۳۳۹۶

آيا فايل صوتی ظريف را بايد نقطه پايان او در سياست رسمی دانست؟

غروب ظريف

«میدان»؛ مفهومی شده است برای فرافکنی و لغزگویی یک وزیر خارجه مستقر در قدرت! ظریف حالا دوباره میدان دار حاشیه‌سازی در آستانه انتخابات شده است.

«میدان»؛ مفهومی شده است برای فرافکنی و لغزگویی یک وزیر خارجه مستقر در قدرت! ظریف حالا دوباره میدان دار حاشیه‌سازی در آستانه انتخابات شده است. اگرچه حرف‌هایش درباره «موشک» و «قدرت نظامی» در گذشته پوشالی بودن مواضعش را نشان داده بود اما این‌بار ادعاهای متناقض درباره منطقه و سیاست خارجی، او را دوباره به میدان سنجش ادعا آورده است.مفهوم «میدان» اگرچه بخشی از ادبیات سیاسی ایران است اما در کلام دکتر ظریف علیه سردار سلیمانی مدحی شبیه به ذم را شاهدیم که میدان و میدان‌دار را توامان نشانه گرفته است. مصاحبه عریض و طویل وزیر خارجه با سعید لیلاز و انتشار آن در آستانه انتخابات، مسأله‌ای بود که اذهان را متوجه خود کرده و تحلیل‌هایی را در داخل و خارج به همراه داشت. مصاحبه‌ای که تحت عنوان مصاحبه تاریخ شفاهی در تاریخ ۶‌اسفند‌۱۳۹۹ انجام شده حالا در سطح گسترده در تمام رسانه‌ها منتشر شده است.

فرافکنی‌های ظریف
ظریف در بخش‌هایی از این مصاحبه گفت: ما اگر در میدان جنگ اقدامی کردیم که در جهت رفع تحریم‌ها بشود از آن استفاده کرد می‌توان گفت میدان را هزینه دیپلماسی کردیم، اما هیچ‌گاه این اتفاق رخ نداد. برای نظام «میدان» اولویت داشت.
وی خاطر نشان کرد:هیچ سیاستی نباید صفر تا صدش دست یک نفر باشد. سیاست میدان هم باید تابع استراتژی کشور باشد، اما اینطور نبوده است. سیاست میدان تعیین کرده است که سیاست کشور چه باشد. ساختار وزارت امور خارجه یک ساختار امنیتی است.
وزیر خارجه در ادامه خاطر نشان کرد: من هفته‌ای یک بار حاج قاسم را می‌دیدم، به او گفتم قاسم‌جان چرا این کار را می‌کنی؟ با ماهان بروید، گفت نه هما امن‌تر است. یعنی در این حد دیپلماسی فدای میدان شد. و هیچ‌گاه دیپلماسی متقابلا چیزی نگرفت. این وضعیت نمی‌ارزید. حالا به جای هما با ماهان می‌رفتیم چه می‌شد؟!
ظریف سپس افزود: وقتی که «میدان» بخواهد تصمیم بگیرد و اهداف میدانی بر استراتژی کشور حاکم شود با ما بازی می‌کنند. او می‌گوید چون میدان اصل است اگر دو درصد هما امن‌تر است باید از آن استفاده شود حالا مهم نیست این مساله ۲۰۰درصد به دیپلماسی ضربه بزند.

حمله میدانی به «میدان‌دار»
ظریف با بازی با مفهوم میدان قصد دارد عدم موفقیت در اجرای برجام را بر گردن دیگران بیندازد بدون اینکه به این نکته توجه داشته باشد که پیروزی در مذاکرات خود ماحصل نقش‌آفرینی میدان است. تفسیرهایی که از مراوداتش با سردار سلیمانی می‌کند نیز در غیاب ایشان جای تأمل بسیاری دارد. البته نباید از این نکته نیز عبور کرد که ظریف قبل از تصدی پست وزارت خارجه می‌دانست که در برخی از کشورهای حساس منطقه به تنهایی تصمیم‌گیری نخواهد کرد و این رویه‌ای است که در بسیاری از کشورهای دنیا وجود دارد.
از دیگرسو تفاوت بین دو مفهوم «دیپلماسی» و «سیاست خارجی»، نکته‌ای است که ظریف از آن غافل است و گمان می‌کند در عرصه سیاست خارجی باید تنها تصمیم‌گیر باشد. در صورتی که گروه‌های قدرت با اعمال نفوذ در سیاست خارجی کشورها تاثیرگذار هستند. با بهره‌برداری از میدان، ظریف انعقاد برجام را به نام خود کلید زد؛ برجامی که با بدعهدی آمریکا با شکست مواجه شد و اگر همین میدان نبود شاید اتفاقات بدتری نیز حادث می‌شد.
از دیگرسو انتقادهای بی‌اساس از سوی کسی مطرح می‌شود که خود نزدیک به هشت سال سکان دار این عرصه بوده است و هنوز بر صندلی وزارت خارجه نشسته است؛ ظریف به جای پاسخ به عملکرد خود با انتقاد و فرافکنی دنبال فرار از پاسخگویی است.

