|
شناسه خبر: 8874

دولت بایدن حاضر نیست مقابل جمهوری خواهان بایستد

مذاکرات وین در تعلیق

«عدم دستیابی به توافق با ایران درباره برنامه هسته‌ای بعید نیست»؛ گزاره‌ای که این روزها ازسوی مقامات آمریکایی به گوش می‌رسد. اخباری که حاکی از شکست در مذاکرات وین دارد. بااین‌حال همچنان اعضای تیم مذاکره‌کننده ایرانی از اظهارنظر پیرامون مذاکرات خودداری می‌کنند و خبرها و تفسیرهای یکطرفه مقامات غربی بر سرنوشت این مذاکرات سایه افکنده است.

روایت غربی از مذاکرات
 مذاکرات رفع تحریم‌ها در وین از چند ماه پیش دچار وقفه شد. دولت آمریکا از زمان آغاز این مذاکرات به‌جای پیشنهاد دادن ابتکارهای عملی برای پیشرفت گفت‌وگوها بارها تلاش کرده طرف‌های مختلف را به کند کردن روند مذاکرات و ایجاد مانع بر سر راه آن متهم کند. یکی از دلایل عدم انجام اقدامات لازم ازسوی طرف‌های آمریکایی در مذاکرات وین عدم اراده لازم در دولت بایدن برای دستیابی به توافق بود. همچنان‌که در طول مذاکرات برخی از اعضای تیم مذاکره‌کننده آمریکایی نیز به‌دلیل اختلافات از این تیم کناره‌گیری کردند؛ از سوی دیگر، مخالفت‌های نماینده‌های کنگره با سیاست‌های دولت بایدن نیز در این بلاتکلیفی کاخ‌سفید درخصوص برجام موثر بوده است.
حال گفته رییس سازمان انرژی اتمی کشورمان بحث فنی مربوط به مذاکرات برجام به پایان رسیده و این توافق منتظر تصمیم سیاسی است و به گفته ایران، الان نوبت آمریکاست که تصمیم سیاسی بگیرد. تیم مذاکره‌کننده ایرانی گفته بود به محض پذیرش خطوط قرمز و اعلام‌شده ایران ازسوی طرف‌های غربی، کمیسیون مشترک برجام منعقد و توافق نهایی اعلام خواهد شد اما اخباری که از سمت غرب به گوش می‌رسد بیانگر شکست در مذاکرات است؛ به این معنی که آمریکا حاضر به تامین خواسته‌های ایران نیست.
همچنان‌که، «ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا بامداد پنجشنبه مدعی شد که واشنگتن برای سناریوی شکست مذاکرات وین آماده است. پرایس طی نشست خبری در واشنگتن گفت: «در دوره گذشته، ایران مراحل به دست آوردن مواد شکافت‌پذیر و غنی‌شده را تسریع کرد و این برای ما غیرقابل قبول است.»
این در حالی است که دیپلمات‌های غربی گفته‌اند که مقامات اروپایی در حال آماده شدن برای اعمال یک فشار جدید به‌منظور نجات توافق هسته‌ای با ایران هستند و پیشنهادشان فرستادن مذاکره‌کننده ارشد اتحادیه اروپا به تهران در تلاش برای خروج از «بن‌بست کنونی» در مذاکرات است. این منابع خبر داده بودند «انریکه مورا»، هماهنگ‌کننده مذاکرات وین، به همتایان ایرانی خود گفته که آماده است به تهران بازگردد تا راهی برای عبور از بن‌بست باز شود اما تاکنون ایران به این پیشنهاد پاسخ نداده است.
امیرعبداللهیان، وزیرامورخارجه ایران اعتقاد دارد مذاکرات وین متوقف نشده، بلکه در روندی دیگر به‌منظور رفع تحریم‌های یک‌جانبه تحمیلی علیه ما و از طریق تبادل پیام‌های مکتوب با آمریکایی‌ها به‌واسطه نماینده اتحادیه اروپا ادامه دارد. او گفته است: هدف ما از این گفت‌و‌گوها دستیابی به یک توافق قوی و دائم است. ما از طرف آمریکایی خواستیم که واقع‌نگر باشد. رفع تحریم‌ها در تمامی حوزه‌ها و گرفتن ضمانت اقتصادی جزو مهم‌ترین نکاتی است که در دستورکار مذاکراتی ما قرار دارد.
 
