|
شناسه خبر: 9505

سرمقاله

اضطرار نفتی آمریکا

محبوبه نیاورانی

مذاکرات رفع تحریم‌ها در وین که از چند ماه پیش دچار وقفه شده بود با سفر اخیر «جوزپ بورل»،  مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به ایران، از بن‌بست خارج شد و اعلام شد که مذاکرات غیرمستقیم در روزهای آینده در یکی از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس برای عبور از بن‌بست کنونی از سر گرفته خواهد شد. حال مذاکرات میان ایران و آمریکا به‌صورت «چاپاری» در جریان است و انریکه مورا، نماینده اتحادیه اروپا نقش «نامه‌رسان» را برعهده دارد.
اما جدای از بی‌تصمیمی و فرصت‌سوزی در توافق، آن هم در بحران انرژی که می‌توانست درآمد ارزی کشور را افزایش دهد و مانع حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی شود که تورم بی‌سابقه‌ای را بر اقتصاد بیمار کشور تحمیل کرد اما آنچه امروز این مذاکرات را احیا کرده، اضطرار غرب برای دستیابی به «بازار انرژی مطمئن» است. امروز جو بایدن، رییس‌جمهور آمریکا در سایه سیاست‌های ضدروسی و جنگ اوکراین برای کنترل و مهار بحران انرژی و تامین سوخت متحدانش دست نیاز خود را به‌سوی سه کشور ایران، ونزوئلا و عربستان دراز کرده است؛ سه کشوری که آمریکا رابطه خصمانه‌ای با آنان دارد.
ونزوئلا- هنوز کودتاهای رنگی پی‌درپی آمریکا برای سرنگونی دولت «نیکلاس مادورو» از خاطره‌ها فراموش نشده است. آنجا که آمریکا تمام حیثیت خود را در گرو زورآزمایی «مادورو» و «گوایدو» گذاشت تا دولت مادورو را به زمین بزند؛ از ضرب‌الاجل دیپلماتیک برای مادورو گرفته تا تصویب کمک صدمیلیون دلاری به گوایدو . آمریکا ۳۰کشور به همراه سازمان‌ها و نهادهای بخش خصوصی را در واشنگتن گرد هم آورد تا با حمایت از «خوان گوایدو» به‌عنوان رییس‌جمهوری موقت ونزوئلا، زمینه کناره‌گیری «نیکلاس مادورو» از قدرت را فراهم کند. حال همین آمریکا که از هیچ تلاشی برای ضربه به دولت مادورو فروگذار نکرد، برای جایگزینی نفت روسیه دست نیاز خود را به‌سمت ونزوئلا که بزرگ‌ترین ذخایر نفتی در جهان را دارد، دراز کرده تا بتواند بخشی از نفت اروپا را تامین سازد.
عربستان- هرچند «دونالد ترامپ» به‌عنوان «گاو شیرده» به عربستان نگاه می‌کرد اما دولت جو بایدن رویکرد خصمانه‌ای را در قبال این کشور در پیش گرفت تا جایی‌که عربستان را «دولت منفور» نامید و بن‌سلمان را «عنصر نامطلوب» خواند. فروش تسلیحات به عربستان را متوقف و اجازه انتشار ارزیابی جامعه اطلاعاتی ایالات‌متحده را مبنی بر اینکه محمد‌بن‌سلمان، ولیعهد عربستان‌سعودی  مسوول قتل جمال خاشقچی، ستون‌نویس واشنگتن‌پست در سال‌2018 و سفیدپوستان بوده است، صادر کرد. سپس براساس چیزی به نام «ممنوعیت خاشقچی»، از ورود سعودی‌ها و دیگرانی که روزنامه‌نگاران و فعالان را تهدید، ارعاب یا آزار می‌دادند، به ایالات‌متحده جلوگیری کرد. ولیعهد سعودی اما در واکنش به اقدامات دولت جدید کاخ سفید گفته بود: «هیچ‌کس در اینجا از این تصمیم تعجب نمی‌کند اما روزی می‌رسد که بایدن به عربستان‌سعودی نیاز دارد و آن زمان باید با اعلیحضرت تماس بگیرد.» همان روز هم آمد. دولت بایدن بارها از عربستان درخواست کرد میزان تولید نفت خود را افزایش دهد اما عربستان ممانعت کرد و حال قرار است بایدن برای به‌دست‌آوردن دل شاهان سعودی راهی ریاض شود.
ایران- علی‌رغم آنکه بایدن با وعده بازگشت به برجام روی کار آمد و بارها به شکست سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ علیه ایران اعتراف کرد اما نه‌تنها اقدام ملموسی برای احیای برجام و لغو تحریم‌های یکجانبه علیه کشورمان صورت نداد، بلکه همواره توپ را به زمین ایران می‌انداخت و مدعی بود که ایران باید برای احیای توافق هسته‌ای تلاش کند. دولت آمریکا از زمان آغاز مذاکرات به‌جای پیشنهاد دادن ابتکارهای عملی برای پیشرفت گفت‌وگوها بارها تلاش کرد طرف‌های مختلف را به کند کردن روند مذاکرات و ایجاد مانع بر سر راه آن متهم کند اما حالا یکباره پیک به ایران می‌فرستد وآمادگی خود را برای بازگشت به برجام اعلام می کند.  این تغییر رویکرد آمریکا هم به همان نیاز نفتی بازمی‌گردد که حتی شرکت‌های آمریکایی نیز از بایدن خواسته‌اند تحریم‌های نفتی ایران را بردارد؛ البته ایران هم طی این مذاکرات ثابت کرد با تحریم و تهدید و زبان زور تسلیم نمی‌شود و این روش‌ها بی‌فایده است و تنها درصورتی‌که واشنگتن منافع ملی ایران را به رسمیت بشناسد حاضر به مذاکره و توافق برد- برد است.
البته هر کشوری باید خود زمینه‌های لازم را برای تحقق منافع ملی خود تامین کند و همان‌گونه که زمین سخت سیاست موجب تغییر سیاست خصمانه آمریکا نسبت‌به ایران و ونزوئلا شده است، ایران نیز باید بر مبنای قاعده «سیالی سیاست»، تصمیم درست را برای بهره‌مندی در فرصت‌های تاریخی مهیا سازد. همچنان‌که دیدیم زمانی‌که روسیه بعد از تحریم وارد بازار غیررسمی شد و توانست صادرات ما را در این بازار تحت‌تاثیر قرار دهد امروز بهترین فرصت است که وارد بازار رسمی شود تا بتواند نهایت انتفاع اقتصادی را از شرایط جهانی ببرد. امروز ایران علاوه‌بر نیازهای ارزی، رونق اقتصادی، ورود سرمایه، مبادلات بانکی و ... نیازمند ورود «تکنولوژی» است. طی سال‌های تحریم‌های ظالمانه، تکنولوژی ما هم دچار قطع ارتباط با دنیا شده و این عقب‌ماندگی تکنولوژیک هم در بخش تولید و صنعت و هم در حوزه‌های امنیتی، نظارتی و خدماتی آسیب‌زننده است. 
حال که شکست سیاست فشار حداکثری علیه ایران موجب در پیش گرفته شدن رویکرد های عملگرایانه از سوی کاخ سفید شده، شایسته است ایران نیز زمین بازی را به سود منافع حداکثری خود بازطراحی کند تا بر مبنای سه اصل راهبردی عزت، حکمت و مصلحت سیاست خارجی خود را پیش ببرد و به نظر می رسد چیزی غیر از این، عدول از راهبرد مزبور باشد.

ارسال نظر