فرار ظریف از شرق
نگاه به غرب و فرار از شرق در این مصاحبه نیز ذهنیت ظریف را به تصویر می‌کشد؛ هر چند غرب در سال‌های گذشته منفعتی به ایران نرسانده است اما ضدیت ظریف با شرق تمامی ندارد. ظریف به‌عنوان وزیر خارجه به جای اینکه با حرف‌های سنجیده به‌دنبال توازن در سیاست خارجی و کسب منافع ملی باشد، با اظهارات شاذ، جوهره خود را بیش از پیش نمایان می‌کند.


 در بخشی از این مصاحبه آقای ظریف با اشاره به کارشکنی روس‌ها درباره برجام می‌گوید «هدف روس‌ها این بود که توافق هسته‌ای انجام نشود. به گفته آقای ظریف «آن‌ها وقتی دیدند ما داریم به توافق می‌رسیم شروع کردند به ایجاد مانع.»
وی می‌گوید: «روس‌ها فکر نمی‌کردند برجام به نتیجه برسد و در هفته‌های آخر که دیدند برجام دارد به نتیجه می‌رسد شروع کردند به طرح پیشنهادهایی جدید. در این مرحله روسیه و فرانسه پیشنهاد دادند که ایران هر ۶‌ماه یک بار موظف به تمدید مجوز از شورای امنیت برای ادامه توافق هسته‌ای باشد.»
انتقادهای ظریف از روسیه و نقشش در سوریه نیز جای تأمل دارد و وزیرخارجه بیش از پیش نگاه به غرب خود را نمایان می‌کند. بغض وی نسبت به این کشور گویا سبقه‌ای تاریخی دارد و از هر فرصتی برای تاختن به آن استفاده می‌کند؛ در صورتی که کسب منافع ملی باید در اولویت یک وزیر خارجه باشد.

خوشحالی پمپئو
در این میان موضع‌گیری مایک پمپئو، وزیر خارجه سابق آمریکا نیز جالب توجه بود. وی در توییتی با اشاره به فایل صوتی صحبت‌های ظریف نوشت: ترور [شهادت] سلیمانی توسط دولت ما تأثیر گسترده‌ای بر ایران و خاورمیانه داشته است. اگر حرف مرا قبول ندارید از ظریف بپرسید! جو بایدن هنوز فکر می‌کند کار ما اشتباه بوده است.
برداشت پمپئو از مواضع ظریف شاید سنگ محکی باشد بر آن چیزی که نباید اتفاق می افتاد باشد؛ این مواضع نشان می‌دهد سردار سلیمانی چه بار سنگینی را به تنهایی برای مبارزه با داعش و حفظ ایران، عراق و سوریه به دوش می‌کشیده است.
دفاع از امنیت ملی آن هم در شرایطی که شناخت دقیقی از دیپلماسی و سیاست خارجی در دستگاه سیاست خارجی کشور وجود ندارد کار بسیار دشواری است که آیندگان درباره آن قضاوت خواهند کرد. اما در این بین همزمانی انتشار این فایل صوتی با مذاکرات وین نیز جای تأمل دارد و شاید بهتر بود اجازه داده می‌شد قدرت‌نمایی در میدان با ابزار دیپلماسی نیز عجین شده و منافع حداکثری را برای مردم به ارمغان بیاورد.

دیدگاه‌ها
دیدگاه تازه‌ای تایید نشده است...