طرح‌های ضدایرانی در سنا
آمریکا درحالی قصد دارد ایران را عامل شکست در مذاکرات معرفی کند که سناتورهای آمریکایی بامداد پنجشنبه دومین طرح ضدایرانی خود را با هدف جلوگیری از احیای توافق هسته‌ای و لغو تحریم‌های ظالمانه علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تصویب کردند. این طرح که با پیشنهاد «جیمز لنکفورد»، سناتور جمهوری‌خواه ضدایرانی ارائه شده بود، با ۶۲رأی مثبت و ۳۳رأی منفی تصویب شد تا دولت آمریکا را مجاب کند هرگونه توافق هسته‌ای با ایران باید شامل «تمام فعالیت‌های شرورانه و مخرب» جمهوری اسلامی شود. به نوشته رسانه‌های آمریکایی، طرح مذکور که اقدامی غیرالزام‌آور برای دولت آمریکاست، از کاخ سفید می‌خواهد تا زمانی که تهران یک‌سری از پیش‌شرط‌های دشوار ازجمله محدود کردن فعالیت موشکی بالستیک را نپذیرفته، به توافق هسته‌ای بازنگردد. این طرح همچنین به دولت بایدن هشدار می‌دهد که حذف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از لیست سازمان‌های تروریستی و لغو تحریم‌ها علیه آن را در هیچ توافق هسته‌ای جدیدی با ایران نگنجاند. مجلس سنای آمریکا ۱۰۰کرسی دارد که در این دوره ۵۰کرسی متعلق به جمهوری‌خواهان، ۴۸کرسی متعلق به دموکرات‌ها و دو کرسی متعلق به مستقل‌هاست. طبق نتیجه منتشرشده از رأی‌گیری درباره این طرح، ۱۳دموکرات از این طرح حمایت کردند. رأی مثبت سناتورهای آمریکایی به حفظ نام سپاه پاسداران در لیست سازمان‌های تروریستی آمریکا و جلوگیری از رفع تحریم‌های آن ذیل هرگونه توافق هسته‌ای، در حالی است که دولت «جو بایدن» مدعی است با حضور در مذاکرات وین قصد دارد به‌صورت متقابل با ایران به توافق هسته‌ای بازگردد اما ایران تاکید دارد رفع تمام تحریم‌ها شرط لازم برای بازگشت به برجام است. ساعتی پیش از این، طرح ضد ایرانی دیگری برای حفظ تحریم‌ها علیه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و با هدف محدود کردن تجارت نفتی پکن-تهران، تصویب شده بود.
 
