۳۵۰۴

سید مسعود شجاعی طباطبائی ،دبیر و داور جشنواره «فلسطین تنها نیست» با «صبح‌نو» به گفت‌وگو نشست

هنرمندان، یاور مظلومان

فلسطین و قدس سال‌هاست که دغدغه‌ای برای مردم سراسر دنیا و به‌ویژه ایران شده است. برای ما اما آخرین جمعه ماه رمضان بی‌شک یادآور رنجی است که بر مردم فلسطین می‌رود.

فلسطین و قدس سال‌هاست که دغدغه‌ای برای مردم سراسر دنیا و به‌ویژه ایران شده است. برای ما اما آخرین جمعه ماه رمضان بی‌شک یادآور رنجی است که بر مردم فلسطین می‌رود. هنرمندان دنیا و ایران نیز از همراهی با مردم فلسطین غافل نبوده و نیستند و آثارشان همواره نقبی می‌زد به دیگران که به یاد بیاورند از رنجی که بر مظلوم می‌رود. هنر و هنرمند در دنیا در هر زمینه‌ای تاثیرگذار هستند. هنرمند می‌تواند با یک اثر دنیا را به جایی بهتر تبدیل کرده یا آن را بر هم بریزد. در این بحبوحه بی‌عدالتی‌ها جشنواره‌ای در تهران برگزار شد به نام «فلسطین تنها نیست». این جشنواره در سه بخش کارتون، کاریکاتور و پوستر میزبان هنرمندانی از سراسر دنیا بود و همزمان با روز قدس برگزیدگان خود را شناخت. در این مجال گفت‌وگویی کرده‌ایم با «مسعود شجاعی طباطبایی»، مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری و دبیر و داور مسابقه بین‌المللی «فلسطین تنها نیست» و او از همراهی هنرمندان سراسر دنیا با مردم فلسطین به «صبح‌نو» چنین گفت.

شما دبیر و داور جشنواره «فلسطین تنها نیست» بوده‌اید. از اهداف و ویژگی‌های این جشنواره بیشتر بگویید و اینکه ایده برگزاری این جشنواره چطور شکل گرفت؟
 این اتفاق زمانی در ذهن ما شکل گرفت که با حرف‌های عجیبی از سوی رییس‌جمهور فرانسه، آقای مکرون روبه‌رو شدیم. ایشان در مراسمی اعلام کردند که در کنار کاریکاتوریست‌هایی که کاریکاتور پیامبر بزرگ اسلام؟ص؟ را کشیده‌اند، خواهد ایستاد. صحبت‌های ایشان در مراسمی انجام شد برای درگذشت معلمی که معلوم نبود به دست چه کسی به قتل رسیده است. دلیل دیگر برگزاری این جشنواره مطرح شدن موضوعی مرتبط با فلسطین بود. همه می‌دانیم که مسبب اصلی جنگ جهانی دوم، آلمان نازی بود و اگر قرار بود به قربانیان جنگ زمینی داده شود، چرا از خاک آلمان این زمین‌ها واگذار نشد و فلسطینی انتخاب شد که هزاران کیلومتر دورتر بود. چرا زمین‌های فلسطین با خشونت از آن‌ها گرفته شده و میلیون‌ها فلسطینی آواره شدند. درحال‌حاضر تنها چهار میلیون آواره فلسطینی در اردن زندگی می‌کنند.
 
الگوی اصلی شما در برگزاری این جشنواره چه بود؟
الگوی اصلی ما در این جشنواره صحبت‌های مقام‌معظم رهبری بود. همان‌طورکه در صحبت قبلی‌ام اشاره کردم مکرون و دولت فرانسه در کنار کاریکاتوریست‌هایی ایستاده است که جز نفرت‌پراکنی کار دیگری نمی‌کنند. نشریه شارلی ابدو همیشه تصویری خشن از فردی ارائه می‌دهد که لباس روحانی به تن داشته و عصبانی است. چه فلسفه‌ای در این کاریکاتور وجود دارد، به‌جز جریحه‌دار کردن دل و قلب میلیون‌ها مسلمان؟! به نظر آن‌ها، این مسائل زیر نظر آزادی بیان قرار می‌گیرد، درصورتی‌که آن‌ها خود به آزادی بیان اعتقاد ندارند. کافی است فردی به هولوکاست شک کند تا بی‌تردید مورد بیشترین محکومیت‌ها از جریمه نقدی گرفته تا حبس قرار گیرد. نکته مهم اینجاست که 10درصد مردم فرانسه مسلمان هستند. نشریه‌ای که آقا درباره‌اش صحبت کردند یعنی شارلی ابدو، یک نشریه زرد و جنجالی است. یکی از کاریکاتورهایی که ازسوی این نشریه بسیار بازنشر داده شد، نعوذبالله نمایش چند دستمال توالت است که اسامی کتب مقدس همه ادیان روی آن نوشته شده است. آن‌ها نه‌تنها به پیامبر ما که به پیامبران دیگر ادیان نیز توهین می‌کنند. چهارمیلیارد نفر در دنیا وجود دارند که از یکی از این ادیان پیروی می‌کنند و این کار چه نفعی به‌جز نفرت‌پراکنی میان بیش از نیمی از مردم دنیا دارد؟! بحث اصلی که آقا مطرح کردند سازش دول عربی با رژیم‌صهیونیستی بود. برخی کشورها مانند اردن، بحرین و مراکش این پیمان سازش را امضا کرده‌اند. پس با الگو قرار دادن سخنان رهبری سعی کردیم فراخوان را اطلاع‌رسانی کنیم.
 
