|
شناسه خبر: 5769

قدرت محوری در عین جامعه محوری، مهم‌ترین موضوع موردبحث در دیدار اخیر سران جبهه اصلاحات ایران با خاتمی بود

گعده برای بازگشت به جامعه

بنابر اعلام یکی از روزنامه‌های اصلاح‌طلب، تعدادی از اعضای جبهه اصلاحات ایران چندی پیش با رییس دولت اصلاحات دیدار داشته‌اند. طبق اعلام این جریده، تاکید بر اصلاحات جامعه‌محور در عین توجه به ساخت قدرت محور گفت‌وگوهای این دیدار بوده است. جامعه‌محوری، مساله‌ای است که اصلاح‌طلبان پس از انتخابات1400 روی آن تاکید داشته‌اند.

روزنامه اصلاح‌طلب «اعتماد»، روز پنج‌شنبه سپری‌شده خبر دیدار تعدادی از اعضای جبهه اصلاحات ایران با رییس دولت اصلاحات را خبری کرد. در این خبر چنین آمد: «هیات‌رییسه جبهه اصلاحات ایران و رؤسای کمیته‌های این جبهه با رییس دولت اصلاحات دیدار کرده است. این را سخنگوی جبهه اصلاحات به «اعتماد» گفته و با اشاره به آنچه در این دیدار و در جریان گفت‌وگوهایی که در جلسه اصلاح‌طلبان با سیدمحمد خاتمی مطرح شده، به تشریح اهداف و راهبردهای آینده این جریان سیاسی پرداخته است». در ادامه گزارش «اعتماد»
 به نقل از آذر منصوری، سخنگوی جبهه اصلاحات ایران تصریح شد: «آذر منصوری در بخشی از این توضیحات با اشاره به دو راهبرد اصلاحاتی که طی ماه‌ها و سال‌های گذشته همواره ازجمله مباحث عمده در این جریان سیاسی بوده، حالا می‌گوید اصلاح‌طلبان به این نتیجه رسیده‌اند که انتخابات تنها عرصه سیاست‌ورزی اصلاح‌طلبان نیست و اصلاح‌طلبان باید علاوه بر اصلاحات دولت‌محور و قدرت‌محور که این سال‌ها به آن نظر داشته‌اند، اصلاحات جامعه‌محور را نیز مدنظر داشته و حتی تمرکز بیشتر خود را بر این راهبرد متمرکز کنند».
 