سپاه باید از FTO خارج شود
به ادعای رسانه‌های غربی، این توافق در هفته‌های اخیر به‌دلیل درخواست‌های ایران مبنی بر لغو نامگذاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان یک سازمان «تروریستی»، با مشکل مواجه شده است. به ادعای وال‌استریت ژورنال، مقامات اروپایی تلاش کرده‌اند تا مذاکرات را زنده نگه دارند و در همین راستا، مورا در اواخر ماه مارس به تهران سفر کرد تا این مشکل را حل کند اما دست خالی بازگشت. طبق این گزارش، مقامات آمریکایی گفته‌اند که بایدن شرایط لغو این نامگذاری را سهل یا حذف نمی‌کند. یک منبع نزدیک به هیات مذاکره‌کننده آمریکایی در این رابطه به یورونیوز گفته است: «در زمان مذاکرات دولت پیشین ایران، توافق شده بوده که در ازای تعهد تهران برای ادامه مذاکرات جامع و درخصوص مسائل مختلف منطقه‌ای، واشنگتن هم سپاه پاسداران را از فهرست نهادهای تروریستی خارج کند. با‌این‌حال بعد از روی‌کارآمدن دولت جدید، این مساله به‌صورت کامل کنار گذاشته شد، چراکه تیم ایرانی از همان ابتدا تاکید کرد که هیچ مذاکره‌ای جز بر سر موضوع هسته‌ای و احیای برجام ندارند.»
دولت آمریکا فروردین‌ماه سال۱۳۹۸ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» (FTO) قرار داده بود. این اقدام نخستین باری بود که کاخ سفید نیروهای مسلح رسمی یک کشور خارجی را در فهرست «سازمان‌های تروریستی» قرار می‌داد. پیش از اقدام دولت ترامپ در این راستا کارشناسان در خود آمریکا هم درباره تبعات این اقدام هشدار داده‌ و تلاش کرده‌ بودند کاخ سفید را از آن برحذر دارند. روزنامه نیویورک‌تایمز، به‌عنوان اولین رسانه‌ای که اسفندماه‌۱۳۹۷ مقاصد دولت آمریکا در‌این‌باره را گزارش کرد نوشت: این طرح هنگام ارائه با مخالفت مقام‌های پنتاگون و «سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا» (سیا) روبه‌رو شده است.
حال بسیاری از کارشناسان عقیده دارند رفع تحریم‌های سپاه که دولت ترامپ به بهانه خارج شدن از توافق هسته‌ای آن را در لیست FTO قرار داد ضروری است، چراکه بدون رفع تحریم‌ها سپاه پاسداران، ایران از مزایای اقتصادی برجام متنفع نخواهد شد. از سوی دیگر، زمانی‌که نیروی رسمی نظامی یک کشور در تحریم و در فهرست سازمان‌های تروریستی باشد یک عامل بازدارنده برای ورود سرمایه خارجی به کشور است؛ بنابراین ازآنجاکه تنها هدف ایران از توافق هسته‌ای انتفاع اقتصادی و رفع تحریم‌هاست باقی ماندن سپاه در تحریم مانع بزرگی در دستیابی به این مهم خواهد بود.
بااین‌حال همچنان بحث‌ها بر سر ابعاد و چگونگی این مساله به قوت خود باقی است. مقام‌های آمریکایی هم در هفته‌های اخیر اظهارنظرهای ضد و نقیضی در این رابطه ارائه داده‌اند. جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید هفته گذشته و پس از انتشار نامه رهبران اسراییل در این رابطه تاکید کرده بود که ایالات‌متحده برای حصول توافق با ایران «آماده اتخاذ تصمیمات سخت» است. اما رابرت مالی روز یکشنبه ۲۷مارس، در نشست دوحه تاکید کرد که حتی در صورت حصول توافق با ایران، تحریم‌های سپاه پاسداران بر سر جای خود فعال باقی خواهد ماند. رابرت مالی در نشست دوحه نیز گفت که «وجود بحران در اوکراین دلیل نمی‌شود که ایالات‌متحده مواضع خود را در گفت‌وگو با ایران تغییر دهد.» چراکه پیش از این ازسوی رسانه‌های غربی تحلیل شده بود، ادامه بحران اوکراین و همچنین حملات حوثی‌ها به تاسیسات نفتی عربستان‌سعودی باعث شده بار دیگر قیمت نفت در بازارهای جهانی با جهش رو‌به‌رو شود و این ضربه‌ای قابل‌توجه به اقتصاد کشورهای اروپایی و حتی آمریکا وارد می‌کند. در چنین شرایطی، ایالات‌متحده و همچنین اروپا ترجیح می‌دهند توافق با ایران هرچه سریع‌تر حاصل شود تا با بازگشت ایران به بازارهای جهانی نفت، وضعیت قیمت طلای سیاه شکل کنترل‌شده‌تری به خود بگیرد.
 
سکوت تیم مذاکره‌کننده ایرانی؛ چرا؟
 اما نکته قابل‌تامل در روند مذاکرات برای احیای برجام و به‌ویژه علت توقف این مذاکرات، این است که هرگونه اخبار پیرامون توقف یا شکست مذاکرات ازسوی رسانه‌ها و مقامات غربی مطرح شده است و مذاکره‌کننده ارشد تیم ایرانی هیچ‌گونه توضیحی درباره شرایط امروز مذاکرات نداده است. به‌جز اظهارنظر کلی آقای امیرعبداللهیان که گفته است هنوز مذاکرات ادامه دارد، هیچ‌گونه اطلاع دیگری از شرایط حاکم بر مذاکره داده نشده است. خوب است که مقامات مسوول در مذاکرات نیز درباره علت توقف یا شکست مذاکرات توضیحاتی ارائه کنند تا اخبار یکسویه طرف‌های غربی درباره سرنوشت برجام غالب نشود.

 

ارسال نظر