود، حدود دوماه و نیم بعد از رسیدن به قدرت در آمریکا با حضور غیرمستقیم در مذاکرات وین مدعی تلاش برای تحقق این وعده شد. اما از همان ابتدا گفت که احیای برجام را با هدف دستیابی به توافقی به‌زعم واشنگتن جامع‌تر دنبال می‌کند تا مسائلی مانند برنامه موشکی ایران و حضور منطقه‌ای آن را هم پوشش دهد. زیاده‌خواهی‌های واشنگتن در کنار عدم پذیرش رفع تحریم‌ها به‌رغم اذعان دولت بایدن به شکست سیاست فشار حداکثری دولت ترامپ در قبال ایران و خودداری از دادن تضمین درخصوص تکرار نشدن اقدام به خروج آمریکا از توافق، دورهای قبلی مذاکرات را بی‌نتیجه گذاشت. در روزهای اخیر هم بعد از اعلام زمان مذاکرات وین پس از وقفه پنج‌ماهه، مقام‌های آمریکایی و اروپایی بارها در اظهاراتی طلبکارانه بدون اشاره به نقض مکرر تعهدات برجامی خود، درباره پیشرفت‌های هسته‌ای ایران ابراز نگرانی کرده و درخصوص محدود بودن زمان احیای برجام هشدار داده‌اند. آن‌ها همچنین مانند همیشه به تهدید «روی میز بودن همه گزینه‌ها» و طرح‌های جایگزین متوسل شده‌اند.مقامات ایران اعتقاد دارند، اگر ایالات‌متحده برای رفع واقعی تحریم‌ها بیاید می‌تواند بلیت بازگشت به اتاق برجام را دریافت کند وگرنه همچنان خارج از میز برجام باقی خواهد ماند؛ بنابراین گره مذاکرات به دست آمریکا باز می‌شود و این دولت بایدن است که باید تصمیم بگیرد که می‌خواهد همچنان سیاست‌های ترامپ را ادامه دهد و یا راهبرد جدیدی برای مذاکرات هسته‌ای دارد.
 
گزینه‌های «ب» آمریکا
 اما درحالی‌که ایران و قدرت‌های جهانی آماده ازسرگیری مذاکرات وین می‌شوند، ایالات‌متحده و متحدانش در حال بحث درباره فهرست گزینه‌های «طرح ب» در صورت شکست مذاکرات هستند. این گزینه‌ها عبارت‌اند از: متقاعد کردن چین به توقف واردات نفت از ایران، تشدید تحریم‌ها، ازجمله هدف قرار دادن فروش نفت ایران به چین، پیگیری توافق هسته‌ای موقتی کمتر جاه‌طلبانه، راه‌اندازی عملیات مخفیانه برای خرابکاری در برنامه هسته‌ای ایران و دستور حمله نظامی به تاسیسات هسته‌ای ایران یا حمایت از اقدام نظامی اسرائیل. در همه این گزینه‌ها اماواگرهای زیادی وجود دارد که کارایی آن‌ها را زیر سوال می‌برد و باعث می‌شود که مذاکرات وین همچنان بهترین گزینه پیش روی واشنگتن در قبال ایران باشد؛ به‌طور مثال، مقامات کنونی و سابق آمریکایی و اروپایی اذعان می‌کنند که هر کارزار تحریمی جدید ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا اثر کند که به ایران زمان بیشتری برای توسعه برنامه هسته‌ای خود می‌دهد و حتی در آن زمان هم ممکن است تحریم‌ها اثر مطلوب را نداشته باشد. درخصوص گزینه خرابکاری در برنامه هسته‌ای ایران هم مقامات آمریکایی اذعان کرده که گرچه خرابکاری مخفیانه باعث خسارت و تاخیر در برنامه ایران شده اما تهران با مضاعف کردن تلاش‌هایش برای غنی‌سازی اورانیوم و تقویت برنامه هسته‌ای خود به چنین اقداماتی پاسخ داده است. همچنان که اخیرا هم آمریکا به رژیم‌صهیونیستی هشدار داده است که حمله به تاسیسات ایران نتیجه معکوس داشته است.گزینه دیگر برای اعمال فشار بر ایران جهت «احیای برجام» یا پذیرش توافقی جدید این است که آمریکا بتواند پکن و مسکو را مجاب کند که این تهران است که مانع ادامه مسیر است، نه واشنگتن. این در حالی است که چین و روسیه بارها آمریکا را مقصر وضعیت فعلی برجام دانسته و خواستار رفع تحریم‌های یکجانبه وضع‌شده ازسوی آمریکا علیه ایران شده‌اند و از سوی دیگر، چین و روسیه نیز رابطه دوستانه‌ای با دولت بایدن ندارند و چالش‌های میان این کشورها در چند ماه اخیر به اوج خود رسیده است.جدای از استراتژی طرف‌های برجامی در مذاکرات، بهترین راه ممکن برای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان، تاکید ویژه بر خطوط قرمز استراتژیک، ماهوی و شکلی کشورمان در پروسه احیای توافق هسته‌ای است. فراتر از آن، لازم است دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی کشورمان، حقیقتی به نام نگاه ابزاری حزب دموکرات نسبت به توافق هسته‌ای و همچنین چرایی مخالفت جمهوریخواهان با برجام را برای افکار عمومی کشورمان و جهان تشریح کنند تا هزینه خروج احتمالی مجدد آمریکا از برجام و زیر میز آمریکایی‌ها را بالا ببرد.
 
 راهبرد مقامت فعال
ایران در سال۲۰۱۵ به توافقی با کشورهای موسوم به گروه ۱+۵ برای حل‌وفصل تنش‌ها بر سر برنامه هسته‌ای خود دست پیدا کرد. علی‌رغم اذعان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به پایبندی ایران به‌تمامی تعهداتش، دولت آمریکا در اردیبهشت‌ماه سال۱۳۹۷ به‌صورت یکجانبه از این توافق خارج شد و به امید وادار کردن ایران با موافقت با توافق موردپذیرش واشنگتن، سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران را در پیش گرفت اما این سیاست نه‌تنها نتیجه‌ای در برنداشت، بلکه ایران را وادار کرد تا یک‌سال پس از تداوم پایبندی به برجام و بعد از بدعهدی طرف‌های اروپایی برجام، گام‌هایی را در جهت کاهش تعهدات برجامی بردارد. دولت «جو بایدن» مدعی است قصد دارد از طریق مذاکرات در شهر وین، پایتخت اتریش، زمینه‌های لازم برای بازگشت کشورش به توافق هسته‌ای را فراهم کند. هرچند موضوع رفع تحریم‌های غیرقانونی اولویت اول ایران از مذاکرات هسته‌ای بوده و برای تحقق آن حاضر به چشم‌پوشی از برخی حقوق قانونی خود در فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای به‌صورت زمان‌دار شده است اما با توجه به رفتار غیرصادقانه و مزورانه غربی‌ها، ایران راهبرد مقاومت فعال را با حداکثرسازی ظرفیت‌های داخلی برای رشد و توسعه اقتصادی در پیش گرفته و تلاش دامنه‌داری را برای کم‌اثر کردن تحریم‌ها بر اقتصاد کشور دنبال می‌کند اما در کنار این مسیر، تلاش‌هایش برای رفع تحریم‌های غیرقانونی را نیز ادامه می‌دهد.

 

ارسال نظر