|
شناسه خبر: 9785

چگونه حماسه کربلا همه اقوام و سلیقه‌ها را زیر یک بیرق جمع می‌کند؟

همه عالم در عزای حسین(ع)

عزاداری امام‌حسین‌(ع)، گرچه به‌گونه‌ای است که شرکت‌کنندگان در آن، غمبار و گریان می‌شوند، اما باوجوداین، آن مراسم آثار روانی بسیار مطلوبی روی ایشان برجای می‌گذارد.

«باز این چه شورش است که در خلق عالم است/ باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است / باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین / بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است ...» این وصف آشنای محتشم کاشانی در توصیف کربلا و عزای حسین(ع) و اهل‌بیتش همه آن شرحی از واقعه است که داغش بر جان و جگر قرن‌هاست آتش به‌پا کرده است و بی‌اراده اشک‌هایی که جاری می‌شوند و حنجره‌هایی که یک به یک می‌گویند: حسین(ع). شرق تا غرب و تمام عالم فریاد می‌کند حسین(ع) را. و این فریاد حق است، فریادی که نشان‌دهنده عمق واقعه و ایمان به حقانیت آزادگی و ولایتمداری است. تفسیر شفافی از اعتقاد به اسلام ناب محمدی ترسیم می‌شود که در راهش تا پای جان رفتند و جام شهادت نوشیدند و کربلا و حماسه‌های بزرگ رقم خورد. نقطه پرگار در این وادی، عشق است و حسین(ع) همان بی‌همتایی است که عشق خدایی و نیکی انسان را به‌درستی به جهانیان اثبات کرد و اینگونه رسالت پدربزرگش حضرت محمد(ص) را با شهادت، تاکنون جاودانه می‌کند.

دیروز عاشورا بود. روزی که بهترین‌های عالم مظلومانه به شهادت رسیدند ولی حماسه‌ای را رقم زدند که تا به امروز همه درباره‌اش صحبت می‌کنند. صحبت می‌کنند و بعد از 1400سال باور دارند راهی که سیدالشهدا(ع) رفت. سال 2022میلادی جوانان، نوجوانان و کودکان همه ردیف بزرگ‌ترهای‌شان با گوشی‌های هوشمند و فکر بازتر از نسل‌های قبل چنان «حسین حسین(ع)» می‌گویند و سینه و زنجیر می‌زنند و عاشقانه به هیات و مسجد می‌روند که همه محاسبات بدخواهان را برهم می‌زنند. این مفهوم درستی که نجات اهل عالم با حسین است. در فراق تو اشک می‌بارم/ تو حسینی و تکیه‌گاه منی/ فصل بارانی نگاه منی /دل من تا که مبتلای تو شد/ به تو وابسته شد گدای تو شد.
 
کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا
 «محمد بازوبند»، پیرغلام اهل‌بیت(ع) درباره فلسفه روز عاشورا به «صبح‌نو» می‌گوید: «عزاداران امام‌حسین(ع) با حضور در مراسم عزاداری آن حضرت، درواقع، خویشتن را مصیبت‌زده و داغدار حادثه خونین عاشورا می‌یابند، گریه و شیون سر می‌دهند و بی‌تاب می‌شوند. بر این اساس، در این قسمت از نوشتار، ابتدا باید بر این سخن اذعان کرد که عزاداری امام‌حسین‌(ع)، گرچه به‌گونه‌ای است که شرکت‌کنندگان در آن، غمبار و گریان می‌شوند، اما باوجوداین، آن مراسم آثار روانی بسیار مطلوبی روی ایشان برجای می‌گذارد. بی‌گمان، شرکت‌کنندگان در عزاداری امام‌حسین(ع) آرامشی ویژه و لذتی خاص را احساس می‌کنند و اگر غمی بر چهره آنان می‌نشیند، غمی متفاوت با غم و غصه‌های زندگی روزمره است؛ غم معنویت، غم آخرت و غم مظلومیت است. غمی است که منشأ حرکت است و کنش اجتماعی افراد را افزایش می‌دهد، نه کاهش و عامل نابهنجار در زندگی افراد نمی‌شود، بلکه در مواردی نقش درمانی ایفا می‌کند و به زندگی نشاط می‌بخشد؛ از این رو، کسانی که حضور در مجالس عزاداری امام‌حسین(ع) را تجربه کرده‌اند، هرگز از تکرار و استمرار آن دلزده نمی‌شوند؛ درحالی‌که بی‌گمان، در هیچ مجلس یادبود و بزرگداشت دیگری، وضع بدین‌گونه نیست.
حال، باید دید که چرا عزاداران حسینی، به‌شکل خودخواسته، به مجالس سوگواری امام‌حسین(ع) پا می‌گذارند، جامه سیاه بر تن می‌کنند، بر سر و سینه می‌زنند، اشک می‌ریزند و...؟ بی‌گمان، پاسخ به این پرسش، خود می‌تواند بیانگر «چرایی عزاداری برای امام‌حسین(ع)» باشد.
اساس پاسخ را باید در مهر و محبّتِ به امام‌حسین(ع) جست‌وجو کرد که تا «ژرفای احساسات و عواطف» عزاداران راه یافته و ایشان را چنان شیفته و شیدا کرده است که ناآشنایان طعنه‌گو، از حالت آنان به «جنون» تعبیر می‌کنند. آری، عزاداران امام‌حسین(ع) براساس «پیوند عمیق عاطفی»، هرساله مراسم عزای حسینی را باشکوه‌تر از قبل برگزار می‌کنند و این همه، تجلی این فرموده رسول‌خدا(ص) است: «إن لقتل الحسین حرارة فی قلوب المؤمنین لاتبرد ابداً» از شهادت امام‌حسین(ع) در دل‌های مومنان حرارتی است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.
بر این اساس، مهر، عشق و عاطفه، مهم‌ترین پشتوانه برای برپایی مراسم عزاداری امام‌حسین(ع) بوده است. باوجوداین، کارکرد آن مراسم، هرگز به جنبه عاطفی محدود نبوده است. در طول تاریخ، برگزاری عزاداری برای امام‌حسین(ع) فرصتی مناسب به دست ‌داده است تا مرثیه‌سرایان و خطیبان، همگان را با شخصیت و نهضت امام‌حسین(ع)، و نیز با معارف اسلامی آشنا کنند. بر این اساس، عزاداری امام‌حسین‌(ع) آثار، فواید و کارکردهای بسیار مهمی در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی داشته است. بی‌گمان، شناخت این کارکردها و آثار سبب می‌شود تا ما نسبت‌به «چرایی عزاداری برای امام‌حسین(ع)» آگاهی ژرف‌تری پیدا کنیم؛ از این رو، در اینجا، مهم‌ترین کارکردها و آثار عزاداری امام‌حسین‌(ع)، به اجمال شناسایی می‌شود:
 
ایجاد معنویت در جامعه
 چنان‌که پیش‌تر نیز گذشت، شرکت در عزاداری امام‌حسین(ع)، آرامش و لذت خاصی به عزاداران می‌بخشد. درواقع، این آرامش ناشی از فضای ویژه‌ای است که در مجالس عزای حسینی به وجود می‌آید. در این مجالس، سخن از دیانت، حقیقت و مظلومیت، با اشک و سوز همراه می‌شود و جان‌های خسته از زندگی‌های روزمره را دگرگون می‌کند. درنتیجه، عزاداران احساس پاکی، سبکباری، لطافت و معنویت می‌کنند که این حالات خود می‌تواند بیانگر نوعی از تزکیه و پالایش روحی باشد که با شرکت در مجالس عزای حسینی به دست می‌آید؛ البته سزاوار است عزاداران در خارج از مجالس عزا نیز مراقب اعمال خود باشند تا رشد معنوی آنان افول نیابد.
در اینجا، همچنان باید تاکید کرد که موارد یادشده در بالا، تنها برخی از مهم‌ترین کارکردها و آثار عزاداری امام‌حسین(ع) است. اهمیت موارد یادشده بر همگان روشن است و بی‌شک، می‌توان ریشه تردیدها و انکارهایی را که نسبت‌به برپایی عزاداری برای امام‌حسین(ع) انجام می‌شود، در خصومت با همین آثار و کارکردها یافت. دراین‌باره، امام‌خمینی(قدس سره) هشدار داده و می‌فرماید: «... کربلا و نام مبارک سیدالشهدا(ع) را زنده نگه دارید که با زنده بودن او اسلام زنده نگه داشته می‌شود.»

 

ارسال نظر