۳۷۰۱

مجلس یازدهم، یک ساله شد؛

95 طرح سوال از وزرا در مجلس یازدهم/9 کارت زرد به کابینه روحانی در یک سال

در یک سال نخست عمر مجلس یازدهم حداقل 95 طرح سوال از وزرا از سوی نمایندگان به امضا رسیده که در 20 مورد بعد از عدم اقناع نماینده سوال کننده در کمیسیون تخصصی، سوال در صحن علنی مطرح شده است.

قانون‌گذاری و نظارت دو کارویژه مهم مجلس شورای اسلامی است که در قانون اساسی به آن اشاره شده است. اصل 76 قانون اساسی تحقیق و تفحص در تمام امور کشور  و اصول 88 و 89 قانون اساسی استیضاح و سوال از رئیس جمهور و وزرا را بر عهده نمایندگان مجلس شورای اسلامی گذاشته است. 

مجلس یازدهم از هفتم خرداد ماه سال گذشته کار خود را آغاز کرد و  حالا یک سال از عمر چهارساله خود را سپری کرده است. هرچند نخستین سال عمر این مجلس با سال پایانی عمر دولت دوازدهم مقارن بود اما وکلای ملت بارها با ابزارهای نظارتی دلایل ضعفها، کاستی‌ها و قصور در اجرای وظایف و قوانین را از وزرا و دولتمردان پیگیر شدند. 

 

* آنچه درباره سوال از وزیر باید بدانید

یکی از ابزارهای نظارتی مجلس سوال است؛ بر اساس ماده 193 آیین نامه داخلی مجلس  هر یک از نمایندگان می‌توانند راجع به مسائل داخلی و خارجی کشور از وزیر مسئول درباره وظایف او سؤال نمایند. سؤال باید کتبی،‌صریح و مختصر بوده و به رئیس مجلس داده شود. رئیس مجلس، موضوع را در اسرع وقت به کمیسیون تخصصی ارجاع می‌نماید. کمیسیون موظف‌است حداکثر ظرف یک هفته جلسه‌ای با حضور وزیر و سؤال‌کننده تشکیل دهد. چنانچه وزیر در کمیسیون حاضر نشود و یا درصورت حضور،‌سؤال‌کننده قانع نگردد، کمیسیون به هیأت رئیسه اطلاع می‌دهد تا در اولین جلسه علنی سؤال نماینده قرائت و فورا برای وزیر مربوطه ارسال گردد و‌ظرف چهل و هشت ساعت تکثیر و دراختیار
نمایندگان قرار گیرد.

ماده 194 آیین نامه داخلی مجلس می‌گوید: بر طبق اصل هشتاد و هشتم (88) قانون اساسی، وزیر مورد سؤال مکلف است حداکثر ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ سؤال، در مجلس‌حضور یافته و پاسخ دهد، والا از
طرف رئیس مجلس بازخواست می‌شود، مگرآنکه وزیر رسماً و با عذر موجه تقاضای تأخیر حداکثر برای مدت یکماه‌نموده باشد که قبول این تقاضا منوط به رأی مثبت مجلس خواهد بود. پس از حضور، وزیر مورد سؤال و نماینده‌ای که سؤال نموده و یا نماینده منتخب‌سؤال کنندگان به ترتیب مقرر در این آیین‌نامه صحبت می‌نمایند.

بر این اساس درصورتی که سؤال کننده با پاسخ وزیر قانع نشود رئیس مجلس به تقاضای سؤال‌کننده موضوع را به کمیسیون تخصصی مربوط ارجاع‌می‌نماید. این کمیسیون مکلف است از تاریخ ارجاع سؤال، بدون فوت وقت، ظرف پانزده روز برای روشن شدن مطلب به هرطریق که صلاح بداند، اعم‌از خواستن سوابق امر و یا اخذ پاسخ کتبی یا شفاهی از شخص وزیر و هرگونه تحقیقات دیگری که لازم بداند، به موضوع رسیدگی نموده گزارش خود را‌تنظیم و به مجلس تقدیم دارد. این گزارش در دستور هفته بعد قرار خواهد گرفت و بدون بحث در مجلس قرائت خواهد شد.


