|
شناسه خبر: 5613

دانایی‌فر:

غنی‌سازی 60درصدی و پیشرفت‌های هسته‌ای محاسبات طرف‌های برجامی را تغییر داده است

یک نشریه غربی مدعی شد: روسیه در تلاش است در قالب یک توافقنامه امنیتی در خلیج‌فارس میان ایران و عربستان‌سعودی توافق حاصل کند؛ موضوعی که «حسن دانایی‌فر»، سفیر سابق ایران در عراق در گفت‌وگو با روزنامه «صبح‌نو» آن را یک تحلیل دانست و عنوان کرد: خلیج‌فارس برای قدرت‌های نوظهور منطقه دارای اهمیت است. روس‌ها علاقه‌مند هستند که در بحث‌های منطقه‌ای، به‌خصوص حوزه بسیار مهم خلیج‌فارس که طی سال‌های نه‌چندان دور شاهد تحولات مهمی در آن خواهیم شد، نقش‌آفرینی کنند؛ حوزه‌ای که از محل رقابت‌های اقتصادی و نفتی به‌سمت رقابت‌های سیاسی درحال تبدیل‌شدن است.

یک رسانه آمریکایی مدعی شده روسیه درتلاش است باعث حصول توافق میان ایران و عربستان‌سعودی در قالب یک توافقنامه امنیتی خلیج‌فارس شود. طبق نوشته «نیوزویک»، تلاش روسیه در قالب ابتکاری موسوم به «برنامه امنیت جمعی در خلیج‌فارس» صورت می‌گیرد. مسکو سال۲۰۱۹ این طرح را به‌روزرسانی کرده و آن را ارائه کرد.
نیوزویک نوشت: دولت «جو بایدن»، رییس‌جمهور آمریکا مخالفتی با این طرح ندارد و مسکو، این مساله را فرصتی برای پیشبرد آن براساس زمینه‌های مشترک با آمریکا می‌داند. «ویتالی ناومکین»، از پژوهشگرانی که در تدوین «برنامه امنیت جمعی در خلیج‌فارس» هم نقش داشته و درحال‌حاضر ریاست «موسسه مطالعات شرق‌شناسی در موسسه علوم روسیه» را به‌عهده دارد درباره منافع مشترک آمریکا و روسیه در پیشبرد این طرح می‌گوید: ما یک تهدید مشترک داریم و آن تهدید جنگ است. نه ایالات‌متحده و نه روسیه هیچ‌یک علاقه‌ای به این جنگ ندارند. یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا که اشاره‌ای به نام او نشده به نیوزویک، گفت: ما آماده‌ایم همزمان با مخالفت با آن دسته از سیاست‌های روسیه که ضد منافع آمریکاست با مسکو در زمینه‌هایی که دو طرف منافع مشترک دارند همکاری کنیم. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در ادامه تصریح کرد: همزمان ما با متحدان‌مان در خلیج‌فارس درخصوص مسائل مربوط به امنیت ملی آمریکا، مبارزه با تروریسم، همکاری‌های دفاعی و امنیت منطقه در تماس و رایزنی نزدیک هستیم. ناومکین در راستای تلاش‌ها برای پیشبرد طرح روسیه اخیرا میزبان نشستی پشت درهای بسته با حضور کارشناسان روسیه‌ای بود. او می‌گوید هدف این همایش، آغاز کردن یک طرح گام‌به‌گام برای حرکت به‌سمت ایجاد مکانیسمی جدید جهت برقراری امنیت در خلیج‌فارس است. یکی از محورهای اصلی برنامه امنیت جمعی در خلیج‌فارس، راه‌اندازی سازوکاری قوی برای تنش‌زدایی میان کشورهای حاشیه خلیج‌فارس از طریق تدابیر اعتمادساز نظیر مردود دانستن اقدامات نظامی و احترام به مسائل داخلی است.
  
چرایی تمایل عربستان به گفت‌وگو با ایران
 نباید فراموش کرد، بازی اصلی عربستان‌سعودی مخالفت با انقلاب اسلامی و جریان مقاومت است. نباید غافل از این‌ موضوع بود که مقامات ریاض با پای خودشان به‌سمت ما حرکت نکرده‌اند، آن‌ها در ابعاد گوناگون چه در داخل و چه در خارج با مشکلات متعددی روبه‌رو شده‌اند، از اوضاع بد اقتصادی و کسری بودجه تا اختلافات داخلی خاندان آل‌سعود، جنگ یمن و مخدوش شدن وجهه عربستان در جهان به‌دلیل پرونده «جمال خاشقچی»؛ همگی باعث ازبین‌رفتن حس خودبرتربینی و اجبار به حرکت به‌سمت ایران شده‌ است.
  