بازگشت به جامعه و نزدیک شدن به اصولگرایان میانه‌رو نتیجه ارزیابی‌های اصلاح‌طلبان
 اصلاح‌طلبان برای درک آنچه در انتخابات ریاست‌جمهوری بر آن‌ها رفت و انطباق با شرایط روز اجتماعی و سیاسی، ناگزیر به آسیب‌شناسی عملکرد خود بودند. همین عامل باعث شد تا رییس جبهه اصلاحات سه روز پس از انتخابات در پیامی از اصلاح‌طلبان بخواهد تا در خود بازنگری به عمل آورند. خاتمی تصریح کرد: «اصلاح‌طلبان باید در کار خود بازنگری کنند و ضعف‌هایی را که به‌خصوص در دو انتخابات اخیر آشکار شد بشناسند و مرتفع کنند؛ آنچه در این انتخابات و انتخابات پیش حاصل شد، آیا نشان نمی‌دهد که اعتبار اصلاح‌طلبان (نه اصلاح‌طلبی) در جامعه کاهش یافته است؟» خاتمی در همین پیام به فاصله میان اصلاح‌طلبان و مردم اشاره و تصریح کرد: «فاصله میان اصلاح‌طلبان و مردم و حتی بخش مهمی از علاقه‌مندان آنان نیز قابل‌انکار نیست». آگاهی نسبت‌به کاهش اعتبار نیروهای اصلاح‌طلب در جامعه، خاتمی را بر آن داشت تا عده‌ای را مامور تحلیل شرایط موجود کند. این خبر را اولین‌بار قائم‌مقام حزب اعتمادملی رسانه‌ای کرد. اسماعیل گرامی‌مقدم مردادماه در گفت‌وگو با «برنا»، با اشاره به لزوم آسیب‌شناسی در جبهه اصلاحات، تاکید کرد: «من شنیده‌ام که آقای خاتمی به افرادی ماموریت داده تا به تحلیل نتایج انتخابات بپردازند. این ماموریت خارج از احزاب است ولی من می‌دانم که همه احزاب آسیب‌شناسی انتخابات را شروع کرده‌اند و قطعا این موضوع به اینجا می‌انجامد که اصلاح‌طلبان در انتخابات‌های بعدی با چه رویکردی ورود کنند».علاوه‌بر آسیب‌شناسی اصلاحات، زمزمه‌هایی مبنی بر تشکیل جبهه‌ای واحد میان جریان چپ با اصولگرایان موسوم به میانه‌رو در آینده به گوش رسید. محمود صادقی آبان‌ماه در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به احتمال ائتلاف اصلاح‌طلبان با اصولگرایان میانه‌رو تاکید کرد: «شاید فضای سیاسی موجود کشور، انگیزه‌ای برای ایجاد ائتلاف فراگیر میان نیروهای سیاسی رانده‌شده از راست میانه تا اصلاح‌طلبان و نیروهای ملی-‌مذهبی شود». نکته جالب‌توجه در اظهارات صادقی این بود که او جریان ملی-‌مذهبی مشخصا نهضت آزادی - که سال‌هاست امکان کنش سیاسی ندارد و بخش‌های عمده‌ای از جبهه اصلاحات مثل مجمع روحانیون و حتی منسوبان فکری جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب سابقه ستیز با آن‌ها را داشته‌اند- را نیز با اصلاح‌طلبان یک‌کاسه در نظر گرفت و خواستار هم‌افزایی اصلاحات با آن‌ها شد. اظهارات صادقی هرچند با واکنش منفی مواجه شد اما نشان می‌داد که اصلاح‌طلبان به‌دلیل کاهش نیروی تعیین‌کنندگی خود در سطح سیاسی و اجتماعی، ناگزیر از یارگیری از سایر اقطاب موجود در سپهر سیاسی ایران شده‌اند؛ یارگیری‌ای‌ که تاکتیک همیشگی اصلاح‌طلبان طی 12سال گذشته بوده و انتخابات سال‌های92 و 94 و 96 اوج این یارگیری را نشان داد، الزامش در پیام اخیر خاتمی برای هفتمین مجمع عمومی سراسری حزب اتحادملت نیز دیده شد. خاتمی با اشاره به لزوم گفت‌وگوی میان اصلاح‌طلبان با جریان‌های دیگر ازجمله به زعم او «اصولگرایان خردمند»، تصریح کرد: «چرا اصلاح‌طلبان با انبوهی از اصولگرایان خردمند و دردآشنا و بسیار از کسانی که در چارچوب تشکیلات اصولگرایی و اصلاح‌طلبی قرار نمی‌گیرند یا نمی‌خواهند قرار بگیرند ولی خواستار عزت و برخورداری ملت و عدالت و انصاف و گذر به وضعیتی بهترند، گفت‌وگو نکنند».رییس دولت اصلاحات در همین پیام، به الزامات دیگر در کنشگری اصلاح‌طلبان نیز پرداخت. او به گفت‌وگوی درون‌گروهی میان اصلاح‌طلبان اشاره و تاکید کرد: «گفت‌وگو نه به این معنی است که اختلافی وجود ندارد، بلکه با وجود اختلاف‌ها که طبیعی (و در جای خود مفید است) با گفت‌وگو در درجه اول می‌توان به حقیقت و حق نزدیک‌تر شد و در درجه بعد می‌توان در حرکت به‌سوی آنچه به صلاح و موجب فلاح است هماهنگ‌تر و حتی متحد حرکت کرد و با گفت‌وگو می‌توان از تبدیل اختلاف به ستیز و نزاع جلوگیری کرد و درواقع با گفت‌وگو زندگی را انسانی‌تر کرد». دوری اصلاحات از مردم، خاتمی را بر آن داشت تا نیروهای اصلاح‌طلبی را به گفت‌وگو با مردم فرابخواند: «گفت‌و‌گو با مردم و نزدیک‌ترشدن به مردم که طبق اصول پذیرفته‌شده، اساس نظم و نظام و صاحب‌اختیار کشور و حاکم بر سرنوشت‌اند (یا باید باشند)؛ گفت‌وگو با بخش‌های مختلف تا بدانیم در جامعه چه می‌گذرد».
 