* 95 طرح سوال از وزرا در یک سال

بررسی های خبرنگار فارس نشان می‌دهد در یک سال نخست عمر مجلس یازدهم حداقل 95 طرح سوال از وزرا از سوی نمایندگان به امضا رسیده که در 20 مورد بعد از عدم اقناع نماینده سوال کننده در کمیسیون تخصصی، سوال در صحن علنی مطرح شده است.

درباره پاسخ وزرا در صحن علنی نیز چند حالت ممکن است پیش آید، اول اینکه نماینده سوال کننده قانع شود که دیگر از مجلس رای گرفته نمی شود اما در صورت عدم اقناع نماینده سوال کننده، پاسخ وزیر به رای مجلس گذاشته می‌شود و این مجلس است که درباره قانع شدن یا نشدن رای می‌دهد.

در صورتی که وزیر رای لازم را در مجلس کسب نکند، در واقع مجلس رای به قانع نشدن می‌دهد که رسانه‌ها از آن به عنوان کارت زرد یاد می‌کنند، هرچند در آیین نامه داخلی مجلس چنین اصطلاحی وجود ندارد.

در جدول زیر سوالاتی که در صحن علنی مطرح شده و سرنوشت آنها را مشاهده می‌کنید.

 عنوان تاریخ بررسیوزیر مخاطبنتیجه
1 علت حذف ردیف اعتباری خودکفایی گندم از سال ۹۴ و انحصار واردات گندم برای برخی افراد 1399/6/19وزیر جهاد کشاورزیقانع شدن مشروط نماینده
2علت عدم بهره برداری از فاز 14 پارس جنوبی1399/7/9وزیر نفتوزیر کارت زرد گرفت
3عدم ارایه راهکار های کارشناسی و نظارت جدی بر کنترل قیمت و اجاره بهای مسکن1399/8/6وزیر راه و شهرسازینماینده قانع شد
4تاخیر در پرداخت حق‌الزحمه و حقوق معلمان

1399/10/2
 

وزیر آموزش و پرورشنماینده قانع شد
5علت عدم اجرای فیبر نوری بخصوص استانهای مرزی مثل سیستان وبلوچستان چیست؟1399/10/2وزیر ارتباطاتنماینده قانع شد
6 تعیین تکلیف نیروهای قراردادی وزارت راه و شهرسازی

1399/10/23
 

وزیر راه و شهرسازیقانع شدن مشروط نماینده
7نحوه واگذاری و مشکلات شرکت کشت‌وصنعت نیشکر هفت‌تپه1399/10/9وزیر اقتصادوزیر کارت زرد گرفت
8عدم افزایش حقوق کارکنان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری1399/10/23وزیر علوم 

وزیر کارت زرد گرفت

9چرا دیپلماسی اقتصادی جدی گرفته نمی‌شود؟

 1399/10/30

 

وزیر امور خارجه
 

وزیر کارت زرد گرفت


 
10علت تلاش برای مذاکره با آمریکا سه هفته بعد از شهادت سردار سلیمانی 

 1399/10/30

وزیر امور خارجهوزیر کارت زرد گرفت
11علت عدم اجرا و اعمال قانون برنامه ششم در خصوص پرداخت فوق العاده مناطق جنگی به نیروهای مسلح1400/1/24وزیر دفاعنماینده سوال کننده قانع شد
12 علت عدم اجرای ماده ۷ قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی مبنی بر لزوم شفافیت و تسهیل شرایط صدور مجوزهای کسب و کار1400/1/31وزیر اقتصادوزیر کارت زرد گرفت
13 ابهام در واگذاری ایران ایرتور 