مشارکت هنرمندان داخلی و خارجی در جشنواره به چه میزان بود؟
مشارکت در جشنواره بسیار خوب بود. هنرمندانی از 66کشور در جشنواره شرکت کردند و 11کشور عربی نیز در این جشنواره حضور داشتند. حتی هنرمندان کشورهایی مانند اردن و مراکش که دولت‌های‌شان پیمان سازش با رژیم‌صهیونیستی را امضا کرده بودند برای این جشنواره اثر ارسال کردند. بعد از امضای این قرارداد، اولین کاریکاتوری را که هنرمندی در امارات کار کرده بود باعث دستگیری او ازسوی دولت شد.


 اما این هنرمندان شجاعت به خرج داده و باز هم در جشنواره «فلسطین تنها نیست» حضور پیدا کردند.
 
آیا عنوان جشنواره در جذب مشارکت‌کنندگان تاثیرگذار بود؟
بی‌شک عنوان جشنواره یعنی «فلسطین تنها نیست» بسیار مهم و دلیلی برای مشارکت هنرمندان از تمام دنیا بود.
 
در این جشنواره علاوه‌بر داوران داخلی از داوران خارجی نیز دعوت به عمل آمده بود. این داوران را چگونه انتخاب کردید؟
داورها را از چهارگوشه دنیا انتخاب کردیم. دو داور از کشورهای لهستان که بسیار هنرمندان معتبر و فعالی دارد و ایتالیا انتخاب شدند که هر دوی آن‌ها خانم هستند. سعی کردیم با این انتخاب مشارکت زنان به‌ویژه زنان نخبه را در این جشنواره بیشتر کنیم. داوران بعدی نیز از مالزی و برزیل، دو کشور فعال در این عرصه، انتخاب شدند. داوران داخلی به‌شکل حضوری به بررسی کارها پرداختند و داوران خارجی به‌شکل مجازی در این مهم سهم داشتند.
 
آثاری که به‌عنوان برگزیده انتخاب شدند چه ویژگی‌هایی داشتند که مناسب عنوان برگزیده باشند؟
کارها را از جنبه‌های مختلف موردبحث و بررسی قرار دادیم اما در این میان برخی آثار و شرکت‌کننده‌ها بسیار خاص و منحصربه‌فرد بودند؛ به‌عنوان‌مثال، آقای «آنتونیو آن‌تونس» از پرتغال سال‌ها در نشریه نیویورک‌تایمز کار کرده است و ید طولایی در کشیدن کاریکاتورهای سیاسی دارد اما به‌دلیل یکی از کاریکاتورهای ایشان، صفحه کاریکاتور روزنامه نیویورک‌تایمز به لابی صهیونیست‌ها و ترامپ برای همیشه بسته شد. روزنامه‌ای که 170سال قدمت دارد، بیش از پنج‌میلیون نسخه تیراژ داشته و 130جایزه پولیتزر را در کارنامه دارد که بخشی زیادی از آن‌ها را کاریکاتوریست‌های این نشریه به دست آورده‌اند، 
یک ستون ثابت خود را با لابی صهیونیست‌ها می‌بندد و این خود اتفاقی عجیب و نادر است. این هنرمند صاحب‌سبک که خود رییس یکی از بزرگ‌ترین جشنواره‌های کاریکاتور دنیا به نام
 world press cartoon  است در جشنواره «فلسطین تنها نیست» شرکت می‌کند. کارهای ایشان آن‌قدر قوی بود که با اتفاق‌نظر همه داورها به‌عنوان برگزیده سوم بخش کاریکاتور انتخاب شد.
 