موانع جامعه‌محوری اصلاح‌طلبان چیست؟
 اصلاح‌طلبان با وجود آگاهی نسبت‌به فاصله‌شان از جامعه و لزوم بازگشت به مردم، در این بازگشت موانع زیادی پیش رو دارند. مهم‌ترین مانع پیش روی ایشان، نگاه معیوب به مردم است که جامعه را به‌سان صرفا «برگه رأی» جهت صعود به اریکه قدرت می‌بینند. تغییر این ذهنیت بسته طبعا کار مشکلی است که صرفا با تغییر نسل اصلاح‌طلبان حاصل و حادث می‌شود. مانع دیگر بازگشت به جامعه یا به تعبیری جامعه‌محوری اصلاحات، بی‌اعتمادی عمیق مردم به اصلاح‌طلبان است. مردم به‌ویژه اقشار مدرن طبقه متوسط شهری، دیگر هیچ سمپاتی با ایده‌های قدرت‌محورانه اصلاح‌طلبان ندارند. این اقشار با توجه به تجربه تاریخی، نوعا به این نتیجه رسیده‌اند که نیازمندی‌های اقتصادی و رفاهی آن‌ها برای اصلاح‌طلبان کمترین ارزش را ندارد و تنها چیزی که برای جریان چپ مهم است، بهره‌گیری از انرژی مردم برای فشار آوردن به حاکمیت است؛ بنابراین، پیش‌نیاز بازگشت اصلاح‌طلبان به جامعه تعیین تکلیف اصلاحات با ساخت قدرت است. اگر اصلاحات قصد دارد همچنان در جایگاه اپوزیسیون نظام خود را باقی نگاه دارد و از این جایگاه انرژی مردم را مصروف اهداف سیاسی خود کند، بی‌شک پروژه بازگشت به جامعه نیز به بیراهه‌ای تبدیل خواهد شد که جز هزیمت نتیجه‌ای برای چپ‌ها به‌دنبال نخواهد داشت.

سلیمی‌نمین: اصلاح‌طلبان با هیچ بخشی از جامعه ارتباط ندارند
عباس سلیمی‌نمین، کارشناس مسائل سیاسی در گفت‌وگو با خبرنگار «صبح‌نو» با اشاره به مساله جامعه‌محوری اصلاحات اظهار کرد: همه قابلیت‌های سیاسی برای جامعه ایران موضوعیت دارند به شرطی که جریانات سیاسی، دچار یک‌سری آفات به‌خصوص آفات روشنفکری نشوند یعنی در یک محدوده مشخص، خودشان شنونده مطالب خودشان نباشند. وی اضافه کرد: اصلاح‌طلبان به‌خصوص آن‌هایی که جزو جبهه مشارکت بودند، در میزگردها و جلسات‌شان یکدست هستند و هیچ اندیشه دیگری را به خودشان راه نمی‌دهند و به رسمیت نمی‌شناسند؛ این در نوع خود آفت است. سلیمی‌نمین گفت: طبیعتا وقتی یک جریان سیاسی خودش شنونده حرف‌های خودش باشد، آرام از جامعه منزوی و از ذهن مردم محو می‌شود. الان واقعا بسیاری از اصلاح‌طلبان از ذهن جامعه محو شده‌اند و جامعه با آن‌ها ارتباطی ندارد. این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: به‌خصوص آن‌هایی که به نهضت آزادی یا به این تیپ جریان‌ها پیوسته‌اند، به‌هیچ‌وجه جامعه‌محور نیستند، بلکه فرد محورند. دکتر مصدق دراین‌باره انتقاداتی به تشکل‌های خودشان داشت که شما واقعا بخشی از جامعه را نمایندگی نمی‌کنید. سلیمی‌نمین افزود: حرف من به این معنی نیست که اصولگرایان دچار آفت نیستند اما درعین‌حال، اصولگرایان با بخشی از جامعه ارتباط دارند. این انتقاد به اصولگرایان هست که چرا با همه اقشار جامعه ارتباط ندارند اما اصلاح‌طلبان امروز با هیچ بخشی از جامعه جز یک‌سری روشنفکر، ارتباط ندارند. وی با بیان اینکه اصلاح‌طلبان باید به جامعه بازگردند، تاکید کرد: اصلاح‌طلبان باید با بخشی از توده جامعه ارتباط داشته باشند. اگر اصلاح‌طلبان حزب هستند، باید جز هسته مرکزی آن حزب با توده‌های مردم هم ارتباط بگیرند و آن‌ها را با خود همراه کنند. سلیمی‌نمین با مذمت ارتباط فرصت‌طلبانه اصلاح‌طلبان با توده‌های مردم، افزود: بعضا اصلاح‌طلبان حرف‌هایی می‌زنند تا برخی اقشار را که با مواضع اساسی آن‌ها در تضاد هستند نیز جذب خود کنند. اصلاح‌طلبان بعضا به‌دنبال جذب اقشاری می‌روند که از اساس با ارزش‌های نظام و انقلاب در تضاد هستند؛ این در نوع خود آفت بزرگی برای جریان اصلاحات است.

 

ارسال نظر