ریاض به‌دنبال راهی برای پذیرش شکست
 کاخ‌نشینان آل‌سعود از ترس درگیری با محور مقاومت که قدرتش روزافزون می‌شود در هراس‌اند چراکه نبود حمایت همه‌جانبه آمریکا، این تشکیک را در خاندان سعودی به وجود آورده است که مبادا فرصت صلح‌جویی یا قبول شکست از دست رود. از دیگر دلایل این صلح‌جویی‌ها می‌توان به تشکیک سعودی‌ها به نبود حمایت همه‌جانبه ایالات‌متحده آمریکا از آن‌ها اشاره کرد. کاندیدای دموکرات‌ها در عربستان بعد از مرگ «ملک‌ عبدالله»، «محمد بن نایف یا احمد بن‌عبدالعزیز» بوده‌ است. «ملک سلمان» بعد از پادشاهی خود، فرزندش را در یک سنت‌شکنی آشکار به ولیعهدی رساند که همین مساله باعث ایجاد تنش‌های درون‌خاندانی و سردی روابط عربستان و ایالات‌متحده شد تا پایبند نبودن آمریکا به حمایت از عربستان و خروج سامانه‌های دفاع هوایی از عواقب آن باشد.
  
دست برتر مقاومت یمن در مأرب
 پیشنهاد «گریفیث»، نماینده سازمان ملل در امور یمن درخصوص پایان جنگ در مأرب را می‌توان دیگر دلیلی دانست که آل‌سعود به گفت‌وگو با ایران راغب شده است، گریفیث از ایران خواست تا به انصارالله فشار وارد کند؛ تا جنگ یمن بدون نزدیکی حوثی‌ها به مأرب پایان یابد و درنتیجه سعودی‌ها در مذاکرات دست برتر را داشته باشند اما این پیشنهاد از طرف ایران رد شد و ایران پیشنهاد خاتمه جنگ ازسوی عربستان و گفت‌وگوی یمنی_یمنی را مطرح کرد. از سویی دیگر، سعودی‌ها همیشه به‌‌دنبال فرصتی جهت فشار به حزب‌الله و لبنان بوده‌اند اما تعقل و رفتار مناسب مقاومت اسلامی لبنان همواره این هجمه‌ها را با شکست مواجه کرده است تا آنجا که دسیسه‌ها و توطئه‌های آل‌سعود دیگر در بیروت خریدار ندارند.
  
جنگ نامرئی آل‌سعود و آل‌نهیان
 البته درخصوص ترس سعودی‌ها از نزدیکی امارات به ایران و تنها ماندن در شرایط سخت منطقه نیز می‌توان دریافت که یک «جنگ نامریی و دیپلماتیک» بین عربستان و امارات وجود دارد، جنگ و تنشی سیاسی که نمی‌شود منکر آن شد. آن‌ها چه در منطقه غرب آسیا و چه در آفریقای شمالی با هم به رقابت می‌پردازند، اماراتی‌ها در ماجرای تحریم قطر و سعودی‌ها در ماجرای قطع روابط با ایران که ازسوی امارات انجام نشد از یکدیگر گله دارند اما درگیری‌های این دو کشور صرفا به‌‌خاطر ارتباط با ایران نیست، بعضی از مشکلات آن‌ها عشیره‌ای، سیاسی‌، امنیتی و تاریخی است که ناخودآگاه رقابت را شدیدتر می‌کند. آنچه وجه مشترک دو طرف بوده، عادی‌سازی روابط با رژیم‌صهیونیستی است. هرچند امارات سازش با اسرائیل را علنی ساخت اما روابط پنهان سعودی-صهیونیستی در بازی‌های سیاست خارجی ریاض نیز به‌روشنی دیده می‌شود.