در بخش پوستر نیز هنرمندان بین‌المللی جوایز را از آن خود کردند؟
در بخش پوستر نیز هنرمندی از چین کاری بسیار قوی ارائه داده بود و حرف‌هایی زد که بسیار مهم بودند. در چین اکثر مردم مسلمان نیستند و ایشان نیز دین بودایی داشت اما نگاه انسان‌دوستانه‌اش به مردم فلسطین بسیار جالب بود و این نگاه به همراه تکنیک قوی باعث شد کار ایشان برگزیده شود. در بخش کارتون نیز کار آقای «محمود نظری» دوم شد. اثر آقای نظری مستقیم به این موضوع اشاره می‌کرد که چرا تاوان هولوکاست را باید مردم فلسطین بدهند. در کل سعی کردیم به تمام آنچه در فراخوان ذکر شده بود عمل کرده و برطبق آن‌ها آثار را انتخاب کنیم.
 
با توجه به اینکه یک کاریکاتور توانسته است دنیا را به هم بریزد، جایگاه کاریکاتور را در دنیای امروز چقدر مهم می‌دانید؟
کارتون، کاریکاتور و پوستر رسانه‌های بسیار صریح و سریع‌الانتقال به مخاطب هستند. کاریکاتور از چاشنی طنز نیز بهره می‌برد و بی‌شک در جهان بسیار موردتوجه است. به‌عنوان‌مثال، کاریکاتوریستی فلسطینی به نام ناجی العلی با کشیدن 40هزار کاریکاتور نفس رژیم‌صهیونیستی را چنان تنگ می‌کند که مجبور می‌شوند او را در لندن به شهادت برسانند. با شهادت او اما صدها هنرمند در راهی قدم برداشتند که با خون او آبیاری شده بود. این اتفاقی ستودنی است که هنرمندان سراسر دنیا این‌قدر نگاهی انسان‌دوستانه داشته و قلب‌شان همراه مردم فلسطین است.
 
به نظر شما، آیا میزان جوایز برای ترغیب شدن شرکت‌کنندگان در جشنواره موثر بود؟
بسیار کم. جشنواره‌ای که در بالا نامش عنوان شد جوایزی بیش از 10000دلار دارد. جوایز ما برای شرکت‌کننده‌ای مانند آن‌تونس پول خرد محسوب می‌شود و میان جشنواره‌های دیگر دنیا کمترین میزان جایزه را دارد و نسبت‌به استاندارد بین‌المللی پایین است. در اسرائیل جشنواره‌ای برگزار می‌شود که جوایزش 25000دلار است اما میزان مشارکت هنرمندان به‌زور به 25کشور هم نمی‌رسد. این نشان می‌دهد که مردم منطق زور و ظلم را نمی‌پذیرند.
 
نقش ایران در جهت دادن به فعالیت‌های هنری هنرمندان با برگزاری جشنواره‌هایی از این دست چقدر است؟
ایران سال‌هاست در این رابطه فعالیت داشته و در کنار کشورهای مظلوم مانند مردم مظلوم یمن، میانمار و فلسطین ایستاده است. به‌دلیل استمرار ایران در این موضوعات، از ایران انتظار می‌رود و هنرمندان دنیا از ایران این مطالبه را دارند که با هر اتفاقی در دنیا کاری صورت دهد. در رابطه با جشنواره «فلسطین تنها نیست» نیز به‌جز ایران چه کشوری می‌تواند این‌طور در مقابل لابی‌های صهیونیستی که ستون ثابت روزنامه نیویورک‌تایمز را بسته‌اند، بایستد و جشنواره‌ای این‌چنین ارائه دهد. لابی‌های صهیونیستی رسانه‌هایی بسیار قوی در اختیار دارند اما مردم دنیا متوجه شده‌اند که رسانه قوی حرف اول را نمی‌زند، بلکه خصلت پاک انسان‌ها باعث می‌شود که هنرمندان در جشنواره‌ای مانند «فلسطین تنها نیست» شرکت کنند. هنرمندان عرب نیز با وجود سازش کشورهای‌شان با رژیم‌صهیونیستی در این جشنواره شرکت کردند. این نشان می‌دهد که دنیا دنبال منطق درست، صحیح و انسان‌دوستانه می‌گردد و دنبال پول نیست.
 
نمایشگاه این جشنواره در تهران به‌صورت حضوری برگزار شد. آیا در دیگر کشورها نیز امکان نمایش این آثار وجود داشت؟
در هشت کشور این جشنواره به‌صورت حضوری برگزار شد؛ ازجمله کشورهای مسلمانی مانند سوریه، عراق و لبنان. همچنین در کشورهای برزیل و مالزی نیز نمایشگاه داشتیم و خدا را شکر می‌کنم که صدای مردم مظلوم فلسطین به گوش همه دنیا می‌رسد.
 
گویا کتاب این جشنواره نیز در سایت ایران‌کارتون قرار گرفته است. بازدید از این کتاب به چه میزان بود؟
از دیروز که کتاب در سایت ایران‌کارتون قرار گرفته، بیش‌از 260هزار بار دیده شده است.

دیدگاه‌ها
دیدگاه تازه‌ای تایید نشده است...