1400/1/31
 

وزیر اقتصاد
 

مجلس قانع شد
14عملکرد وزارت آموزش و پرورش برای ارتقای وضعیت فرهنگیان و اجرای سند تحول

1400/2/21
 

وزیر آموزش و پرورش
 

مجلس قانع شد
15علت به کارگیری افراد بازنشسته و فاقد صلاحیت در مدیریت صندوق ذخیره فرهنگیان 1400/2/21وزیر آموزش و پرورشقانع شدن مشروط نماینده
16علت واردات بی رویه کالا1400/2/28وزیر صنعت، معدن و تجارتوزیر کارت زرد گرفت
17وضعیت بازار فولاد

1400/2/28

صنعت، معدن و تجارت

مجلس قانع شد
18علت ادغام یا انحلال برخی از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در شهرستان‌ها1400/3/4وزیر علوموزیر کارت زرد گرفت
19عملکرد وزارت علوم در استفاده از سرمایه عظیم دانشجویان و ۸۰ هزار عضو هیئت علمی 

1400/3/4
 

وزیر علوموزیر کارت زرد گرفت

 

علاوه بر موارد ذکر شده در جدول، محمد شریعتمداری هم 25 شهریور ماه سال گذشته برای پاسخ به سوال عبدالرضا مصری به مجلس آمد اما به دلیل محرمانه بودن مباحث، نمایندگان به درخواست 10 نفر از همکارانشان رای مثبت دادند و سوال به صورت غیر علنی بررسی شد. 


* وزرایی که کارت زرد گرفتند

در این میان مجلس در 9 مورد به وزرا کارت زرد نشان داد که وزیر علوم با دریافت 3 کارت زرد تا کنون رکورد دار بوده و وزرای امور خارجه و اقتصاد تا کنون هر کدام 2 کارت زرد و وزرای نفت و صمت هر کدام یک کارت زرد از مجلس یازدهم دریافت کرده اند.

 در  وزیرتعداد کارت زردسوال
1بیژن زنگنه، وزیر نفت1علت عدم بهره برداری از فاز 14پارس جنوبی
2فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد2نحوه واگذاری و مشکلات شرکت کشت‌وصنعت نیشکر هفت‌تپه- عدم شفافیت و تسهیل شرایط صدور مجوزهای کسب و کار
3منصور غلامی، وزیر علوم3عدم افزایش حقوق کارکنان وزارت علوم- علت ادغام یا انحلال برخی از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در شهرستان‌ها- عملکرد وزارت علوم در استفاده از سرمایه عظیم دانشجویان و ۸۰ هزار عضو هیئت علمی 
4محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه2چرا دیپلماسی اقتصادی جدی گرفته نمی‌شود؟- علت تلاش برای مذاکره با آمریکا سه هفته بعد از شهادت سردار سلیمانی 
5محمدرضا رزم حسینی، وزیر صمت1علت واردات بی رویه کالا

همچنان که اشاره شد کارت زرد در آیین نامه داخلی مجلس ذکر نشده و در واقع اصطلاحی است که درباره قانع نشدن نمایندگان مجلس شورای اسلامی از توضیحات وزیر در حین بررسی سؤال در صحن و رأی به وارد بودن سوال نماینده سوال‌کننده به کار می‌رود. 

این اصطلاح بعد از آن رایج شد که در مجلس هشتم و در جریان اصلاح آیین نامه داخلی، مجلس برای کارآمد کردن سوال از وزرا مقرر کردند تا هر بار قانع نشدن از وزیر در صحن علنی به منطله یک کارت زرد تلقی شده و بعد از 3 کارت زرد استیضاح وزیر به جریان بیفتد که این اصلاحات از سوی شورای نگهبان تائید نشد و حالا تعدد کارت زردها به یک وزیر موجب استیضاح وی نمی‌شود و استیضاح ساز و کاری مستقل در آیین نامه داخلی مجلس دارند. 

دیدگاه‌ها
دیدگاه تازه‌ای تایید نشده است...