|
شناسه خبر: 9918

راه های عبور از بن بست به نقطه قابل پذیرش برای طرفین رسیده است

مذاکرات در مراحل پایانی

هرچند افکار عمومی باتوجه‌به سابقه مذاکرات در چند ماه اخیر، با دیده تردید به اخبار مذاکرات می‌نگردد اما اقتصاد ایران همچنان در انتظار برجام است و به‌دنبال بهانه‌ای برای ریختن حباب‌های تورمی می‌گردد.

درباره میانجی
 بعد از سفر جو بایدن به منطقه، شاهد افزایش تنش بین ایران و آمریکا بودیم، به‌ویژه با طرح گزینه نظامی ازسوی رییس‌جمهور آمریکا در سرزمین‌های اشغالی و پاسخ متقابل ایران؛ همین موضوع موجب شد اروپا به تحرک برای احیای برجام بیفتد و پیشنهاد تازه‌ای روی میز گذاشت. حال در آخرین دور مذاکرات با پادرمیانی اتحادیه اروپا که عضوی از 1+5 نیست، چشم‌انداز مذاکرات مثبت‌تر از گذشته شده است. هرچند این میانجی نیز قطعا بی‌طرف نخواهد بود و اروپا در توافق 2015 ثابت کرده است بله‌قربان‌گویی بیش در برابر آمریکا نبوده و اراده‌ای مستقل از کاخ‌سفید ندارد؛ بنابراین متنی که بورل پیشنهاد کرده، قطعا با هماهنگی قبلی با آمریکا بوده است اما تلاش میانجی کارساز بود و متن بورل مورد استقبال ایران و دیگر طرف‌های مذاکره‌کننده قرار گرفت.
 
مراحل پایانی مذاکرات
هرچند تاکنون هم ایران و هم آمریکا از طولانی شدن روند مذاکرات استقبال کرده اند اما نمی‌توان تا ابد پای مذاکرات بی‌نتیجه رفت و باید نقطه پایانی بر آن گذاشت؛ برهمین اساس، ایران و آمریکا پاسخ‌های خود را به این متن داده‌اند؛ پاسخ‌هایی که هنوز رسانه‌ای نشده است اما محمد دهقان، معاون حقوقی رییس‌جمهوری گفته است: «آمریکا بخش مهمی از خواسته‌های جمهوری اسلامی را پذیرفته و اروپا نیز به دنبال اتمام آن است.» امیرعبداللهیان، وزیر امورخارجه کشورمان نیز در دیدار با حسین موینی، رییس‌جمهور زنگبار با بیان اینکه برای رفع تحریم‌های ایران، در دولت جدید تلاش‌های زیادی کردیم و درحال طی کردن مراحل پایانی کار هستیم، گفت: اگر آمریکایی‌ها واقع‌‍بینانه برخورد کنند، فکر می‌کنم حل‌شدنی است.
 
خواسته ایران
با دور آخر مذاکرات، راه‌های عبور از بن‌بست به نقطه قابل پذیرش برای طرفین رسیده است اما آنطور که استنباط می‌شود این متن ویژگی خاص و ملموسی نسبت‌به گذشته ندارد والا تاکنون رسانه‌ای شده بود. حالا بله مشروط ایران به متن پیشنهادی اروپا، با استقبال طرف غربی نیز مواجه شده و گفته‌اند پاسخ ایران چالش‌برانگیز نیست و معقول بوده است .
مقام‌های ایران پیشتر سه موضوع محوری را حل اختلاف با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ادعای سه مکان آلوده به اورانیوم، درخواست تضمین از آمریکا برای باقی ماندن در توافق و راستی‌آزمایی از رفع تحریم‌های ایالات‌متحده اعلام کرده بودند. نورنیوز می‌گوید: «در ایده‌های طرح‌شده ازسوی هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپایی همچنان به برخی دغدغه‌های ایران که ذیل سه محور اصلی در مذاکرات دنبال شده‌، پاسخ شفافی داده نشده و نظرات اعلام‌شده به اتحادیه اروپا ازسوی ایران نیز ناظر بر ضرورت تامین مطالبات قانونی کشورمان است.»
 
