۲۵۸۸

شروط دولت بایدن برای بازگشت به برجام، «افتخار مذاکره» را بی‌فایده کرد

سراب بایدن

«کدخدا»، واژه‌ای ریشه‌دار در فرهنگ و زبان ایرانی است. فرهنگی که کدخدا در آن حلال مشکلات بود. اما همین مفهوم با وارونگی معنا قرار بود حلال مشکلات کشور باشد. مذاکره با کدخدا به زعم عده‌ای راه برون‌رفت از مشکلات بود که محقق هم شد، اما نه تنها مشکلات بیشتر، بلکه کدخدا جری‌تر و فشارها، سنگین‌تر شد.

مذاکره با کدخدا دستان ایران را از هر زمانی خالی‌تر کرد و فشار را به حداکثر رساند، بدون اینکه چیزی در سبد ایران قرار بگیرد؛ اما مقاومت ملتی صبور راه را بر کدخدا بست و بازگشت شاید انتهای مسیری بود که اتخاذ کرده بودند. در شرایطی که رییس‌جمهوری کشورمان در مراسم 22بهمن با کارنامه‌ای ضعیف از مذاکرات، به آن افتخار می‌کند، «جن‌ساکی» سخنگوی کاخ سفید در کنفرانس خبری بار دیگر موضع واشنگتن درباره برجام را تکرار کرد. وی در سخنان خود گفت: «اگر ایران به پایبندی کامل به توافق هسته‌ای بازگردد، واشنگتن نیز اقدام مشابه را انجام خواهد داد.»

شروط «کدخدا»
در حالی که بایدن و مقامات دولت جدید آمریکا دوباره پای شرط و شروط را به رابطه با ایران در سازوکار برجام، کشانده‌اند و عده‌ای با پایان سراب آمریکای متفاوت از ترامپ روبه‌رو شده‌اند، «ند پرایس» سخنگوی دستگاه دیپلماسی آمریکا می‌گوید: «ما معتقدیم کارزار فشار حداکثری شکست خورده است چراکه ایران برنامه هسته‌ای‌اش را سرعت بخشیده و به فعالیت‌های منطقه‌ای‌اش ادامه داده است. رییس‌جمهوری و وزیر امورخارجه مصمم هستند که دیپلماسی را به‌عنوان ابزاری موثرتر برای دستیابی به اهداف‌مان به کار گیرند.»
اذعان به شکست حالا شاید درس عبرتی باشد برای عده‌ای در داخل و سردمداران جدید کاخ سفید و متحدان غربی، عبری و عربی‌شان، که ملت ایران را تسلیم شده می‌خواستند. تسلیم پروژه‌ای زمان‌مند بود که قرار بود در یک بازه تاریخی محقق شود و مذاکرات هم خود مؤلفه‌ای بود برای تحقق این رویا؛ رویایی که محقق نشد و فشار حداکثری با مقاومت حداکثری به سمت خنثایی گرایش پیدا کرد.
اعترافات عراقچی
سید‌عباس عراقچی که خود از اعضای تاثیرگذار و آگاه مذاکرات برجامی بود در مصاحبه‌ای با سایت رهبر انقلاب می‌گوید: «آمریکا بدون رفع تحریم‌ها بخواهد به برجام برگردد، اصلا  برای ما موضوعیتی ندارد. برجامی که رفع تحریم‌ها در آن نباشد، اصلا برای ما هیچ ارزشی ندارد که آمریکا برگردد یا برنگردد. به‌طور طبیعی اگر آمریکا می‌خواهد دوباره عضوی از برجام باشد، این عضویت باید با همه تعهداتش باشد؛ یعنی وقتی عضویتش معنا پیدا می‌کند که به تعهدات خودش به‌عنوان یک عضو عمل کند. اگر قرار باشد برگردد و به تعهداتش عمل نکند، از نظر ما اساسا  برنگشته است و عضویتش محقق نشده است.»
با تمام وعده‌های بایدن در کارزار انتخاباتی علیه ترامپ اما شواهد موید بازگشت بی‌چون و چرای وی به برجام و لغو تحریم‌ها علیه ایران نیست. اکثر تحلیل‌ها در این دوران و تا قبل از به قدرت رسیدن بایدن خوش‌بینانه و معطوف به خیال‌پردازی بود؛ برجام حالا بی‌نتیجه‌تر از همیشه روی زمین مانده است و تلف کردن زمان، تنها دستاورد ایران از آن به حساب می‌آید. راستی‌آزمایی‌های غربی‌ها از ایران، بی‌نتیجه ماند و حالا شاید نوبت ایران باشد که دست به راستی‌آزمایی بزند.
در همین رابطه عراقچی می‌گوید: برای راستی‌آزمایی باید تأثیر رفع تحریم‌ها در عمل مشاهده شود. طبق برجام آن‌ها موظف‌اند تحریم‌های خودشان را رفع کنند، حالا بعضی از تحریم‌ها لغو و بعضی به‌دلیل ویژگی‌های فنی‌ای که دارد متوقف شده و روی کاغذ انجام می‌شود؛ یعنی دستوری است که رییس‌جمهوری امضا می‌کند.