  دانایی‌فر: رقابت اقتصادی و نفتی خلیج‌فارس درحال تبدیل‌شدن به رقابت سیاسی است
 «حسن دانایی‌فر»، سفیر سابق ایران در عراق در گفت‌وگو با خبرنگار روزنامه «صبح‌نو» با اشاره به ادعای نشریه آمریکایی درخصوص ابتکار مسکو در ایجاد توافق میان تهران و ریاض، عنوان کرد: آنگونه که خبرها نشان می‌دهند این خبر رسانه غربی بیشتر یک تحلیل است اما اگر هم این تحلیل امکان واقعیتش وجود داشته باشد، می‌توان اینگونه گفت که روس‌ها علاقه‌مند هستند که در بحث‌های منطقه‌ای، به‌خصوص حوزه بسیار مهم خلیج‌فارس که طی سال‌های نه‌چندان دور شاهد تحولات مهمی در آن خواهیم شد، نقش‌آفرینی کنند. حوزه‌ای که  از محل رقابت‌های اقتصادی و نفتی به‌سمت رقابت‌های سیاسی در حال تبدیل‌شدن است. 
 
خلیج‌فارس برای قدرت‌های نوظهور منطقه دارای اهمیت است
 این دیپلمات سابق کشورمان تصریح کرد: حوزه خلیج‌فارس بین قدرت‌های قدیم و قدرت‌های نوظهور مثل چین، روسیه و از همه مهم‌تر قدرت نوظهوری مانند ایران دارای اهمیت است. طبیعتا روس‌ها علاقه‌مند هستند که در مسائل منطقه‌ای نقش‌آفرینی کنند، نشانه‌های موجود در منطقه حاکی از آن است که آمریکا حضورشان را کاهش خواهند داد یا لااقل حضور موثری مثل گذشته نخواهند داشت؛ ازاین‌رو روسیه یا چین در تلاش‌اند که نقش موثری در آن داشته باشند. ازآنجایی‌که می‌دانیم چندسالی است، عربستان و روسیه روابط خود را توسعه دادند. درست مثل سال‌های پایانی محمدرضاشاه که به‌سمت شوروی سابق گرایش یافت، در رابطه سعودی و روس‌ها هم‌اکنون اینگونه روی داده و طرفین بر توسعه روابط تاکید دارند.  این کارشناس مسائل بین‌الملل تاکید کرد: این‌گونه تحلیل‌ها می‌تواند توجیه یا ادله‌ای برای آن خبری باشد که نشریه غربی درخصوص ابتکار مسکو در روابط تهران- ریاض منتشر کرده و احتمال صدق یا کذب آن نیز می‌رود. بهتر است بگویم، قرینه‌های عقلی آن وجود دارد و این موضوع را تقویت می‌کند که این حرف‌وحدیث‌ها شاید باشد اگر سعودی و روسیه اراده‌ای برای این کار داشته باشند.
 
 از مذاکرات ریاض-تهران تاکنون چیز جدی بیرون نیامده است
 دانایی‌فر در پاسخ به اینکه نتیجه نهایی مذاکرات تهران-ریاض در بغداد به کجا ختم شده است، یادآور شد: در این چند دور مذاکره‌ای که صورت گرفته تا الان خیلی چیز جدی از آن بیرون نیامده است. نباید فراموش کرد، در روابط بین‌الملل اراده مهم‌تر از مذاکره است. ممکن است مذاکره برای شکل‌گیری مذاکره باشد یا این مذاکرات برای جلوگیری از تنش یا گسترش نیافتن تنش باشد یا اینکه این تنش‌ها بیشتر نشود یا کاملا ازبین رود؛ لذا درخصوص چهار دور مذاکرات قبلی باید گفت که چیز جدی از آن بیرون نیامده است، کمااینکه طرفین نیز آن را اعلام کردند. وزیر خارجه سعودی اخیرا حرف‌هایی دوپهلو زد که مذاکرات خوبی داشتیم اما... بیان این واژه «اما» ازسوی سعودی‌ها، کار را می‌پیچاند. ما هم اعلام می‌کنیم که نیاز است. درخصوص این مذاکرات می‌توان گفت، این مذاکرات شاید تا 10دور هم طول بکشد. هنوز آن‌ها نتوانستند تصمیم بگیرند که با ایران مذاکره کنند یا خیر، جناح‌های داخل سعودی اختلاف‌نظرهایی برای این امر دارند. امیدوارم که سعودی‌ها اراده جدی بر احترام متقابل و رعایت شئون همسایگی برای ادامه مذاکرات داشته باشند.

 

ارسال نظر