بله مشروط
 دلیل اصلی این بله مشروط هم این است که پیشنهاد اروپایی‌ها در بسیاری از قسمت‌های خود عبارت‌های گنگ یا کلمات دوپهلو دارد که می‌تواند بعدها مورد سوءاستفاده قرار گرفته و باتوجه‌به اینکه ایرانی‌ها چنین تجربه‌ای را با غربی‌ها دارند و در سال 2015 توافقی را امضا کردند که همه عجله داشتند آن توافق امضا شود، همین عبارت‌های گنگ و کلمات دوپهلو منجر به آن شد که بعدها آمریکا از آن‌ها سوءاستفاده کند و توافق را اجرا نکند.
از سوی دیگر، یکی از اصلی‌ترین شروط ایران بحث بسته شدن پرونده پادمانی است، پیش از این مساله «پی‌ام‌دی» در توافق 2015 بسته شده بود اما دوباره طرف غربی با زیاده‌خواهی این پرونده را باز کرده ‌است. ایران می‌گوید تا ابد نمی‌تواند پاسخگوی سوالات بی‌پایان آژانس باشد و خواهان بسته شدن پرونده آژانس درباره سه سایت هسته‌ای خود است. تهران در قالب توافق احیای برجام، خواسته است که آژانس ادعای کشف ذرات اورانیوم غنی‌شده در سه سایت اعلام‌نشده که ادعا می‌شود به‌طور بالقوه توافق پادمانی طولانی‌مدت ایران با آژانس را نقض می‌کنند، کنار بگذارد. آژانس نیز در جواب ایران گفته است، باید تهران اعلام کند که اورانیوم‌های غنی‌شده را کجا برده است. حال گفته شده، قرار است از حدفاصل توافق تا اجرا که به گفته علی باقری 60روز است، ایران در یک برنامه حساب‌شده که منجر به نتیجه بشود، این مساله را با آژانس حل‌وفصل کند.
 
بهترین تضمین
 اما یکی از مواردی که تیم هسته‌ای ایران بر آن تاکید دارد، پایداری برجام و بحث تضامین است؛ موضوعی که دولت بایدن نیز از ارائه آن طفره می‌رود و می‌گوید نمی‌تواند به جای دولت بعدی آمریکا به ایران وعده بدهد. همین دستاویزی برای مخالفان توافق شده است تا آن را زیر سوال ببرند اما چه کسی است که نداند نمی‌توان بر عهد دولت بدعهدی همچون آمریکا حساب کرد، همچنان‌که امضای «جان کری» هم نتوانست از فروپاشی برجام جلوگیری کند. بهترین تضمین، داشته‌های طرفین و تضامین سلبی است؛ یعنی همان داشته‌ای که آمریکا حاضر است پای میز مذاکره بیاید و به‌ازای اخذ آن به ایران امتیاز بدهد. اگر ایران به «مرز آستانگی» برسد که تمام شواهد بیانگر آن است که کشورمان توانسته به توانایی فنی دستیابی به سلاح هسته‌ای دست یابد؛ همین موضوع عاملی است که طرف مقابل برای خروج از توافق ملاحظات بیشتری داشته باشد. در بسیاری از موارد نیز آنچه هدف مذاکرات و نتیجه آن است تنها به‌صورت شفاهی مطرح می‌شود و طرف غربی حاضر نیست آن را به‌صورت مکتوب وارد متن کند؛ به‌طور مثال در توافق 2015 هرچند آمریکا اذعان داشت که ایران باید از توافق هسته‌ای انتفاع اقتصادی داشته باشد اما آن را در متن قید نکرده‌اند تا تعهدی برای‌شان نداشته باشد؛ بنابراین ایران می‌تواند از آمریکا بخواهد هرآنچه را در سیاست رسمی اعلام می‌کند در متن توافق به‌صورت مکتوب بیاورد.
 
طناب‌کشی در روزهای پایانی
 حال ایران مشغول بررسی پاسخ آمریکاست و هریک از طرفین سعی دارند خود را پیروز این توافق جلوه دهند و همین عامل بیانگر آن است که متن نقطه مطلوب دو طرف است. اما آنچه بیش از پیش در این مذاکرات اهمیت دارد استفاده از تجربه مذاکرات گذشته در جریان این مذاکرات است که درنهایت منجر به انتفاع ملت ایران شود. هرچه به زمان توافق نزدیک‌تر شویم، فرصت طلایی برای ایران جهت گرفتن امتیاز بیشتر فراهم‌تر می‌شود. تجربه توافق‌های گذشته ثابت کرده است که طرف مقابل برای کوچک‌ترین تعهدی که کمترین هزینه سیاسی را داشته هم خست دارد اما درعین‌حال مطالبات حداکثری دارد. به‌هرحال طرف مقابل از موضوعاتی نگران است و ما باید این نگرانی را در قالب امتیاز به آن‌ها بفروشیم.
 

 

ارسال نظر