دست پیش تروییکای اروپایی
ایران در شرایطی که فشارها دیگر تاثیرش را از دست داده است، واهمه‌ای از تهدید و تحریم ندارد و با قدرت می‌تواند، مواضع خود را اعلام و مطالبه کند. زیاده‌خواهی‌ها هم اگرچه ادامه دارد اما خللی در اراده ایران نمی‌تواند ایجاد کند.
در تازه‌ترین مورد، تروییکای اروپایی در بیانیه خود، اتهاماتی را متوجه جمهوری اسلامی ایران کرده و عملا  به کشورمان بابت «مقابله به مثل» با بدعهدی خود هشدار داده‌اند . در بخشی از این بیانیه آمده است : «ایران با نقض برجام دیپلماسی را به مخاطره می‌اندازد. ما قویا  از ایران می‌خواهیم تا فعالیت‌های جدید هسته‌ای خود  را بدون تعلل متوقف کند و دیگر در چارچوب برنامه هسته‌ای خود گامی در راستای نقض تعهداتش برندارد.»
بازگشت به برجام حالا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و مواضع ضد و نقیض غربی‌ها بیش از هر زمانی راه را برای ایران روشن کرده و ادامه مسیر و تکیه بر داشته‌ها، ضرورتی انکار‌ناپذیر جلوه می‌کند.
در همین زمینه با دکتر رحمان قهرمان‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل گفت‌وگویی داشتیم. رحمان قهرمان‌پور در گفت‌وگو با «صبح‌نو»، اظهار داشت: واقعیت این است که با اتفاقاتی که در هفته اخیر افتاده بازگشت بایدن به برجام در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

11 سپتامبر سیاسی و برجام
 وی افزود: آن روندی که قبل از اتفاقات ۶‌ژانویه و حمله طرفداران ترامپ به ساختمان کنگره در جریان بود حاکی از این بود که بایدن به برجام باز‌خواهد گشت، اما اتفاق ۶‌ژانویه که از نظر برخی تحلیل‌گران در واقع 11‌سپتامبر سیاسی آمریکا بود باعث شد که دستور کارها و اولویت‌های دولت بایدن و کاخ سفید عوض شود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه شاهد بودیم که به تدریج بایدن از موضعی که در زمان رقابت‌های انتخاباتی گرفته بود عدول کرد، گفت: وی اعلام کرد که بازگشت به برجام منوط به این است که ایران به برجام برگردد و بعد از آن مقامات آمریکایی گفتند که آمریکا باید بازگشت ایران به تعهدات خود را راستی‌آزمایی کند.
قهرمان‌پور افزود: این‌ها نشان داد که بایدن به این جمع‌بندی رسیده است که فعلا موضوع بازگشت برجام را از اولویت‌های خود خارج کند. اخباری هم که امروز به گوش می‌رسد حکایت از این دارد که آقای بایدن دارد یک تیم تشکیل می‌دهد برای مذاکره با ایران، که در آن تیم افرادی از حزب جمهوری‌خواه هم حضور دارند.

بازگشت آمریکا به برجام، در هاله‌ای از ابهام
 این کارشناس مسائل بین‌الملل تاکید کرد: بایدن تلاش می‌کند با موضوع برجام اجماع نظری بین حزب جمهوری‌خواه و حزب دموکرات ایجاد کند که این اجماع‌نظر زمانبر است. در سطح منطقه‌ای نیز مخالفان برجام فعال‌تر شده‌اند. همه این مسائل باعث شده است که بازگشت آمریکا به برجام در هاله‌ای از ابهام باشد و باید ببینیم در هفته‌های آینده تحول جدی در این خصوص رخ خواهد داد یا خیر.
 قهرمان‌پور در ادامه با اشاره به مواضع اروپایی‌ها، تاکید کرد: اروپا هم در یک وضعیت خاصی قرار دارد، از یک طرف تجربه دولت ترامپ نشان داد که اروپا خیلی در محاسبات آمریکا جایگاهی که در گذشته داشته است ندارد و در کلیت موضع اروپا در خصوص برجام ضعیف‌تر از سال‌های گذشته شده است.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه اروپا تلاش می‌کند موقعیت خود را تقویت کند، گفت: مشکلات داخلی اروپا به اضافه اولویت‌های موجود در کاخ سفید اجازه  نمی‌دهد که مثل سال‌های گذشته ائتلاف آمریکا و اروپا تا آن اندازه‌ای که مؤثر بود، مؤثر باشد.

مرجعیت بیانیه‌های تروییکای اروپایی
وی افزود: درست است که بایدن از ایجاد ائتلاف صحبت می‌کند، اما واقعیت این است که شرایط ساختاری نظام بین‌الملل به‌گونه‌ای است که احیای این ائتلاف‌ها مثل ائتلاف آمریکا با اروپا کار آسان و ساده‌ای نیست و با موانعی مواجه است.
قهرمان‌پور تاکید کرد: فعلا  ائتلاف آمریکا و اروپا در موضوع برجام به این زودی‌ها محقق نخواهد شد. همیشه فرانسوی‌ها در خصوص بحث هسته‌ای ایران تندتر برخورد کردند و لندن سعی کرده است که مواضعش به واشنگتن نزدیک‌تر باشد. آلمان هم تلاش کرده است بالانس ایجاد کند بین محور لندن و واشنگتن و از طرف دیگر فرانسه.
وی افزود: فرانسه به رغم اینکه مواضع تندی در اظهارنظرها داشت اما در عمل تابع به اتحادیه اروپا بود. مواضع فرانسه موضع کل اروپا نیست. درست است که این سه کشور اروپایی به نیابت از کل اتحادیه اروپا عمل می‌کنند اما موضوع اصلی و رسمی آن‌ها در بیانیه تروئیکای اروپایی است که گاهی تند و گاهی کند می‌شود ،اما این بیانیه مرجع اصلی است.

دیدگاه‌ها
دیدگاه تازه‌ای تایید نشده است...